Кіріспе

АҚШ Әскери-теңіз күштеріне қарасты екі басты, қанатты доңғалақты қарулі кеме.

USS Agawam – АҚШ Әскери-теңіз күштерінің Азамат соғысы кезінде қызмет еткен екі басты, қанатты доңғалақты қарулі кемесі. Оның салмағы 974 тонна, қуатты ұңғылы зеңбіректермен және өте жоғары жылдамдықпен еректелді. Ол Одақ теңіз флотының Америка Конфедеративтік Штаттарының өзендері мен басқа да су жолдарындағы блокадасында қызмет етті.

Портлендте (Мэн штаты) салынған

Агавам – осы атпен аталған алғашқы АҚШ Әскери-теңіз күштерінің кемесі – Джордж У. Лоуренс және Портленд компаниясымен Мэн штатының Портленд қаласында салынды. Оның құрылысы 1862 жылдың қазан айында басталды, 21 сәуірде суға түсірілді және 9 наурызда 1864 жылы командир Александр Ринд басқаруымен қолданысқа берілді. Ол Сассакус кемесінің жобасына негізделген. 1897 жылғы 2 ақпандағы Палата баяндамасына сәйкес, кеме жасаушылар АҚШ үкіметіне талап қойды: «Агавам» және «Понтосук» кемелері үшін жалпы келісімшарт бағасы 164 000 доллар болғанымен, олар екі кемені салуға 223 826,16 доллар жұмсаған.

Оңтүстік агенттерінің Чесапик теңізін басып алуы

1863 жылдың 9 желтоқсанында, Агавамы толық құрамына енуге үш ай қалғанда, оңтүстік штаттарының агенттері мен жақтастары Нью-Йорк қаласында Мэн штатының Портлендік қаласына бағыт алған жолаушылар болып көрсетіп, «Чесапик» пар кемесіне мінген. 7-сі күні түн ортасынан кейін, кеме Кейп-Кодтың төбесінен шамамен 32 шақырым солтүстікке жеткенде, бұл адамдар бұрын жасырған қаруларын көрсетіп, кемені басып алып, оның екінші инженерін өлтірді. Содан кейін олар кемені Канада суларына алып кетіп, осы батыл әрекеттері арқылы Одақ әскери кемелерін британдық бейтараптықты бұзуға итермелеп, АҚШ-ты Англиямен соғысқа тартуды үміттенеді. «Чесапик» тұтқындалғаны туралы хабар Портлендке жеткенде, порттың кеден инспекторының орынбасары контр-адмирал Фрэнсис Грегориге, сол кезде жеке кеме құрылыс орындарында салынып жатқан барлық Одақ соғыс кемелерінің құрылысын қадағалап отырған, оқиға туралы хабарлап, қарулануға және аяқталмаған, бірақ теңізге лайықты «Агавамы» қуып жөнелтуге рұқсат сұрады. Жаңа соғыс кемесіне уақытша қару-жарақ, офицерлер мен сарбаздар шілде айында Портлендке келген «Джеймс С. Доббин» кемесінен берілді. Әскери-теңіз күштерінің сақталған құжаттарында «Агавамының» «Чесапик» кемесін қуғаны туралы ешқандай мәлімет жоқ. Федералдық хат алмасуларында оның кем дегенде жолға шыққандығы туралы мәлімдемелер де, оның жолға шықпағанын көрсететін дәлелдер де бар. Қай жағдайда болса да, «Агавамы» 17 наурызда Портсмут портына дейін Портсмут теңіз жағалауында жатты. Бірақ екі күннен кейін кеме құрылыс орталығына оралып, жөндеу жұмыстары үшін құрғақ докқа кірді, содан кейін 18 сәуірде Портлендке қайта оралды.

Солтүстік Атлантика блокадасына тағайындалды

Солтүстік Атлантика блокадалық эскадрильясына бекітілген канонерлік қайық 6 мамырда Портлендтен жолға шықты. Агавам 9 мамырда Вирджиния штатының Хэмптон Роудс портына жетіп, екі күннен кейін Джеймс өзенімен жоғары қарай Бенджамин Батлердің көліктері мен жабдықтау кемелерін қорғауға басқа Одақ кемелеріне қосылды. Бұл кемелерге торпедалар (теңіз миналары), жағалау батареялары және Дрюри Блаффтағы Форт Дарлингтің конфедерациялық батареяларынан жоғары жатқан Конфедерацияның темір кемелерінен туындаған қауіп төнді. Джеймс өзенінің лайлы суларындағы қауіп жақында 6-сы күні коммодор Джонстың батып кетуімен айқын болды, ол оңтүстік торпедаларын (20 ғасыр тілінде, жүзбелі және су астындағы миналарды) іздеу кезінде бүйір дөңгелекті паром ретінде жұмыс істеген. 14-ші күні Солтүстік Атлантика блокадалық эскадрильясының қолбасшысы контр-адмирал Сэмюэл Филлипс Ли өзінің штаб-пәтерін Малверннен Агавамға көшірді, себебі соңғысы аз су тартқандықтан, оған миналарды жою операцияларын жақыннан бақылауға мүмкіндік берді. Ол жаңа жақтағы дөңгелекті кемеде болып, келесі бір жарым ай бойы Джеймстегі операцияларға ең басты назар аударды.

Джеймс өзенін бөгеу

Бұл жоспар өзенді Одақтың бақылауына одан да маңыздырақ етіп, Вашингтонды арнаны жабуға талап етуге мәжбүр етті. Бірінші тас жүкті шкуна 15 маусымда батырылды, және операция Одақ армиясының басшылары оңтүстік темір кемелерінен қауіпсіздік сезінгенше жалғасты. Бұл кедергі Джеймстегі Одақ кемелерінің қауіпсіздігін арттырып, өзендегі Одақ әскери кемелерінің жүктемесін азайтып, адмирал Лиді басқа мәселелермен айналысуға мүмкіндік берді. Осының нәтижесінде ол маусымның соңғы күні туын Малвернге көшіріп, Хэмптон Роудсқа оралды. Агавам өзеннің жоғарғы ағысында қалды, онда кедергілерге қарамастан, ол өзінің күрестік дағдыларын пайдалануға жеткілікті мүмкіндік тапты. Ричмондтан оңтүстікке қарай Одақ әскерлерінің үлкен шоғырлануы Конфедерация астанасының қорғаушыларын Джеймстегі Одақ кемелерін тоқтату үшін қатал шараларға итермеледі. Адмирал Ли кеткен күнінен кейін, Агавам мен Мендота Four Mile Creek ішіндегі нығайтылған позицияға оқ ашты, онда оңтүстікке жататын бес зеңбірек жақында Хунчбекке оқ атып, ал келесі айларда стратегиялық өзеннің жағалауында жасырылған батареялармен жиі шайқасты. Шілде айының басында лейтенант Джордж Дьюи уақытша кеме басқаруын Риндтен қабылдады – оның алғашқы басқаруы, бірақ Агавам ең есте қаларлық шайқасына қатысқанда Ринд қайта келді. 13 тамызда түстен кейін шамамен екі сағаттан соң үш батарея екі ұшты кемеге бірдей түрлі бағыттардан атыс ашты, бұл төрт сағаттан астам жалғасқан қақтығыстың бастамасы болды, содан кейін азынаған оқ-дәрі оны кері шегінуге мәжбүр етті. Осы шайқас кезінде Агавамның үш теңізшісі қаза тауып, төртеуі жараланды.

Луизиананы алып бомбаға айналдыру

Қараша айының соңында қазандықтың бұзылуы Агавамды кең ауқымды жөндеу үшін өзен бойымен төмен қарай жылжуға мәжбүр етті. Кеме Норфолк теңіз кемежайында жауынгерлік дайындыққа келтіріліп жатқанда, комд. Ринд уақытша оны тастап, Луизиананы басқаруға кетті, бұл бу кемесі ерекше және маңызды міндетті орындау үшін таңдалған еді. Ринд жаңа кемесіне Агавамнан таңдап алынған еріктілер тобын алды. Олар Луизианаға Солтүстік Каролина штатының Бофорт портында мінді және оны Солтүстік Каролина штатының Уилмингтон суларына жеткізді. Ол Фишер фортының қорғанысын әлсіретуге көмектесетін алып бомба ретінде қолданылды, бұл форт осы қаланың алдындағы конфедераттық блокада бұзушылардың соңғы маңызды порты еді. Ылғалды ауа райынан бірнеше күнге кешіккеннен кейін, Ринд 1864 жылдың 23-24 желтоқсанына қараған түні кемесін Фишер фортына жақын әкелді. Оның экипажы оны өртеп, кемеден шығып, Луизиана жарылмас бұрын қауіпсіз жерге ескекпен жүзіп кетуге үлкерді.

Фишер фортына сәтсіз шабуыл

Дүрбілік Форт-Фишердің қару-жарақ қоймасын жаруға жеткіліксіз болды, ал одан кейін болған десанттық шабуыл нәтижесіз аяқталды. Рождество қарсаңында оңтүстік бекінісін басып алу үшін жағаға түскен әскерлер келесі күні қайта кемеге мініп, Хэмптон-Роудқа қайтып келді. Ринд еріктілер тобымен бірге әлі жөндеу жұмыстары жүріп жатқан Агавамға оралды. Жұмыс ақпан айының ортасына дейін жалғасты, ал канонерлік қайық соңында 16-сы күні теңізге шықты. Екі күннен кейін Солтүстік Каролина штатының Пэмлико шығанағына кірді және Азамат соғысының соңына дейін сол штаттың аралдық суларында қызмет етті.

Соғыстан кейінгі қызмет көрсету және жою

Соғыстан кейін «Агавам» Флорида мен Вирджиния аралығында Атлантика жағалауында шамамен екі жыл бойы қызмет етті. 1867 жылдың 31 наурызында Норфолк қаласында қызметтен босатылды. «Агавам» және тағы төрт әскери кеме 1867 жылдың 10 қазанында Норфолк әскери-теңіз кемесарайында аукционда сатылды. «Агавам» қозғалтқышы мен оған байланысты жабдықтарысыз сатылды. Оны J. Parner & Co. компаниясы 3700 долларға сатып алды. 1868 жылдың наурызына дейін ол Бостондық Нехемия Гибсонға тиесілі болды. Ол 1868 жылдың 12 наурызында бостондық Flint & Hall саудагерлерімен бұрынғы канонерлік қайықты ағаш тасымалдауға арналған төрт мачталы шкунаға айналдыру туралы келісімге келді. Кеме Норфолктан 1868 жылдың 2 сәуірінде Балтимор бағытында буксирленді. Айналдыру жұмысы Мэриленд штатының Кантон қаласындағы Booze Brothers кеме жасау шеберханасында жүзеге асырылды, онда 1868 жылдың мамырында жұмыс жүргізіліп жатты. Ол кезде кеменің Буэнос-Айреске барып, АҚШ-қа қайта оралмайтыны хабарланды.