Кіріспе

2009 жылғы жеңіл атлетикадан әлем чемпионаты

2009 жылғы 15-23 тамызда Германияның Берлин қаласында өткен Жеңіл атлетикадан 12-ші IAAF әлем чемпионаты (Leichtathletik Weltmeisterschaften 2009) болды. Көптеген жарыстар Олимпиа стадионында өтті, ал марафон және жүріс жарыстары Бранденбург қақпасынан басталып сонда аяқталды.

Сауда-саттық процесі

2004 жылғы 6 желтоқсанда IAAF Берлин қаласын Сплит (Хорватия), Валенсия (Испания), Брисбен (Австралия), Брюссель (Бельгия), Дели (Индия), Касабланка (Марокко) және Тэгу (Оңтүстік Корея) қалаларының өтінімдерін басып оздырып, жеңімпаз деп жариялады. Берлин қаласы және Deutscher Leichtathletik Verband (Германияның жеңіл атлетика федерациясы) осы шараны ұйымдастыруға жауапты. 2005 жылы DLV құрған Berlin Organising Committee 2009 GmbH корпорациясы жарыстың күнделікті ұйымдастыруын қадағалайды.

Шығындар

Германияның 1974 және 2006 жылғы ФИФА әлем чемпионаттары, 1993 жылғы жеңіл атлетика әлем чемпионаты, 1936 және 1972 жылғы жазғы Олимпиада ойындары сияқты жеңіл атлетикадағы сәтті жарыстар тарихына сүйене отырып, IAAF президенті Ламин Диак жақсы ұйымдастырылған жарысқа үміттене білді. Ұйымдастырушылар шараны өткізу үшін 49,8 миллион еуро бюджет қарастырылғанын хабарлады, бұл қаражатқа барлық қатысушы спортшылардың саяхат және тұру шығындары кіреді. Кірістерге билет сатудан түскен 17 миллион еуро және маркетингтен түскен 7 миллион еуро кіреді. Берлин қаласы 20 миллион еуроға дейінгі тапшылықты өтеуге келісім берді. Ұйымдастыру комитеті тұру үшін қаладағы 9000 бөлмені резервтеді, соның ішінде спортшылар үшін Hotel Estrel (950 бөлме) және Hotel Berlin (650 бөлме) брондалды, бұл Олимпиадалық ауыл сияқты атмосфера құруға көмектеседі деп үміттенілді. Жалпы алғанда, бұл шара астана үшін экономикалық табыс әкелді. Тоғыз күн ішінде барлығы 417 156 билет сатылды, ал қаладағы туристердің жалпы шығындары шамамен 120 миллион еуроны құрады деп есептеледі. Осыған байланысты Берлин қаласының мэрі Клаус Воурейт қаланың болашақта 2016 жылғы Еуропа жеңіл атлетика чемпионаты сияқты тағы бір жарысқа үміттене алатынын мәлімдеді.

БАҚ және маркетинг

Германия үкіметі осы оқиғаға арналған 10 евролық шектеулі шығарылым монета жасады, бұл спорттық іс-шара үшін жасалған үшінші рет еді. Ұйымдастыру комитеті өзінің талисманы – жүгіріп жүрген антропоморфты аюдың атын анықтау үшін конкурс өткізді және «Берлино» деген ат таңдалды. Іс-шараның түс схемасы, соның ішінде ресми логотипі, жарнамасы және «Олимпиа стадионының» жеңіл атлетика жолы көк және жасыл түстерде болды. Комитет көк түс сенімділікті, ал жасыл түс шараның экологиялық амбицияларын білдіретінін мәлімдеді. Іс-шараның ресми әні норвегиялық A ha тобының «Foot of the Mountain» әні болды. ARD және ZDF телеарналары хабар тарату желісі болды және телесигналды өндірді, сондай-ақ олар BERTA деген компания құрды, ол әлемдегі телеарналарға жоғары ажыратымды HDTV сигналын ұсынды. Германиядағы орташа көрушілер саны 5 миллионды құрады, ал ерлердің 100 метрлік жүгіру финалында 9,9 миллион, әйелдердің биік секіру финалында 8,6 миллион көруші болды. Франциядағы орташа аудитория 3,5–4 миллион, Ұлыбританияда 2,5–3,5 миллион, Жапонияда 4–5 миллион адамды құрады. Және жарыстың тоғыз күні ішінде 90 миллионнан астам бет қаралыпты. Шараға шамамен 3500 медиа өкілі қатысқан деп есептеледі.

Орындар

Чемпионат 74 845 орындық Олимпиа стадионында өтті, ол 2006 жылғы футбол әлем чемпионаты алдында 242 миллион еуроға жаңартылды. Жүру жарыстары "Унтер ден Линден" бульварымен, ал марафон "Паризер-Плац" арқылы және Берлиннің басқа да танымал жерлерінен өтті. Шара ұйымдастырушылары шамамен 400 000 билет сатты. Жарыста әлемдік рекордты жаңартқан спортшыға 100 000 АҚШ доллары сыйлық ретінде берілді.

Допингке қарсы бағдарлама

Бұл шарада ХАА-ның (IAAF) жүзеге асырған ең толыққанды допингке қарсы күрес шараларының бірі ұсынылды. Спортшылардан барлығы 1000 үлгі алынып, Дүниежүзілік допингке қарсы агенттік аккредиттеген зертханаларда тексерілді, сондай-ақ допингке қарсы білім беру бойынша қосымша шаралар ұйымдастырылды. Диак үлгілер болашақтағы талдау үшін сақталады, осылай қазір анықталмайтын препараттарды кейіннен тексеруге болады, бұл спортшылардың допингке қарсы ережелерді бұзуына жол бермейді. Чемпионат кезінде екі спортшы допингке қарсы тесттен өтпеді: марокколық кедергілермен жүгіруші Жамель Чатби стимулятор – кленбутеролға оң нәтиже берді, ал нигериялық кедергілермен жүгіруші Амака Огоегбунамның үлгісінде анаболикалық стероид – метанолон табылды. Нигериялық тағы бір кедергілермен жүгіруші Олутойин Августтың тестостерон деңгейі қалыпты деңгейден жоғары болғандықтан чемпионаттан шеттетілді.

Жазбалар

Жарыста үш әлемдік рекорд, тоғыз чемпионаттық рекорд, сегіз аймақтық рекорд және 57 ұлттық рекорд бұзылды. Әйелдер арасында 10 000 метрлік қашықтықта Кениялық Линет Чепквемой Масаи 30:51.24 уақытпен алтын медаль жеңіп алды, эфиопиялық Меселех Мелкаму күміс, ал эфиопиялық Вудэ Аялев қола медальді иеленді. Ерлер арасында допты лақтыруда (ядроны итеруде) АҚШ-тың Кристиан Кантуэлл 22.03 метрлік көрсеткішпен алтын медаль жеңіп алды. Польшалық Томаш Маевски күміс, ал неміс Ralf Bartels қола жүлдегер атанды.

2-күн (16-сы)

Әйелдер арасында 20 шақырымдық жүріс сынында өткен жылғы Олимпиада чемпионы Ольга Канискина бір минутқа жуық айырмашылықпен күтілген жеңіске жетті. Әйелдер арасында дорба тастауда өткен жылғы Олимпиада ойындарының алтын медалінің иегері және әлем чемпионы Валерия Вили 20.44 метрлік тастаумен жеңіске жетті. Ерлер арасында 100 метрлік жүгіруде Усайн Болт өзінің 100 метрлік спринт бойынша әлемдік рекордын 9.58 секундпен жаңартты. Әлем чемпионы Тайсон Гей 9.71 секундпен екінші орынды алды, бұл АҚШ-тың ұлттық рекорды. Ұлыбританиялық Джессика Эннис 6731 ұпай жинап, көпқырлы сайыста әлемдік көшбасшы атанды.

3-күн (17 - күн)

Ерлер арасында балғамен лақтыруда Словенияның Олимпиада чемпионы Примож Козмус 80,84 метрлік лақтырумен жеңіске жетті, бұл маусымның үздік көрсеткіші. Польшалық Шимон Зиолковский 79,30 метр нәтижемен күміс медальді иеленді, ал ресейлік спортшы Алексей Загорный 78,09 метр лақтырып үшінші орынға табан тіреді. Ерлер арасында 10 000 метрлік жүгірудің финалында Кенениса Бекеле 26:43:31 уақытпен жеңіске жетті, бұл Чемпионаттың рекорды. Эритреялық Зерсенай Тадесе 26:50:12 уақытпен күміс медальді, ал кениялық Мозес Ндиема Масаи 26:57:39 уақытпен қола медальді жеңіп алды. Әйелдер арасында 100 метрлік жүгіруде ямайкалық Шелли-Энн Фрейзер 10,73 секундпен жеңіске жетті. Керрон Стюарт 10,75 секундпен екінші орынды, ал америкалық Кармелита Джетер 10,90 секундпен қола медальді иеленді. Әйелдер арасында жоғары секірудің финалында Олимпиада чемпионы және әлемдік рекорд иесі Елена Исинбаева ешбір биіктікке секіре алмады, бұл күнді ең үлкен сенсацияға толы етті. Польшалық Анна Роговска 4,75 метрлік нәтижемен алтын медальді жеңіп алды. Моника Пайрек пен Челси Джонсон 4,65 метрлік нәтижемен екінші орынды бөлісті. Осылайша, жеңіл атлетикадан әлем чемпионатының тарихында алғаш рет екі поляк спортшысы бір салада алтын және күміс медальді жеңіп алды. Польша – жеңіл атлетикадан әлем чемпионатының тарихында бір салада алтын және күміс медальді жеңіп алған 16-шы ел. Бұрынғы 15 ел: Канада, Қытай, Куба, Эфиопия, Финляндия, Германия, Ұлыбритания, Ямайка, Кения, Румыния, Ресей, Испания, АҚШ, сондай-ақ КСРО және Шығыс Германия. Әйелдер арасында үш қадаммен секірудің финалында Яргелис Савин алтын медальді жеңіп алды, ал Мейбл Гей екінші орынға табан тіреді. Екі кубалық спортшы да 15 метрлік шекті бұзған жоқ. Әйелдер арасында 3000 метрлік кедерлі жүгіруде Испаниялық Марта Домингес 9:07:32 уақытпен алтын медальді жеңіп алды. Юлия Заруднева күміс, ал Милка Хемос Чеева қола медальді иеленді.

4-күн (18-күн)

Ерлер арасындағы үш қадамға секіруде Ұлыбританиялық Филлипс Идоу 17,73 метрлік әлемдік рекордты көрсетіп, алтын медаль жеңіп алды. Португалиялық Нельсон Эвора 17,55 метр нәтижемен күміс медальға ие болды, ал кубалық спортшы Алексис Копелло 17,36 метрге секіріп үшінші орынды қанағат етті.

5-күн (19-сы)

Диск ілеспесінде неміс Роберт Хартинг 69,43 метрмен лақтырып, өз алаңындағы жанкүйерлердің алдында алтын медальді жеңіп алды. Польшалық Пьотр Малаховски және эстондық Герд Кантер күміс және қола жүлделерін жеңіп алды. Жамайкалық Бриджит Фостер Хилтон әйелдердің 100 метрлік кедергілер арқылы жүгіруде 12,51 секунд көрсетіп, алтын медальді иеленді. Канадалық Присцилла Лопеш Шлип (12,54) күміс, ал жамайкалық Деллорин Эннис Лондон қола жүлдегер атанды.

6-шы күн (20-шы)

Ерлер арасында 200 метрге жүгіруде Усайн Болт 19,19 секунд уақытпен өзінің әлем рекордын жаңартты. Панамалық Алонсо Эдуард 19,81 секунд көрсетіп күміс медальді жеңіп алды, бұл оның ұлттық рекорды болды. АҚШ-тың Уоллес Спирмон 19,85 секундпен қола жүлдеге ие болды. Әйелдер арасында 400 метрге кедергілермен жүгіруде ямайкалық Мелайн Уокер 52,42 секундта жеңіске жетті, бұл Юлия Печонкинаның (52,34) әлем рекордынан сегіз мыңнан бір бөлік секундқа қалып қойды. АҚШ-тың Трей Харди онсайыста жеңіске жетті, бірақ Кубаның Леонель Суарес соңғы жарыста Александр Погореловты басып өтті.

7-күн (21-і)

200 метрлік жүгірісте америкалық Эллисон Феликс 22,02 секундта бірінші болып финиш сызығын кесті, ямайкалық екі дүркін Олимпиада чемпионы Вероника Кэмпбелл-Браун 22,35 секундпен екінші орынды иеленді. 400 метрлік ерлер финалында ЛэШон Мерит пен Джереми Уоринер бақ сынасып, Мерит 44,06 секундпен алтын медальді жеңіп алды. Уоринер маусымдағы үздік нәтижесін 44,60 секундке жеткізіп, күміс медальді жеңіп алды.

8-күн (22 - күн)

Әйелдер арасында балға тастаудан Польшаның Анита Влодарчик 77,96 метр қашықтықпен алтын медаль жеңіп алды, бұл – жаңа әлемдік рекорд. АҚШ-тың Дуайт Филлипс 8,54 метр секіріп, ұзындыққа секіруде үшінші рет әлем чемпионы атанды. Филлипс алтын медальді Джесси Оуэнстің немересі Марлен Дортхтан алды. Оңтүстік Африкалық Годфри Хоццо Мокоена күміс медальді (8,47 м) иеленді. Жамайканың 4 × 100 метрлік эстафета командасы күнінің басты оқиғасы болды, екі санатта да алтын медальді жеңіп алды.

9-күн (23-күн)

Қытайлық Бай Сюэ әйелдер марафонында алтын медаль жеңіп алды, эфиопиялық Кениса Бекеле 5000 метрлік жүгіруде әлем чемпионы атанды, ал норвегиялық Олимпиада чемпионы Андреас Торкилдсен 89,59 метрлік лақтырумен ерлер найза тастаудан жеңіске жетті. Бритни Риз 7,10 метрлік ұзындыққа секіріп, әйелдер ұзындыққа секіруде жеңімпаз атанды, бұрынғы чемпион, ресейлік Татьяна Лебедеваны басып өтті. Чемпионаттың соңғы екі жарысында АҚШ 4 × 400 метрлік эстафетада екі рет жеңіске жетті.