Кіріспе

Американдық тарихшы Ида Луиза Альтман (1950 жылы туған) – ерте заманауи Испания және Латын Америкасы тарихын зерттейтін ғалым. Оның «Көшпендер мен қоғам: Экстремадура және XVI ғасырдағы испандық Америка» кітабы 1990 жылы Латын Америкасы тарихы жөніндегі конференцияның Герберт Болтон сыйлығымен марапатталды. Қазір Флорида университетінің зейнеткер профессор қызметін атқарады және бір кезде тарих кафедрасын басқарған. Альтман испан отарлау дәуіріндегі көші-қон үлгілерін және жеке адамдардың көші-қонын, сондай-ақ Көне әлемдегі туған жерлердің Жаңа әлемдегі экономика мен әлеуметтік дамуға тигізген әсерін зерттеудегі алғашқы зерттемелерімен әлеуметтік тарихшы ретінде танымал, және керісінше.

Өмірі және білімі

Ида Альтман Вашингтон қаласында дүниеге келген. Вирджиния штатының Арлингтон қаласында Вашингтон Ли орта мектебін (қазіргі Вашингтон Либерти орта мектебі) бітірген. Ол Мичиган университетінен (Энн Арбор) бакалавр, Остиндегі Техас университетінен магистр және Джонс Хопкинс университетінен тарих ғылымдарының докторы ғылымын алды, онда Атлантика тарихын зерттеді. Альтман Иерусалимдегі Еврей университетінде оқытты және көп жылдар бойы Нью-Орлеанс университетінде сабақ берді, онда ол тарих профессоры, кейін университет зерттеу профессоры болып тағайындалды. Ол 2005 жылы «Катрина» даулынан кейінге дейін тарих кафедрасының меңгерушісі қызметін атқарды. Доктор Альтман 2006 жылдың тамызында Флорида университетінің профессорлық-оқытушылық құрамына қосылды және 2010 жылдың тамызында тарих кафедрасының меңгерушісі болды. 2002 жылы Гватемала тарихын зерттеген Ричмонд Ф. Браунға (1961-2016) үйленді (Тулейн университетінің докторы).

Жарияланымдар

Алтманның алғашқы мақаласы 1976 жылы «Солтүстік шет аймақтарындағы отбасы және аймақ: Нуэво-Леон мен Коахуиланың Агуайо маркиздері» деген атпен, колониялық Мексикадағы аймақтық айырмашылықтар туралы классикалық антологияда жарияланды. Маркиздер де Агуайоның бірнеше буындық элиталық тарихын зерттеу үшін ол Техас университетіндегі, негізінен жергілікті жерлер мен жеке тұлғаларға қатысты бай мұрағаттық дереккөздерге сүйенді және оларды кең ауқымды колониялық әлемге енгізді. Альтман 1982 жылы докторлық диссертациясын қорғаған кезде «Атлантикалық әлем» идеясы тарих саласында кеңінен қабылданбаған, бірақ Джонс Хопкинс университеті осы салада маңызды жаңарушы болды. Мұқият мұрағаттық зерттеулер арқылы ол испан конкистадорларының Батыс Испаниядағы Эстремадура өңіріне қайта оралу үлгілерін анықтады. Оның докторлық диссертациясы Испанияның Атлантика тарихының бүкіл саласына назар аударды, нәтижесінде ол Латын Америкасы тарихы жөніндегі конференцияның Болтон сыйлығын (1990) жеңіп алды, содан кейін Испания Мәдениет министрлігінің сыйлығын алды. Альтман «Эмигранттар мен қоғам» еңбегін «Американы құру: ерте заманауи кезеңдегі еуропалық иммиграция» атты екінші бірлескен және бірлескен томымен жалғастырды, бұл трансатлантикалық көші-қон туралы әңгімені кеңейтті. Екінші жеке авторлық монографиясында «Трансатлантикалық байланыстар» Альтман екі нақты жерге назар аударды: испандық Брюэга қаласына және Мексиканың екінші ең маңызды колониялық қаласына, Пуэбла-де-Лос-Анджелесқа. Ол XVI ғасырдың соңы мен XVII ғасырдың басындағы әлеуметтік және экономикалық желілерді, сондай-ақ мәдени сабақтастық пен үзілістерді зерттеді. Пуэбла Веракрус порты мен вице-капитал Мексика қаласы арасындағы табиғи тоқтау орны болды, бірақ ол бай ауыл шаруашылығы аймағы ретінде және колониялық жаппай нарық үшін тоқыма өндірісінің орталығы ретінде дамыды. Жергілікті өнеркәсіптің құлдырауынан туған Испанияның итергіш күштері Пуэбланың білікті испан иммигранттары үшін жаңа экономикалық мүмкіндіктер ұсынғанын білдірді. Альтманның Брихьюэга мен Пуэбладағы әлеуметтік желілерді зерттеуі және қайта құруы иммигранттардың жаңа ортада өздерінің жеке басын қалай сақтағанын көрсетеді. Оның еңбегі иммигранттардың жеке саясаты қазіргі заманғы құбылыс емес, ұзақ тарихы бар құбылыс екенін көрсетеді. Үшінші ірі монографиясында «Мексиканың батысы үшін соғыс» Альтман ағылшын тілді оқырмандарға испандықтардың Батыс Мексиканы жаулап алу және қоныстандыру әрекеттерінің тарихын жеткізеді, бұл Орталық Мексикадағы жергілікті одақтастарының көмегімен қол жеткізген жылдам және шешуші жеңістен әлдеқайда күрделі және ұзаққа созылған. Бұл тарихи зерттеу испандық және жергілікті перспективалардан қараған алғашқы науқандардың баяны тарихын біріктіреді, қатысушылардың замандас есептерінің артықшылығы жоқ. Испан тіліндегі құжаттаманы мұқият оқып, ол жергілікті халықтардың испандық жаулап алуға, қоныстануға және еңбек пен салық алуға жасаған әрекеттеріне жауап беруінің көп қырлы суретін жасады. Орталық Мексиканы жаулап алудан айырмашылығы, батыстағы соғыс ұзаққа созылды және тарихта Микстон соғысы (1541) ретінде белгілі көп ұлтты аймақтағы көтеріліс кезінде испандық триумфалистік экспансияға ең ауыр сын болды. Альтман бұл аймаққа жасалған алғашқы испан экспедицияларын қарастырады, бірі Эрнан Кортестің туысы, ал екіншісі Нуньо де Гусманның қорқынышты науқаны. Альтманның Микстон бүлігінің тарихи динамикасын зерттеуі испандықтарды қуып шығу және өздерінің автономиясын қайтару үшін бірнеше жергілікті топтардың ұзақ мерзімді, күрделі жоспарлауының нақты дәлелі болып табылады. Оның төңкерісті басудағы вице-король Дон Антонио де Мендозаның рөлін зерттеуі Мендозаның айрықша әкімші ретіндегі жалпы суретін қолдайды. Альтманның Мендозаның қызмет мерзімінің соңғы бағалауын (резиденция) мұқият зерттегенінде, ол тіпті оның аяусыз және прагматикалық жағы бар екенін көрсететін оқиғаларды баяндайды. Альтманның кітабы тарихқа оқиғаларды қайтаруға мүмкіндік береді, бұл әсіресе мамандар емес оқырмандар үшін маңызды. Альтманның төртінші жеке авторлық монографиясында «Ерте испандық Кариб теңізіндегі өмір және қоғам: Үлкен Антиль аралдары, 1493–1550 (2021)», ол Колумбтың алғашқы саяхаттарынан кейін Кариб теңізіндегі еуропалық қызметтің жарты ғасырын зерттейді. Бұл еуропалықтардың, жергілікті халықтардың және испандықтардың шебер және қара жұмыс күшін қамтамасыз ету үшін импорттаған африкалықтардың арасындағы кең ауқымды демографиялық, экономикалық және әлеуметтік өзгерістерге әкелді. Кітап олардың өзара әрекеттесуін және Үлкен Антиль аралдарының трансформациясын, сондай-ақ аурудың әсерін және үздірілмейтін қақтығыстарды, испан монархиясының жұмыс істейтін саяси жүйені және ибериялық шіркеуді құруға жасаған күш-жігерін, аралдардың экономикалық дамуын және жоғары теңсіз және мәжбүрлеуші, бірақ динамикалық қоғамның қалыптасуын қарастырады. Ол Джеймс Бойденмен жасаған авторлық сұхбатында жұмысын талқылайды. Мексикалық әріптестері Сара Клайн және Хавьер Пескадормен бірге Альтман «Үлкен Мексиканың ерте тарихы» атты оқулық авторы болды. Ол шолуда «колониялық Мексика туралы ең жақсы оқулық» деп сипатталды. Оның ауқымдылығы мен түсінігі бәсекелес емес. Мексиканы жаулап алу оқиғасы және жаулап алу туралы жеке тарау кеңінен қамтылған. Мексиканың әртүрлі аймақтарының әлеуметтік-экономикалық тарихына баса назар аударылған. Тайтлдағы «Үлкен Мексика» термині Жаңа Испанияның солтүстік-батыс аумағын, қазіргі АҚШ-тың Оңтүстік-Батысын білдіреді.

Таңдалған басылымдар

Ерте испандық Кариб теңізіндегі өмір және қоғам: Үлкен Антиль аралдары, 1493–1550. Батон-Руж: Луизиана штаты университетінің баспасы, 2021. "Сәтсіз тәжірибелер: Пуэрто-Рико мен Кубаның ерте кезеңіндегі бостандыққа қол жеткізу жолындағы келісімдер". Латын Америкасының отарлық шолуы: 29-том, 1-нөмір. 2020 жылғы сәуір. Дэвид Уитпен бірге. Испандық Кариб теңізі және Ұзақ XVI ғасырдағы Атлантикалық әлем. Линкольн: Небраска университетінің баспасы, 2019. Жаулап алуға қарсы күрес: Ньюэва Галисияны испандықтар басып алуына қатысты жергілікті тұрғындардың көзқарасы, 1524–1545. Пенсильвания мемлекеттік университетінің баспасы, 2017. "Индияға апаратын кілт: Испандық Кариб теңізіндегі порты қалалары: 1493–1550". The Americas 74:1 (қаңтар 2017): 5–26. Мексиканың батысы үшін соғыс. Жаңа Галисиядағы үндістер мен испандар, 1524–1550. Альбукерки, Нью-Мексико, 2010. "Энрикильо көтерілісі және ерте испандық Америка тарихнамасы", The Americas 63(4) 2007, 587–614. (Сара Клайн және Хуан Хавьер Пескадормен бірге), Үлкен Мексиканың ерте тарихы. Аппер Сэдл Ривер, Нью-Джерси: Прентис Холл, 2003. Испания империясындағы трансатлантикалық байланыстар: Брихьюга, Испания және Пуэбла, Мексика, 1560–1620. Стэнфорд, Калифорния: Стэнфорд университетінің баспасы, 2000. Редактор, (Джеймс Дж. Хорнмен бірге). "Американы жасау": Еуропалық эмиграция ерте замана кезеңінде. Беркли: Калифорния университетінің баспасы, 1991. Эмигранттар және қоғам: Экстремадура мен испандық Америка XVI ғасырында. Беркли: Калифорния университетінің баспасы, 1989. Редактор, (Джеймс Локхартпен бірге). Ерте Мексика провинциялары: испандық Америка аймақтық эволюциясының нұсқалары. Лос-Анджелес: UCLA Латын Америкасы орталығы басылымы, Калифорния университеті, 1976. "Неке, отбасы және ерте испандық Кариб бассейніндегі этникалық қатынастар", William and Mary Quarterly, 3-ші серия. 70:2 (2013): 226–250.