Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Jayadevappa Halappa Patel (каннада тілінде: ಜಯದೇವಪ್ಪ ಹಾಲಪ್ಪ ಪಟೇಲ್; 1 қазан 1930 – 12 желтоқсан 2000) – Үндістанның Карнатака штатының 9-шы бас министрі, 1996 жылдың 31 мамырынан 1999 жылдың 7 қазанына дейін қызмет еткен.
Indian politician
Jayadevappa Halappa Patel (Kannada:ಜಯದೇವಪ್ಪ ಹಾಲಪ್ಪ ಪಟೇಲ್; 1 October 1930 – 12 December 2000) was the 9th Chief Minister of the Indian state of Karnataka from 31 May 1996 to 7 October 1999.
Өмірбаян
Ж. Х. Патель 1930 жылдың 1 қазанында Карнатака штатының, қазіргі Даванагер ауданындағы Кариганур қаласында дүниеге келді. Заңгер мамандығын бітірген ол Сарваманғалаға үйленіп, Тришул, Сатиш және Махима деген үш ұлы болды. 1942 жылы азаттық күресіне қатысып, түрмеге қамалған. Өмірінің басынан бастап Рама Манохар Лохияның жақтасы болған және беделді социалист болды. Жастық шағында Шантавери Гопала Гоудадан үлгі алды. Пательдің шешендік өнері көптеген адамдарға әсер етті. Ол өмір бойы Конгресс партиясымен байланысы болмаған көшбасшы болды және Карнатакадағы "Жаната Дал" партиясының негізгі тірегінің бірі болды. Ол Лингьят қауымының Банаджига тармағына жатады.
J. H. Patel was born on 1 October 1930 in Kariganur, now in Davanagere district, Karnataka, India. A Graduate in Law, he married Sarvamangala and had three sons Trishul, Satish and Mahima. J. H. Patel participated in the freedom struggle in 1942 and was imprisoned. A staunch socialist and an ardent follower of Ram Manohar Lohia, as a youth, he was inspired by Shantaveri Gopala Gowda. Patel's oratory skills left his mark on many. He remained a non Congress leader throughout his life and was one of the pillars of Janata Dal in Karnataka. He belonged to banajiga sub sect of Lingayat community.
Саяси мансап
1967 жылы Шимога сайлау округінен ЛОК СБA-ға сайланды. Пател 1967 жылы парламентте ана тілі каннадада сөйлеген алғашқы адам болып тарихқа енді. Сол кездегі спикер Нилам Санжива Редди Пателдің сөйлеуін рұқсат етіп, ынталандырды. Парламент мүшелері оны үлкен қызығушылықпен тыңдады. Үндістан парламенты 17 жылдан бері жұмыс істеп келе жатқанда, Пател аймақтық үнді тілінде сөйлеген тұңғыш депутат атанды. Ол Үндістан Конституциясының сегізінші тармағын қорғап, онда Үндістанның барлық көрнекті тілдеріне артықшылық берілгенін атап өтті. Бұл спикер Санжива Реддиді осыдан кейін ЛОК СБA-ның кез келген депутаты ана тілінде сөйлеу құқығын пайдаланғысы келсе, оған ешқандай кедергі келтірмеу жөнінде тарихи шешім қабылдауға итермеледі. Пател 1975-1977 жылдардағы төтенше жағдай кезінде түрмеге қамалған. Кейін 1978 жылы Чаннагари сайлау округінен Карнатака заңнамалық жиналысына сайланды. 1983 жылы ол қайтадан сайланды және Рамакришна Хегде басқарған Джаната партиясы үкіметінде министр болды. Пател С.Р. Боммай үкіметінде де министрлік қызмет атқарды, ал 1994 жылы Х.Д. Деве Гоуда басшылығымен Джаната Дал партиясы билікке оралғанда, бас министрдің орынбасары болды. 1996 жылы Гоуда премьер-министр болып тағайындалғаннан кейін Пател оның орнын басты. Ол Үндістан Ұлттық Конгресіне мүше болмаған Карнатаканың тұңғыш бас министрі болды. Пател үкіметінің ең маңызды жетістігі – штат ішінде жеті жаңа аудан құру болды, бұл ұзаққа созылған шешім еді. Оның басшылығымен ақпараттық технология дамыды және шетелдік инвестициялар тартылды. Оның үкіметі сондай-ақ, Гатапрабха, Малапрабха, Вишвешварая каналын жаңғырту, Варуна каналы және Кришна өзені арқылы салынған Аламатти тоғаны сияқты суару жобаларына 4800 крор рупи инвестиция салғанымен де танымал болды. Пател өзінің саяси тәлімгері Рамакришна Хегде партиядан қуылғаннан кейін және Джаната Дал партиясы Джаната Дал (Біріккен) мен Джаната Дал (Діни емес) деп бөлінгеннен кейін бас министр ретінде қиын жағдайларға тап болды, ол осы партияда қалды. Оның саяси білігі партияластары тарапынан туындаған қарсылықты шеберлікпен басқарғанда айқын көрінді. Партия істері нашарлаған кезде Пател 1999 жылғы сайлауға алты ай қалғанда штаттық мәжілісті тарату туралы ұсыныс жасап, өзінің қарсыластарын қоса баршаны таң қалдырды. Ол өзінің фракциясын Хегденің Лок Шакти партиясымен біріктіріп, Бхаратия Джаната партиясымен одақ құрды. Соңғы сайлауда жас үміткер Ваднал Раджанна оны жеңіп, партиясы да ауыр жеңіліске ұшырады. Пател 2000 жылдың 12 желтоқсанында Бангалор қаласындағы Манипал ауруханасында қайтыс болды. Ол туған ауылы Кариганурда мемлекеттік есеп бойынша жерленді. Өмірінің соңғы күндерінде Пател екі Джаната Дал фракциясын біріктіруге күш салды. Ол көрнекті оратор, өткір ойлы көшбасшы, саясаттағы шебер және танымал парламентарий болды. Бейжай көшбасшы Пател өзінің жылы және достық қарым-қатынасымен саяси қарсыластарының құрметіне ие болды. Кез келген жағдайды шеберлікпен басқара білген Пател сынға төтеп бере алатын және оны шаттықпен қабылдайтын мол шыдамдылыққа ие болды.
He was elected to Lok Sabha from Shimoga constituency in 1967, and was the first Kannadiga to table his debates in Kannada. Patel created history in Lok Sabha in 1967 when he spoke in his mother tongue Kannada in the house. The then Speaker of the Lok Sabha, Neelam Sanjiva Reddy allowed and encouraged Patel to go ahead with his speech. The house heard him with rapt attention. The Indian parliament had been active for 17 years and Patel became the first member to speak in a regional Indian language. He did so in vindication of the eighth schedule of the Indian constitution in which all the great languages of India have been given a pride of Place. This prompted the Speaker of Lok Sabha, Sanjiva Reddy to decree in his famous ruling that henceforth any member of the Lok Sabha who is inclined to exercise his/her inherent right to speak in his/her mother tongue would do so without any hindrance. Patel was imprisoned during the Emergency from 1975 to 1977. Later, he was elected to the Karnataka Legislative Assembly from Channagiri constituency in 1978. He was elected for the second term in 1983, and served as a cabinet minister in the Janata Party government headed by Ramakrishna Hegde. Patel also served as a minister in S R Bommai's government, and became the Deputy Chief Minister in 1994 when the Janata Dal returned to power under the leadership of H. D. Deve Gowda. He succeeded Gowda in 1996 following the latter's elevation to the post of Prime minister. He was the first Chief minister of Karnataka who was never a member of the Indian National Congress. The most significant achievement of Patel's government was the formation of seven new districts in the State which was a long delayed decision. His administration also gave impetus to Information Technology and attracted foreign investment. His government was also known for investing Rs. 4,800 crores on irrigation projects such as Ghataprabha, Malaprabha, modernisation of Visvesvaraya Canal, work on Varuna Canal and near completion of the Alamatti Dam across the Krishna River. Patel witnessed turbulent days as Chief minister following the expulsion of his mentor Ramakrishna Hegde from the party and the split in the Janata Dal into the Janata Dal (United) in which he remained; and the Janata Dal (Secular), led by Deve Gowda. His political acumen came to fore when he deftly handled stiff dissidence from fellow partymen throughout his tenure. When party affairs took a turn for the worse, Patel stunned every one including his detractors by recommending dissolution of the state assembly, six months ahead of the assembly polls in 1999. He merged his faction with Hegde's Lok Shakti and entered into an alliance with the Bharatiya Janata Party. In his last election, a young candidate Vadnal Rajanna defeated him and his party also suffered a massive defeat. Patel died at the Manipal Hospital, Bangalore on 12 December 2000. He was buried with State honours at his native village, Kariganur. During his last days, Patel had been making efforts for the merger of the two Janata Dal factions. He was a great orator, a witty leader, an astute politician and an acclaimed parliamentarian. A nonchalant leader, Patel endeared himself to his political adversaries by his affectionate and friendly attitude. A deft handler of any situation, Patel had the capability to withstand criticism and was endowed with abundant patience to dismiss them cheerfully.