Кіріспе
Мексикалық саясаткер Хорхе Кастаньеда Гутман (24 мамыр 1953 жылы туған) – Мексиканың Сыртқы істер министрі қызметін атқарған (2000–2003 жж.) саясаткер және ғалым. Ол оннан астам кітаптың авторы, соның ішінде Че Гевараның өмірбаяны, және ол «Реформа» (Мексика), «Эль Паис» (Испания), «Лос-Анджелес Таймс» (АҚШ) газеттеріне және «Newsweek» журналына тұрақты түрде мақалалар жазады. 2008 жылы Америка философиялық қоғамының мүшесі болып сайланды.
Jorge Castañeda Gutman (born May 24, 1953) is a Mexican politician and academic who served as Secretary of Foreign Affairs (2000–2003). He also authored more than a dozen books, including a biography of Che Guevara, and he regularly contributes to newspapers such as Reforma (Mexico), El País (Spain), Los Angeles Times (USA) and Newsweek magazine. He was elected to the American Philosophical Society in 2008.
Ерте өмір және білім
Кастаньеда Мексика қаласында дүниеге келген. Оның әкесі Хорхе Кастаньеда и Альварес де ла Роза болды, ол Хосе Лопес Портильо басшылығымен Сыртқы істер министрі қызметін атқарды (1979–1982). Ол Мексика қаласындағы Франко-Мексика лицейінде француз бакалавриатын алды. 1973 жылы Принстон университетін тарих мамандығы бойынша бітірді, содан кейін 241 беттен тұратын "Чилидегі революциялық солшыл қозғалысы: 1965–1972" атты дипломдық жұмысын қорғады. Кейін Париж университетінен (Пантеон Ла Сорбонна) экономикалық тарихтан докторлық дәрежесін алғаннан кейін, Мексиканың Ұлттық автономды университеті, Калифорния университеті (Беркли), Принстон университеті, Нью-Йорк университеті және Кембридж университеті сияқты бірнеше университеттерде профессор болып жұмыс істеді. Ол "Жаңа Америка" қорының Бернард Шварц стипендиаты болды. Ол Чили азаматы Мириам Моралесқа үйленді және Хорхе Андрес есімді ұлы бар.
Академиялық кітаптар
Оның кітаптарының бірі – "Utopia Unarmed: The Latin American Left After the Cold War" (Vintage Books, 1993), Латын Америкасындағы солшыл саясатты бағалау. Бұл кітап 1990 жылдан кейін аймақтағы солшыл бағытталған саясаттың кейде әртүрлі пікір тудыратын шолулары үшін кең оқырман қауымға танымал болды. Оның негізгі тақырыбы – Куба революциясына негізделген саясаттан кең ауқымды жаңа әлеуметтік қозғалыстарға негізделген саясатқа, қарулы төңкерістерден сайлауларға қарай өтуі. Кастаньеданың тағы бір белгілі еңбегі – Аргентиналық марксистік революционер Че Гевараны талдаған "Компаньеро: Че Гевараның өмірі мен өлімі".
Саяси мансап
Кастаньеданың саяси мансабы Мексика Коммунистік партиясының мүшесі ретінде басталды, бірақ ол содан бері саяси орталыққа қарай жылжыды. Ол 1988 жылы (сәтті болмаған) президенттік науқаны барысында Куаутемок Карденасқа кеңесші болып қызмет етті және 2000 жылы (сәтті аяқталған) президенттік науқаны кезінде Висенте Фоксқа кеңес берді. Сайлауда жеңіске жеткен соң Фокс Кастаньеданы Сыртқы істер министрі етіп тағайындады. Бірқатар министрлер кабинетінің мүшелерімен келіспеушіліктер туындағаннан кейін Кастаньеда 2003 жылдың қаңтар айында лауазымынан кетіп, елді аралап, лекциялар оқып, өз идеяларын насихаттауға кірісті. 2003 жылдың шілдесінде Біріккен Ұлттар Ұйымының Бас хатшысы Кофи Аннан оны Канада Премьер-министрі Пол Мартин және Мексиканың бұрынғы Президенті Эрнесто Зедильомен бірлесіп төрағалық еткен Жеке сектор және даму жөніндегі Біріккен Ұлттар Ұйымы комиссиясына тағайындады.
Президенттікке үміткерлік
2004 жылдың 25 наурызында Кастаньеда Мексиканың барлық ірі телеарналарында көрсетілген жарнама арқылы президенттік үміткерлігін ресми түрде жариялады. Ол өзін тәуелсіз "азаматтардың кандидат" ретінде ұсынды, бұл Мексиканың сайлау заңына қайшы келеді, себебі бұл заңға сәйкес тіркелген партиялар ғана кандидаттарды тікелей ұсынуға құқылы. 2004 жылы Кастаньеда 2006 жылғы президенттік сайлауға ешбір тіркелген партияның қолдауысыз қатысу үшін соттан рұқсат алуға тырысты. 2005 жылдың тамызында Жоғарғы Сот Кастаньеданың шағымын қабылдамады. Бұл шешім Кастаньеданың тәуелсіз кандидат ретінде сайлауға түсу мүмкіндігіне нүкте қойды; алайда, осы шешімнен кейін ол өзінің саяси құқықтарын қорғау үшін Америкааралық адам құқықтары сотына жүгінді. 2008 жылы ААҚС (IACHR) мемлекеттің Америкалық адам құқықтары конвенциясын бұзғанын анықтады және елде кең ауқымды сайлау реформасын жүргізуді тапсырды.
Кейінгі мансап
2014 жылы БҰҰ Бас хатшысы Пан Ги Мун Кастанэданы Фатимата М’Бае мен Бернард Ачо Мунамен бірге Орталық Африка Республикасындағы адам құқықтарының бұзылуын тергеу комиссиясының тең төрағасы етіп тағайындады. Алайда, екі ай ішінде Кастанэда бұл қызметтен бас тартты.
Мақалалар
Ол Newsweek журналында мақалалар жариялады және Project Syndicate үшін тұрақты түрде жазады. 2009 жылдың наурызында жарияланған Newsweek мақаласында ол Уго Чавестің Кубада төңкеріс ұйымдастыруды жоспарлап отырғанын айтты, себебі Рауль Кастро Куба революциясына қиянат ететін ұсыныстар жасайды деп алаңдаған. Оның пікірінше, Уго Чавес Доминикан Республикасының президенті Леонель Фернандестен бұл төңкеріске қолдау көрсетуді сұраған, бірақ ол бас тартқан. Кастаньеданың бұл мәлімдемелері саясаткерлер мен ғалымдар тарапынан күмәнділікпен қабылданды. Ол өзінде дәлелдер жоқ екенін мойындап, бұл пікірін "негізді болжам" деп сипаттады.