Кіріспе

Еуропалықтар келгенге дейін мыңдаған жылдар бұрын Флориданың оңтүстік-шығысындағы кең аумақты, соның ішінде қазіргі Майами орналасқан жерді текеста тайпасы мекендеген. Теквеста (сондай-ақ Теквеста, Тегеста, Чекеста, Вискайнос) тайпасы, еуропалықтармен алғашқы байланыс кезінде Флориданың оңтүстік-шығыс Атлантика жағалауындағы аймақты мекендеген. Олар еуропалықтармен сирек қарым-қатынас жасады және 18 ғасырдың ортасына қарай көбінесе басқа жерлерге қоныс аударды. Майами қаласы 17-18 ғасырларға дейін Окичоби көлі маңында өмір сүрген майами тайпасының құрметіне аталған. Испандықтар 1567 жылы Бискейн шығанағында текеста тайпасының арасында миссия мен шағын гарнизон құрды. Бірнеше жылдан кейін миссия мен гарнизон қайтарылып алынды. 1743 жылы Кубаның губернаторы Бискейн шығанағында тағы бір миссия мен гарнизон құрды. Алайда, бұл миссия Үндістан Кеңесінен бекітілмегендіктен, келесі жылы миссия мен гарнизон қайтадан таратылды. Испандықтар 1743 жылғы миссия орнында кейос, Карлос (калуса тайпасы деп саналады) және Бока Ратон тайпаларының қалдықтары болғанын жазды, олар Оңтүстік Каролинадағы ағылшын одақтастары – учистердің шабуылдарына жиі ұшыраған. Форт Даллас 1836 жылы салынды және Екінші Семинол соғысы кезінде әскери база ретінде пайдаланылды. Майами аймағы өзінің дамуының алғашқы жылдарында "Бискейн шығанағының елі" деп белгілі болды. Сол кездегі сирек жарияланған есептерде бұл аймақ үлкен мүмкіндіктерге толы дала ретінде сипатталған. Сонымен қатар, бұл жер "Флоридадағы ең қолайлы құрылыс алаңдарының бірі" деп есептелді. Майами 1920 жылдары гүлденді, бірақ 1925 жылы жылжымайтын мүліктің бағасы күрт төмендегеннен кейін әлсіреп қалды, одан кейін 1926 жылғы Майами даулы мен 1930 жылдардағы Ұлы депрессия орын алды. Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда, Майами Флориданың оңтүстік жағалауында орналасқандықтан, неміс суасты қайықтарына қарсы күресте маңызды рөл атқарды. Соғыс Майами халқының жарты миллионға жуық адамға дейін өсуіне ықпал етті. 1959 жылы Фидель Кастро билікке келгеннен кейін көптеген кубалықтар Майамиге көшіп келді, бұл халық санын одан әрі арттырды. 1980 және 1990 жылдары Оңтүстік Флоридада түрлі дағдарыстар орын алды, соның ішінде Артур Макдаффиге жасалған шабуыл және одан кейінгі тәртіпсіздіктер, есірткі соғыстары, Эндрю даулы және Элиан Гонсалес ісі. Осы қиындықтарға қарамастан, Майами маңызды халықаралық, қаржы және мәдени орталық болып қала береді. Қаланың аты Майами өзенінен шыққан, ол еуропалықтар келген кезде осы аймақта тұрған майами тайпасының құрметіне аталған. Ағылшын тілінде бірдей жазылғанына қарамастан, Флоридадағы қаланың аты Солтүстік Американың мүлдем басқа бөлігінде өмір сүрген майами тайпасымен ешқандай байланысы жоқ.

Ерте тұрақтандыру

Майами аймағындағы жергілікті американдықтардың қоныстануының ең ерте дәлелі шамамен 10 000 жыл бұрын пайда болған. Бұл аймақ қарағайлы және жапырақты орманға толы болды, сондай-ақ елік, аю және жабайы құстар да көптеп кездесетін. Осы алғашқы тұрғындар Майами өзенінің жағалауына қоныстанды, олардың негізгі ауылдары солтүстік жағалауда орналасқан. Бұл ертедегі американдықтар қабықшалардан түрлі қару-жарақ және құралдар жасады. 1500 жылдардың ортасында алғашқы еуропалықтар келген кезде Майами аймағының тұрғындары Текеста тайпасы болды, олар Флориданың оңтүстік-шығысын, соның ішінде қазіргі Майами-Дейд округі, Бровард округі және Палм-Бич округінің оңтүстік бөліктерін қамтитын аймақты бақылады. Текеста индейлері балық аулап, аң аулап, өсімдіктердің жемістері мен тамырларын жинап жеді, бірақ егін шаруашылығымен айналыспады. Олар қайтыс болғандардың кішкентай сүйектерін жерлеп, ал үлкен сүйектерін ауыл тұрғындары көруі үшін қорапқа салып қоятын. Текеста тайпасы Майами шеңберін жасаған деп есептеледі.

16-18 ғасырлар

1513 жылы Хуан Понсе де Леон Бискейн шығанағына жүзіп, Майами аймағына келген алғашқы еуропалық болды. Ол өзінің күнделігінде Майамидің алғашқы жазылған аты – Чекешаға жеткенін жазды, бірақ ол жағаға шыққан-шықпағаны немесе жергілікті тұрғындармен байланыс жасаған-жасамағаны белгісіз. Педро Менендес де Авилес және оның серіктері 1566 жылы Текеста елді мекеніне барғанда осы аймаққа алғаш рет қоныстанды, бұл Менендестің бір жыл бұрын кеме апатына ұшырап жоғалған ұлын іздеумен байланысты болды. Испан сарбаздары, әке Франсиско Виллареал басшылығымен, бір жылдан кейін Майами өзенінің сағасында иезуиттер миссиясын салды, бірақ ол ұзаққа соқпады. 1570 жылы иезуиттер Флоридадан тыс жерде іздеуге көшті. Испандықтар кеткеннен кейін Текеста тайпасы еуропалықтардың көмегінсіз, еуропалықтар әкелген шешек сияқты аурулармен күресуге қалды. Басқа тайпалармен болған соғыстар олардың халқын әлсіретті, содан кейін олар крик тайпасынан жеңіліске ұшырады. 1711 жылы Текеста тайпасы Гаванаға бірнеше басшыларын көшіп кетуге рұхсат беруді сұрап жіберді. Испания оларға көмектесу үшін екі кеме жіберді, бірақ оларды ауру шалып, халқының көп бөлігі қайтыс болды. 1743 жылы испандықтар Бискейн шығанағына тағы да миссия жіберіп, онда бекініс және шіркеу салды. Миссионерлер испан қоныс аударушылары солдаттар мен үндістерге тамақ өсіретін тұрақты елді мекен құруды ұсынды. Алайда, бұл ұсыныс тиімсіз деп танылды және миссия жыл соңына дейін тоқтатылды.

18-19 ғасырлар

1766 жылы Сэмюэл Тьючет Маями аймағында Корольдік жер грантын алды. Грант 1772 жылы Бернард Романс сарапқа салды. Грантты тұрақты ету үшін әрбір жер үшін кем дегенде бір қоныс теңгері грантта тұруы керек болды. Тьючет гратта плантация құруды жоспарлағанмен, қаржылық қиындықтарға тап болып, жоспарлары іске аспады.

Маями аймағына алғашқы тұрақты еуропалық қоныс теңгері шамамен 1800 жылы келді. Жаңа Смирна колониясының аман қалған меноркалық азаматы Педро Форнеллс, арал үшін берілген Корольдік грантының талаптарын орындау үшін Ки-Бискейнге көшіп келді. Ол алты айдан кейін отбасымен бірге Сент-Огастинге қайтса да, аралда күтуші қалдырды. 1803 жылы аралға сапар жасаған Форнеллс, Бискейн шығанағының арғы жағындағы материкте қоныстанғандардың бар екенін байқады. 1825 жылы АҚШ маршалы Уотерс Смит Флорида түбегіндегі қонысқа барып, жерді иеленгендермен келіссөздер жүргізді, олар жерге құқық алуға тырысты. Материкте Багамдық "қоныс теңгері" 1790 жылдардан бастап жағалауға қоныстанды. Джон Иган Екінші испан кезеңінде Испаниядан грант алған. Джонның ұлы Джеймс Иган, оның әйелі Ребекка Иган, оның жесірі Мэри "Полли" Льюис және Мэридің күйеу інісі Джонатан Льюис қазіргі Майамиде АҚШ-тан 640 акр жер грантын алды. Темпл Пент пен оның отбасы жер грантын алмады, бірақ бәрібір сол аймақта қалды. Багам және Килер аралдарынан қазына іздеушілер Оңтүстік Флоридаға Ұлы Флорида рифінде сүзіліп кеткен кемелерден қазына іздеу үшін келді, олардың кейбіреулері Майами өзені бойындағы испан жерлерін қабылдады. Сол кезде Семинол үндістері қашқан құлдармен бірге келді. 1825 жылы Кеп Флорида маяғы жақын маңдағы Ки-Бискейнге кемелерді қауіпті рифтерден сақтандыру үшін салынды. 1830 жылы Ричард Фитцпатрик Багамдық Джеймс Иганнан Майами өзенінің жағасындағы жерді сатып алды. Ол құлдарды жұмысқа алып, қант қамысы, банан, жүгері және тропикалық жемістер өсіретін плантация құрды. 1836 жылдың қаңтар айында Екінші Семинол соғысы басталғаннан кейін Фитцпатрик құлдарын алып, плантациясын жапты. Бұл аймақ Екінші Семинол соғысының әсеріне ұшырады, онда майор Уильям С. Харни үндістерге қарсы бірнеше шабуылдарға жетекшілік етті. Форт Даллас өзеннің солтүстік жағалауындағы Фитцпатриктің плантациясында орналасқан. Үнді емес тұрғындардың көп бөлігі Форт Далласта орналасқан әскерлерден тұрды. Семинол соғысы – Америка тарихындағы ең қыраулы үнді соғысы, Майами аймағындағы жергілікті халықтың жаппай жоғалуына әкелді. Кейп Флорида маяғы 1836 жылы Семинолдар тарапынан өртеп жіберілді және 1846 жылға дейін жөнделмеді. 1842 жылы Екінші Семинол соғысы аяқталғаннан кейін Фитцпатриктің туысы Уильям Инглиш Майамиде плантацияны қайта құрды. Ол Майами өзенінің оңтүстік жағалауындағы "Майами ауылының" жоспарын жасап, бірнеше жер участаларын сатты. 1852 жылы Калифорнияда Инглиш қайтыс болған кезде, оның плантациясы да онымен бірге жойылды. Майами өзені өсіп келе жатқан қалаға атын берді, бұл Майами үнді тайпасынан шыққан этимологияны кеңейтеді. 1844 жылы Майами округтің орталығы болды, ал алты жылдан кейін халық санағы аймақта тоқсан алты тұрғынның өмір сүргенін көрсетті. Үшінші Семинол соғысы 1855 жылдан 1858 жылға дейін созылды, бірақ бұрынғыдай қиратушылық болмады. Алайда, ол Оңтүстік-Шығыс Флориданың қоныстану қарқынын баяулатты. Соғыс аяқталғаннан кейін, бірнеше әскерлер қалды, ал Семинолдардың бір бөлігі Эверглейдсте қалды. 1858 жылдан 1896 жылға дейін Майами аймағында тек бірнеше отбасы ғана тұрды. Олар Бискейн шығанағының бойындағы шағын елді мекендерде өмір сүрді. Бұл елді мекендердің алғашқысы Майами өзенінің сағасында құрылды және оны Майами, Миамух және Форт Даллас деп атады. Майами өзенінің қоныстанушылары арасында ең танымалдары Брикеллдер болды. Уильям Брикелл бұрын Кливлендте (Огайо штаты), Калифорнияда және Австралияда тұрған, ол жерде әйелі Мэримен танысқан. 1870 жылы Брикелл өзеннің оңтүстік жағалауында жер сатып алды. Брикеллдер мен олардың балалары 19-шы ғасырдың соңына дейін өздерінің меншігінде сауда бекеті мен пошта бөлімін жүргізді. Майами қала шегіндегі басқа елді мекендер: Лимон-Сити (қазіргі Кішкентай Гаити) және Кокос-Гроув. Қала шегінен тыс елді мекендер қазіргі Майами-Шорс және қазіргі Пальметто-Бейдегі Катлер болды. Көшіп келушілердің көпшілігі АҚШ федералды үкіметі тегін жер ұсынғандықтан, осы аймаққа келді.

1890-шы жылдар: Жедел өсу және қалыптасу

1891 жылы Кливленд қаласында тұратын Джулия Таттл күйеуі Фредерик Таттл қайтыс болғаннан кейін өмірін жаңадан бастау үшін Оңтүстік Флоридаға көшуді шешті. Ол қазіргі Майами қаласының орталығында, Майами өзенінің солтүстік жағалауында 640 акр жерді сатып алды. Ол теміржол империясының иесі Генри Флаглерден Флориданың Шығыс жағалауындағы теміржол желісін оңтүстікке қарай кеңейтуге көндіруге тырысты, бірақ ол бастапқыда бас тартты. 1894 жылдың желтоқсан айында Флорида штатын суық ұрып, штаттың солтүстік жартысындағы цитрус бақшаларының барлығы дерлік жойылды. Бірнеше айдан кейін, 1895 жылдың 7 ақпанында Флориданың солтүстік бөлігіне тағы бір суық соғып, қалған егін мен жаңа отырғызылған ағаштарды құртты. Штаттың қалған бөлігінен айырмашылығы, Майами аймағы зардап шекпеді. Таттл Флаглерге тағы да хат жазып, аймаққа келіп, өзімен көруге шақырды. Флаглер Джеймс Э. Инграхэмді тексеруге жіберді, ол оңтайлы бағалаумен және аймақтың аяздан құтылғанын көрсету үшін апельсин гүлдерімен толтырылған қораппен оралды. Флаглер өзі де сапар жасап, бірінші күнінің соңында аймақтың кеңейтуге дайын екеніне көз жеткізді. Ол теміржолын Майамиге дейін созу және курорттық қонақ үй салу туралы шешім қабылдады. 1895 жылдың 22 сәуірінде Флаглер Таттлге, теміржолын Майамиге дейін созу, қала салу және қонақ үй салу үшін жерді ұсынғанын еске түсіретін ұзақ хат жазды. Келісімшарт бойынша Таттл Флаглерге қаланың өсуі үшін жер учаскесін беруге міндеттенді. Сол кезде Флаглер Уильям мен Мэри Брикеллге де ұқсас хат жазды, олар да оның сапары кезінде жер беруге ауызша келіскен еді. 1895 жылдың көктемінде теміржолдың Майамиге дейін созылуы туралы ресми хабарлама болмаса да, осы мүмкіндік туралы әңгімелер көбейіп, Бискейн шығанағы аймағында жылжымайтын мүлікке деген қызығушылықты арттырды. Теміржолдың созылуы туралы жаңалық 1895 жылдың 21 маусымында ресми түрде жарияланды. Қыркүйектің соңында теміржол құрылысы басталды және қоныс аударушылар уәде етілген "мұзға төзімді" жерлерге ағыла бастады. 1895 жылдың 24 қазанында Флаглер мен Таттл келіскен келісімшарт бекітілді. Теміржол салынысымен Майамидегі жұмыс қарқынды дамыды. Флориданың түкпір-түкпірінен келген адамдар Флаглердің барлық білікті жұмысшыларды шақыруын күтіп Майамиге жиналды. 1895 жылдың желтоқсан айының соңында олардың жетпіс бесеуі уәде етілген қонақ үйдің орнын тазарту жұмысына кірісті. Олар көбінесе жолсыз далада, шатырларда және қарапайым үйлерде тұрды. Олардың көпшілігі суықтың құрбаны болды, ол ақша мен жұмыстың жетіспеуіне әкелді. 1896 жылдың 1 ақпанында Таттл Флаглермен келісімнің бірінші бөлігін орындады, оның қонақ үйі үшін жерді және қонақ үйдің жанындағы жерді беру туралы екі құжатқа қол қойды. Брикелл мен Таттл мүліктерінің құқықтары ерте испан жер гранттарына негізделген және Майами жерлерін сату басталғанға дейін дау-дамайсыз екеніне көз жеткізу қажет болды. 3 наурызда Флаглер Джон Сеуэллді Вест-Палм-Бичтен қала құрылысын бастау үшін жалдады, өйткені Майамиге адамдар көптеп келіп жатты. 1896 жылдың 7 сәуірінде теміржол Маямиге жетіп, 13 сәуірде алғашқы пойыз келді. Бұл арнайы, жоспарланбаған пойыз болды және Флаглер оның бортында болды. Пойыз сол түні Сент-Огастинге қайтып келді. Бірінші тұрақты пойыз 15 сәуір күні түнде келді. Пойыздың алғашқы апталарында тек жүк пойыздары ғана жүрді, ал жолаушылар тасымалы 22 сәуірде басталды. 1896 жылдың 28 шілдесінде Майамиді қала ету туралы жиналыс өтті. Дауыс беру құқығы Майами немесе Дейд округінде тұратын барлық ер адамдарға ғана берілді. Флаглердің Корольдік пальма қонақ үйінің құрылысын басқарған Жозеф А. Макдональд жиналыстың төрағасы болып сайланды. Сайлаушылардың жеткілікті саны қатысқандығына көз жеткізгеннен кейін, "Майами қаласы" деген корпоративтік атаумен қалалық үкімет құру және ұйымдастыру туралы ұсыныс жасалды. Флаглердің Форт-Даллас жер компаниясын басқарған Джон Б. Райли алғашқы сайланған мэр болды. Бастапқыда тұрғындардың көпшілігі қалаға "Флаглер" деп атауды қалаған. Алайда Генри Флаглер жаңа қалаға өзінің есімін беруге қатысты болды. Сондықтан 1896 жылдың 28 шілдесінде Майами өзенінің атымен аталған Майами қаласы 502 сайлаушымен, оның ішінде 100 тіркелген қара нәсілді сайлаушымен құрылды. Қара халық Майамиді салуға негізгі жұмыс күшін ұсынды. Жер қағаздарындағы шарттар қара нәсілділерді Майамидің солтүстік-батыс бөлігіне шектеді, ол "Colored Town" (қазіргі Овертаун) деп аталды.

1900-жылдан 1930 жылға дейін

Майами Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін өте қарқынды өсті. 1900 жылы Майамиде 1681 адам тұрды; 1910 жылы 5471 адам болды; ал 1920 жылы 29 549 адамға жетті. ХХ ғасырдың басында мыңдаған адамдар осы аймаққа көшіп келгендіктен, жерге деген қажеттілік тез ұқсады. Оған дейін Флориданың Эверглейдс аймағы Бискейн шығанағынан бес шақырымға дейін созылған еді. 1906 жылдан бастап осы жерлерден суды шығарып тастау үшін каналдар салынды. Майами-Бич 1913 жылы Джон Коллинз салған екі шақырымдық (3 км) ағаш көпір аяқталғанда дамыды. 1920-ші жылдардың басында жаңа тұрғындардың көптеп келуі және адал емес құрылысшылар Флоридадағы жер бағамының күрт өсуіне алып келді, мұнда спекуляциялар жер бағасын жоғарылатты. Кейбір алғашқы құрылыстар үлкен ғимараттар салу үшін алғашқы құрылысынан кейін бұзылды. 1920 жылдан 1923 жылға дейін Майами халқы екі есеге өсті. Жақын орналасқан Лимон Сити, Коконат Гроув және Аллапатта аудандары 1925 жылдың күзінде Майамиге қосылып, Үлкен Майами аймағын құрады. Алайда, бұл өсім құрылыс жұмыстарының кешігуі және құрылыс материалдарының көптігінен туындаған көлік жүйесінің жүктемесінен кейін баяулады. 1926 жылдың 10 қаңтарында, жүзуші қонақ үйге айналуға дайындалып жатқан ескі даниялық әскери кемесі «Принц Вальдемар» жағаға тіреліп, Майами портын шамамен бір айға тоқтатты. Бұрыннан жүктемелі үш ірі теміржол компаниясы азық-түлік тауарларын қоспағанда, барлық тауарларға эмбарго жариялады. Өмір сүру құны күрт өсті және қолжетімді баспана табу өте қиын болды. Бұл экономикалық көпіршік 1926 жылы апатты Ұлы Майами дауылдары болғанда жарылып, өсімнің қалған бөлігін тоқтатты. 4-санаттағы дауыл ХХ ғасырда АҚШ-қа келген ең қымбат және ең қасіретті 12-ші дауыл болды. Қызыл Крест мәліметінше, 373 адам қаза тапты, бірақ «жоғалған» деп тізілген адамдардың көптігіне байланысты басқа бағалаулар әртүрлі. Майами аймағында 25 000 мен 50 000-ға жуық адам үйсіз қалды. Ұлы депрессия одан әрі уақыт өткенде Майамиде он алты мыңнан астам адам жұмыссыз қалды. Нәтижесінде, аймақта Азаматтық консервациялық корпус лагері ашылды. 1930 жылдардың ортасында Майами-Бичтің арт-деко ауданы дамыды. Сонымен қатар, осы кезеңде 1933 жылдың 15 ақпанында президенттікке сайланған Франклин Д. Рузвельтке қастандық жасауға тырысылды. Рузвельт Майамидің Бейфронт саябағында сөйлеген сөзі кезінде итальяндық анархист Джузеппе Зангара оқ атты. Рузвельтке қол беріп тұрған Чикаго мэрі Антон Сермак оққа ұшырап, екі аптадан кейін қайтыс болды. Тағы төрт адам жарақат алды, бірақ президенттікке сайланған Рузвельт зардап шекпеді. Зангара Сермакқа қастандық жасағаны үшін тез сотталып, 1933 жылдың 20 наурызында Флорида штатының Райфорд қаласында электр орындығында өлім жазасына кесілді. Сондай-ақ 1933 жылы Майами қалалық комиссиясы Майами әйелдер клубынан қала туының дизайнын жасауды сұрады. Туды олардың атынан Чарльз Л. Гмайндер жобалады және 1933 жылдың қарашасында қалалық комиссия бекітті. Тудың қызғылт сары және жасыл түстері неліктен таңдалғаны белгісіз. Бір теория бойынша, түстер апельсин ағашынан шабыттандырылған, бірақ Майами университеті 1926 жылдан бері спорт командалары үшін қызғылт сары және жасыл түстерді қолданып келеді. 1937 жылы Ку-клукс-кланның жергілікті бөлімшесі ЛГБТ түнгі клубы Ла-Паломаға шабуыл жасады. Шабуылдан кейін түнгі клуб ЛГБТ қауымының орталығына айналып, консервативті жыныстық заңдарға қарсы тұру ошағы болды.

1940 жылдар

1940 жылдардың басында Майами әлі Ұлы депрессияның салдарын басып өтіп жатқан кезде Екінші дүниежүзілік соғыс басталды. Флорида штатының көптеген қалалары соғыстан ауыр зардап шегіп, қаржылық қиындыққа тап болса да, Майами салыстырмалы түрде әсерден қалды. Соғыстың басында неміс суасты қайықтары бірнеше американдық кемелерге шабуыл жасады, оның ішінде 1942 жылдың мамыр айында Майами жағажайының жанында шабуылға ұшырап, батып кеткен «Портеро дель Льяно» кемесі де болды. Суасты қайықтарынан қорғану үшін Майами екі әскери округке – Шығыс қорғаныс командованиесі мен жетінші теңіз округіне бағындырылды. 1942 жылдың ақпан айында Флорида айналасындағы суларды күзетуге көмектесу мақсатында Персика шығанағының теңіз шекарасы құрылды. Сол жылдың маусым айындағы жаңа шабуылдар Вашингтондағы әскери жетекшілерді әскери топтың кемелері мен әскерін күшейтуге мәжбүр етті. Олар штаб-пәтерді Ки-Уэсттен Майамидегі Дюпон ғимаратына көшірді, бұл АҚШ-тың оңтүстік-шығыс бұрышындағы орналасқан жерінің тиімділігін пайдаланды. Суасты қайықтарына қарсы күрес күшейген сайын Майами аймағында көбірек әскери базалар бой көтерді. АҚШ Әскери-теңіз күштері Майамидің портын бақылауға алды және Опа-Лока әуежайы мен Диннер-Кейде әуе станцияларын құрды. Әуе күштері де Майами аймағындағы жергілікті әуежайларда базаларын орналастырды. Бұған қоса, аймақта көптеген әскери училищтер, жабдықтау пункттері мен байланыс орталықтары ашылды. Соғысқа қажетті әскерді даярлау үшін ірі әскери базалар салудың орнына, Армия мен Теңіз күштері Оңтүстік Флоридаға келді және қонақүйлерді казармаларға, кинотеатрларды оқу залдарына, ал жергілікті жағажайлар мен гольф алаңдарын жаттығу полигондарына айналдырды. Барлығы Оңтүстік Флоридада бес жүз мыңнан астам сарбаз және елу мың офицер даярланды. Соғыс аяқталғаннан кейін көптеген әскерилер Майамиге оралып, 1950 жылға қарай халық саны жарты миллионға жуықтап, өсті.

Бірінші Куба толқыны

1959 жылғы Куба революциясынан кейін Батиста биліктен құлатылып, Фидель Кастро билікке келді. Майамиде тұратын кубалықтардың көпшілігі Кубаға оралды. Бірақ, көп ұзамай, көптеген орта және жоғары топқа жататын кубалықтар Флоридаға көшіп келді, бірақ көптеген мүліктері болған жоқ. Бұл жағдай Майами тұрғындарының кейбіреуін, әсіресе афроамерикандықтарды ренжітті, олар кубалық жұмысшылар өз жұмыстарын тартып алып жатыр деп ойлады. Сонымен қатар, мектептер испан тілінде сөйлейтін мыңдаған кубалық балаларды оқытуда қиындықтарға тап болды. Көптеген майамиліктер, "Қырық жылдық соғыс" үшінші дүниежүзілік соғысқа айналады деп қорқып, қаладан кетіп қалды, ал қалғандары бомбадан сақтануға арналған қоймалар салып, азық-түлік пен суды жинады. Майамидегі көптеген кубалық босқындар Кубаға оралуға көп уақыт кететінін алғаш рет түсінді. 1965 жылы ғана Гаванадан Майамиге күніне екі рет "бостандық рейсімен" 100 мың кубалық келді. Көптеген босқындар "Кіші Гавана" деп аталған Риверсайд ауданына қоныстанды. Бұл аймақ испан тілінде сөйлейтін қауымдастыққа айналды, ал қаланың басқа жерлерінде испан тілінде сөйлейтін адамдар күнделікті істерін ана тілінде жүргізе алды. 1960 жылдардың соңына қарай Дейд округінде 400 мыңнан астам кубалық босқын тұрды. 1960 және 1970 жылдары Бас прокурордың өкілеттігі кубалықтардың елге кіруіне шартты рұқсат беру үшін пайдаланылды. Бірақ, шартты рұқсат тек елге кіруге ғана мүмкіндік береді, тұрақты тұруға емес. Осы иммигранттардың қалуына мүмкіндік беру үшін 1966 жылы "Кубалық түзету туралы" заң қабылданды. Бұл заң бойынша 1959 жылдан бері АҚШ-қа келген және кем дегенде бір жылдан бері физикалық тұрғыда болған кез келген кубалықтың иммиграциялық мәртебесін "Бас прокурор тұрақты тұруға заңды түрде қабылданған шетелдік ретінде" (жасыл карта иесі) өзгертуге болады. Адам АҚШ-қа қабылдануы керек (яғни қылмыстық немесе басқа да себептермен жарамсыз деп танылмауы керек). Майами 1950-1960 жылдардағы Азаматтық құқық қозғалысының маңызды орталығы болмаса да, одан тыс қалған жоқ. Майами Флорида штатының оңтүстігіндегі ірі қала болды және әрқашан афроамерикандық және қара кариб халқының көп бөлігі болды. 1968 жылдың 7 және 8 тамызында, 1968 жылғы Республикалық Ұлттық конвентпен бірге, Либерти Ситидегі қара ауданда тәртіпсіздіктер болды, бұл Флорида Ұлттық гвардиясының тәртіпті қалпына келтіруін қажет етті. Мәселелердің бірі "тұрғын үйдің нашар жағдайы, экономикалық қанаушылық, жұмыссыздық, нәсілдік кемсітушілік, полициямен нашар қарым-қатынас және кубалық босқындармен экономикалық бәсекелестік" болды. Қаралар тұратын Овертаун ауданының жойылуына байланысты халықтың тығыздығы да себеп болды. 1970 жылдар Майами үшін қалыптасу кезеңі болды, өйткені онжылдық бойында бірнеше ұлттық жаңалықтарға шыққан оқиғалар болғандықтан қала жаңалықтардың алдында болды. 1972 жыл ерекше маңызды болды. Майами Дельфиндері 1972 жылы жеңіліссіз рекордтық маусымды өткізді. Демократиялық және Республикалық Ұлттық конвенттер 1972 жылғы Президент сайлауы кезінде жақын Маями Бич қаласында өтті. Флорида халықаралық университеті, аймақтың алғашқы мемлекеттік университеті 1972 жылдың қыркүйегінде ашылды. Сонымен қатар, Майамидің мәдени институттарының дамуына ықпал еткен өнер саласындағы маңызды жетістіктер болды. Бұл заңға қарсылық білдірген, бірақ оны жойған Флорида штатының апельсин шырыны өкілі Анита Брайант болды. 1979 жылдың желтоқсанында полиция қызметкерлері Артур Макдаффиді Макдаффи полиция қызметкеріне қарсы ым жасағаннан кейін жоғары жылдамдықпен қууда. Полиция қызметкерлері Макдаффидің мотоциклімен соқтығысып, қайтыс болғанда қуу аяқталды деп мәлімдеді, бірақ сот сараптамасының есебі басқаша болды. Полиция қызметкерлерінің бірі Макдаффинің велосипедінен 95-ші тас жолдың бойындағы пандуста құлап кеткенін айтты. Полиция оны ұстаған кезде ол жарақаттанған, бірақ жағдайы жақсы еді. Полицейлер оның қалқасын алып тастады, соққымен ұрып өлтірді, қалқасын қайта кигізді және мотоцикл апаты болды деп мәлімдеп, жедел жәрдем шақырды. Жәбірленушінің анасы Эула МакДаффи бірнеше күннен кейін "Майами Херальд" газетіне: "Олар менің ұлымды иттей ұрды. Ол мотоциклмен жүргені үшін және қара болғандықтан ұрды". Сотталғандар...

Кейінгі көші-қон

1980 жылы Мариэль қайықтығы 150 000 кубалықты Майамиге әкелді, бұл азаматтық тарихтағы ең ірі көші-қон. 1960 жылдардағы бұрынғы көшпенділерден айырмашылығы, келген кубалық босқындардың көпшілігі кедей адамдар болды, ал кейбіреулері сапарға шығу үшін түрмелерден немесе психиатриялық емдеу орындарынан босатылды. Осы кезеңде қаланың орта тапқа жататын, испан тілінде сөйлейтін емес ақ тұрғындарының көп бөлігі қаладан кетіп қалды, бұл жағдай "ақтардың қашуы" деп аталды. 1960 жылы Майами халқының 90 пайызы испан тілінде сөйлейтін емес ақ адамдардан тұрды, ал 1990 жылы бұл көрсеткіш 10 пайызға дейін төмендеді. 1980 жылдары Майамиге Гаити сияқты басқа елдерден де иммигранттардың саны арта бастады. Гаитиліктердің Майамиде көбейгеніне байланысты, қазіргі "Кіші Гаити" деп аталатын аудан пайда болды, ол Солтүстік-Шығыс Екінші даңғылы мен 54-ші көшенің маңында орналасқан. 1985 жылы Ксавьер Суарес Майами қаласының мэрі болып сайланды, ол ірі қаланың алғашқы кубалық мэрі атанды. 1990 жылдары гаитиліктердің болуы қоғамдық орындарда және дауыс беру кезінде гаитилік креол тіліндегі жазбалармен мойындалды. 1994 жылы тағы бір үлкен кубалықтардың көші-қоны болды. Бұл жағдайдың тағы бір Мариэль қайықтығына айналып кетуіне жол бермеу үшін Клинтон әкімшілігі АҚШ саясатында маңызды өзгерістер жасады. Әкімшілік теңізде ұсталған кубалықтарды АҚШ-қа емес, Гуантанамодағы немесе Панамадағы әскери базаларға жеткізілетінін мәлімдеді. 1994 жылдың жазынан бастап сегіз ай ішінде 30 000-нан астам кубалық және 20 000-нан астам гаитилік ұсталды және АҚШ-тан тыс лагерьлерге жіберілді. 1994 жылдың 9 қыркүйегінде АҚШ пен Куба екі ел арасындағы көші-қонды реттеу туралы келісімге келді. Келісім Кубадан Америкаға теңіз арқылы келуге тыйым салуға қатысты Кубаның міндеттемелерін алумен бірге, Куба босқындарын АҚШ-тан тыс қауіпсіз жерлерге орналастырудың жаңа АҚШ саясатын бекітті. Сонымен қатар, АҚШ жылына кемінде 20 000 кубалық иммигрантты қабылдауға міндеттенді. Бұл көрсеткіш АҚШ азаматтарының жақын туыстарын қабылдауға қосымша берілді. 1995 жылдың 2 мамырында Кастро үкіметімен жасалған екінші келісім Гуантанамода орналасқан кубалықтардың АҚШ-қа қабылдануына жол ашты, олар Клинтон әкімшілігі міндеттенген жылдық 20 000 иммигранттың бірінші жылына есептелді. Сондай-ақ, теңізде ұсталған кубалықтарды тікелей Кубаға қайтарудың жаңа саясаты енгізілді. Келісімде Куба үкіметі елге қайтарылғандарға қарсы шаралар қолданбауға уәде берді. Куба үкіметімен жасалған бұл келісімдер "Құрғақ аяқ, сулы аяқ саясаты" деп аталатын жағдайға әкелді, яғни жағалауға жеткен кубалықтар АҚШ-та қалуға мүмкіндік алды – Кубалықтарды бейімдеу туралы заңға сәйкес тұрақты тұруға бейімделуі мүмкін. Алайда, құрлыққа жетпегендер, Кубаға қайтарылса, қудалаудан қорқуын дәлелдей алмаса, елдеріне қайтарылады. Кубалықтар саяси себептермен қашып жатыр дегенді ескере отырып, бұл саясат гаитиліктерге қолданылмады, олар үкімет экономикалық себептермен пана іздеп жатыр деп мәлімдеді. Содан бері Майамидегі латын және Кариб теңізінің достық атмосферасы оны бүкіл әлемнен келген туристер мен иммигранттар үшін танымал орынға айналдырды. Бұл Нью-Йорк пен Лос-Анджелестен кейін елдегі үшінші ірі иммиграциялық порты. Сонымен қатар, Майамиде Еуропа, Африка және Азиядан келген үлкен иммигранттар қауымдастықтары қоныстанды. Майамидегі еуропалық иммигранттар қауымдастығының көпшілігі – жақында келген иммигранттар, олардың көпшілігі қалада маусымдық тұрады және жоғары кіріс көзі бар.

1980 жылдар

1980 жылдары Майами Колумбия, Боливия және Перуден келіп түсетін кокаиннің АҚШ-тағы ең ірі транзиттік пункттерінің біріне айналды. Есірткі индустриясы Майамиге миллиардтаған доллар әкелді, ол дереу жалған ұйымдар арқылы жергілікті экономикаға бағытталды. Қаланың түкпір-түкпірінде сәнді автосалондар, бес жұлдызды қонақүйлер, кондоминиумдер, әсем түнгі клубтар, ірі коммерциялық жобалар және өркендеудің басқа да белгілері бой көтерді. Ақша келген сайын, 1990 жылдардың басына дейін жалғасқан зор қылмыс толқыны да күшейді. Маямида есірткіге қарсы күреске арналған агенттердің жұмысын көркемдеп бейнелеген «Маями Вайс» телешоуы қаланың Америкадағы ең тартымды субтропикалық жұмақтардың бірі ретіндегі бейнесін таратуға көмектесті. 1980 және 1990 жылдары Маями көптеген көрнекті тұлғалар мен дипломаттарды қабылдады. 1987 жылдың қыркүйегінде Папа Иоанн Павел II Тамиами паркінде 150 000 адамға арналған ашық ауада мисса өткізді. Елизавета II патшайымы және АҚШ-тың үш президенті де Маямиге келді. Олардың арасында Рональд Рейган да бар, оның құрметіне Кіші Гаванада көше аталды. Нельсон Манделаның 1989 жылы қалаға жасаған сапары этникалық шиеленістерге толы болды. Мандела ABC News Nightline бағдарламасында Куба басшысы Фидель Кастроны апартеидке қарсы күрестегі қолдауы үшін мақтаған еді. Осы себепті қала ресми түрде оны қарсы алмады және ешбір жоғары лауазымды шенеунік күтіп алмады. Бұл жергілікті афроамерикандық қауымның Маямидегі барлық туристік және конгресс орындарына бойкот жариялауына әкелді, ол Мандела ресми қарсы алу алғанға дейін жалғасты. Бірақ, оны шешуге жасалған барлық әрекеттер бірнеше ай бойы нәтижесіз болды, нәтижесінде 10 миллион АҚШ долларынан астам шығынға ұшырады.

1990 жылдар

1992 жылы «Эндрю» дауылы Маями-Дейд аймағының оңтүстігінде 20 миллиард доллардан астам зиян келтірді. 1980 және 1990 жылдардағы қала әкімдігі мен қалалық комиссияға қатысты бірнеше қаржылық дау-дамайлар Майамиді 1996 жылға қарай АҚШ-тың ең кедей 4-ші қаласы деп таныстырды. 68 миллион долларлық бюджет тапшылығы және Уолл-стритте «қоқыс облигация» статусын алған муниципалдық облигацияларымен 1997 жылы Майами штат тағайындаған бақылау кеңесіне ие болған Флорида штатының алғашқы қаласы болды. Сол жылы қала тұрғындары қаланы таратып, Дейд округімен біріктіру туралы ұсынысты қабылдамады. Қаланың қаржылық қиындықтары 2001 жылы Майами қаласының әкімі болып сайланған Мэнни Диазға дейін жалғасты.

21 ғасыр

2000 жылы Элиан Гонсалес ісі Майами аймағындағы иммиграциялық дау болды. Бұл дау-дамай алты жасар Элиан Гонсалесқа қатысты, ол Майами жағалауының жанындағы судан құтқарылған. АҚШ пен Куба үкіметтері, оның әкесі Хуан Мигель Гонсалес, Майамидегі туыстары және Майамидегі кубалық американдық қауымның барлығы осы іске қатысты. Осы ұзаққа созылған даудың шешімі 2000 жылдың 22 сәуірінде федералды агенттердің Элианды қамауы болды, бұл кубалық американдық қоғамнан көптеген сынға ұшырады. Дау кезінде, сол кездегі Майами-Дейд округінің мэрі Алекс Пенэлас, Билл Клинтон әкімшілігі мен федералды билік өкілдеріне алты жасар баланы Кубаға қайтаруға көмектеспейтінін уәде берді. Он мыңдаған наразылық білдірушілер, олардың көпшілігі рейдке ашуланып, Кіші Гавана көшелеріне шығып, наразылықтарын білдірді. Автомобиль гулдары естілді, наразылар белгілерді, қоқыс жәшіктерін және газет стендтерін аударды, ал кейбір жерлерде шағын өрттер шықты. Көтерілісшілер Кіші Гавананың 10 шаршы километрін басып алды. Содан кейін Майамидегі көптеген бизнес орталықтары жабылды, олардың иелері мен басшылары қалаға қарсы бір күндік бойкотқа қатысып, туризм индустриясына әсер етуге тырысты. Әуе компаниялары, круиздік компаниялар, қонақүйлер, көлік жалға беру компаниялары және ірі сауда орталықтарының қызметкерлері бойкотқа қатысты. Элиан Гонсалес 2000 жылдың 28 маусымында әкесімен бірге Кубаға оралды. 2003 жылы Американың еркін сауда аймағы туралы келіссөздер өтті. Бұл келісім сауда кедергілерін азайту және зияткерлік меншік құқықтарын арттыру мақсатын көздеді. 2003 жылы Майамиде өткен кездесуде Американың еркін сауда аймағы корпорацияларға қарсы және жаһандануға қарсы наразылықтармен күшті қарсылыққа ұшырады. 2000-2010 жылдар аралығында Майамиде «Майами Манхэттенизациясы» деп аталған биік ғимараттар құрылысының кең ауқымды өрбуі болды. Бұл Майамидегі ең биік ғимараттардың көптеген құрылыстарын қамтыды, қаладағы ең биік 25 ғимараттың шамамен 20-сы 2005 жылдан кейін аяқталды. 2008 және 2007 жылдары осы ғимараттардың көпшілігі аяқталды. Бұл өрбу Майами қаласының сыртқы келбетін өзгертті, қазір ол АҚШ-тың ең үлкен аспан сызықтарының бірі болып саналады, Нью-Йорк пен Чикагодан кейін орналасқан. 2008 жылғы әлемдік қаржы дағдарысынан кейін бұл өрбу баяулады, кейбір жобалар тоқтатылды және 2010 жылы қаланың ең биік ғимараттарының ешқайсысы салынбады. 2014 жылы ашылған, құны 700 миллион долларға бағаланған Порт-Майами туннелі Уотсон аралын Додж аралындағы Порт-Майамиге жалғастырады, Порт-Майамиді Интерстейт 395 арқылы мемлекетаралық тас жолдар жүйесіне және Майами халықаралық әуежайына тікелей қосып тұр.