Кіріспе

АҚШ Әскери-теңіз күштерінің соғыс шлюпі.

Бірінші USS Shenandoah – АҚШ Әскери-теңіз күштерінің ағаш бұрандалы шлюпі. «Шенноа» Филадельфия Әскери-теңіз кеме жасаушылығында салынды және 1862 жылдың 8 желтоқсанында суға түсірілді. Оның құрметті қонағы – Miss Selina Pascoe болды; ал 1863 жылдың 20 маусымында капитан Дэниел Б. Ридджили басқаруымен комиссияға берілді.

Азаматтық соғыс міндеті, 18631865

Шенандоа 25-і күні Филадельфиядан (Пенсильвания) шығып, конфедерациялық рейдтік кеме CSS Tacony-ді мұқият бақылап, Бостонға сынақ сапары жасады, экипажын толықтыру үшін. 11 шілдеде ол Флорида рейдтік кемесін іздеуге шықты, Джордж және Нантакет аралдарынан өтіп, Блок аралы мен Кейп-Сейблге қарай бағытталды. 27 шілдеде Бостонға оралып, 4 тамыздан 8 қыркүйекке дейін Филадельфия әскери-теңіз базасында болды. 12 қыркүйекте ол Солтүстік Каролина штатының Нью-Инлетке жетіп, Солтүстік Атлантика блокадалық эскадрильясына қосылды. Шенандоа келесі он бес айдың көп бөлігін Солтүстік Каролинаның Уилмингтон қаласының жағалауында күзетпен өткізді және Нассау мен Уилмингтон арасындағы блокаданы бұзуға тырысқан кемелердің маршруттарын іздеді. Бұл сапар оны Флорида штатының Ки-Уэст қаласына, Багам аралдары мен Бермудаға дейін алып келді. 1864 жылдың 30 шілдесінде төрт сағаттық қуып жете алмағандықтан, ол конфедерациялық блокаданы бұзуға тырысқан "Лилиан" кемесіне ауыр оқ жаудырды, ол қараңғыда Кейп-Лукаут аймағына қашып құтылды. 7 тамыздың таңында блокаданы бұзуға тырысқан "Фалькон" кемесі, жүгін жеңілдету үшін пахтаны теңізге лақтырып, Куба бағытында өз қуушыларынан озып кетті.

Фишер форты шайқасы

Шенандоа 1864 жылдың 13 желтоқсанында Багам аралдарындағы Грин-Бейге келді, конфедерациялық каперлердің сол жерде Одақ саудасына шабуыл жасау үшін дайындалып жатқаны туралы хабарларды тексеру үшін. Мұндай қызметтің ешқандай іздерін таба алмағаннан кейін, ол Солтүстік Каролина жағалауында орналасқан үлкен Федералды флотқа қосылу үшін солтүстікке асықты. Рождество қарсаңында ол Форт-Фишердің нысаналарын барлық қолдағы қарулармен бомбалау үшін жағалауға 1500 метрге жақындады. Бір сағаттан астам уақыт өткен соң, конфедерациялық бекініс үндемеді, оның екі қоймасы жарылып, бекініс бірнеше жерде өртке түсті. Бомбалау түнгі уақытқа дейін тиімді жалғасты. Конфедераттардың бір оғы Шенандоаның корма баспалдағын қиратты. Ол Рождество күні таңертең флоттың басқа кемелерімен бірге шамамен 3000 әскердің жағаға түсуін қамтамасыз ету үшін қайтадан әрекетке кірісті. Оның мұқият және дұрыс бағытталған атысы Форт-Фишердің батысындағы төрт пулялы батареяны үндете алды. Содан кейін ол екі пулялы батареяға назар аударды. Осы батареядан атылған бір снаряд бірнеше метрге жетпей құлады, ал екіншісі Шенандоадан өтіп өтті, ол 150 фунттық зеңбірек снарядын батареяның үстінде жарытып жауап берді. Дегенмен, жағаға түсу операциясы фортты басып алуға сәтті болмады, ал Одақ әскері түнде қайтадан кемеге көтерілді, бірақ қатты толқындардың салдарынан шамамен 1000 сарбаз жағада қалып қойды. Олар келесі екі күн ішінде, Шенандоа Нью-Инлетке күзеттік сапармен келген кезде, өз кемелеріне қауіпсіз түрде қайтарылды. Форт-Фишерге қарсы жағаға түсу операциясы 1865 жылдың 13 қаңтарында қайта басталды. Шенандоаның қайықтары қатаң бомбалаудан қорғанып, шамамен 8000 әскердің жағаға түсуіне көмектесті. Келесі күні ол флотпен бірге нысаналарға қарсы жылдам атыс жасады, ол сағат 13:00-ден қараңғыға дейін жалғасты. Сол күні әртүрлі кемелерден 1600 теңізші мен 400 морской пехотинец армияға қосылу үшін шабуылға жіберілді. Шенандоадан 54 теңізші мен лейтенант Смит В. Николс басқаратын 14 морской пехотинец, қылыштар мен револьверлермен қаруланған, жағаға түсірілді. Қатал бомбалау қолдауы 15 қаңтар 1865 жылы сағат 15:00-ге дейін жалғасты. Осы уақытқа дейін теңізшілер мен морской пехотинцы форттан 200 метр қашықтықта орналасқан және соңғы шабуылға дайын болды. Кемелер енді өз атысын жоғарғы батареяларға ауыстырды, ал әскерлер мен теңізшілер парапеттің үстіне қарай шапқылады. Алға жылжыған теңізшілер мен морской пехотинцы конфедерациялық әскерлердің шоғырланған атысына ұшырады; бірақ арттағы ең биік парапетті басып алған армия әскерлері оларды құтқару үшін мылтықпен атып, жауап берді. Содан кейін шайқас 17 мықты бомбаға төзімді траншея арқылы жүрді, конфедерациялық әскерлер Федералдық нүктеге дейін шегінді. Өздерін толығымен қоршауға алғандарын түсінген конфедерациялық әскерлердің қалдықтары капитуляциялады, ал Форт-Фишер Екінші дүниежүзілік соғысқа дейінгі Америка тарихындағы ең ірі жағаға түсу операциясы болып табылды. Шенандоаның десанттық күштері алты жарақаттанған және бес жоғалып кеткен әскермен оралды. Лейтенант Николс: "Барлық әскерлер ең қиын жағдайларда салқынқандылық пен батылдық танытқандары үшін ең жоғары мақтауға лайық және американдық теңізшінің қажырлы еңбегімен келген беделін толық сақтады" деп хабарлады.

Форт-Фишер басып алынғаннан кейін, Шенандоа бірнеше күн жарақат алғандарды тасымалдауыштардан жағалаудағы ауруханаларға жеткізумен айналысты. Содан кейін ол 17 ақпанда Шарлстонды қоршауға алған Одақтың соңғы күндеріне қосылды. 15 наурызда Филадельфия әскери-теңіз кемежайына оралды және 15 сәуірде қызметтен босатылды.

Оңтүстік Америка мен Азиядағы қызмет 18651869

Шенноа 20 қарашада Филадельфияда қайтадан іске қосылды. 8 желтоқсанда Азор аралдарына қарай жолға шықты. Содан кейін ол Баия және Рио-де-Жанейроға (Бразилия) барып, Оңтүстік Америка эскадрильясының құрамына кірді. 1866 жылғы 28 сәуірде Рио-де-Жанейродан Азия эскадрильясына қосылу үшін кетіп қалды. Жақсы Үміт мүйісін айналып өткен соң, Бомбей және Калькутта қалаларына сапар шекті, содан кейін Пенангқа тоқтады және 1866 жылғы 31 желтоқсанда Сингапурға жетті. Ол Сиам патшасы мен оның министрлерінен жылы күтім көрді, сосын Сайгон арқылы Жапонияға бет бұрды. 1867 жылғы 5 сәуірде Йокогамаға келді. 27-сі күні «Шенноа» АҚШ-тың Жапониядағы министрі Роберт Б. Ван Валкенбургты Осакаға жеткізу үшін алып, ол 1 мамырда Тайкунмен кездесу үшін сонда түсті. Ол Жапония үкіметі шетелдік сауда үшін қосымша порттар ашуды ұсынғанын білді. Оның миссиясы 20 мамырда аяқталды, ол «Шенноаға» қайтып, Йокогамаға оралды. Кеме содан кейін генерал Ван Валкенбургтің қарамағына берілді, ол коммерциялық мақсаттар үшін ең қолайлы порттарды тексеруге көмектесу үшін пайдаланылды. 25 маусымда Йокогамадан шығып, 28-і күні Хакодатеге жетті. Бұл орынға шетелдік министр құрметіне алғаш рет салют атылды. «Шенноа» министрлері мен офицерлерін губернатор жылы лебізбен қарсы алды. 12 шілдеде «Шенноа» Ниигата портына кірді, онда да осындай құрмет көрсетілді. Нахонға келесі күні жетті. Бұрын америкалық кемелер бұл портқа кірген емес. 17-сі күні «Шенноа» Микуниге және сондай-ақ ешқандай шетелдік әскери кемесі бұрын тоқтамаған Цурунгаға барды. 20 шілдеде ол Миядсуға, барлық сапар еткен шығанақтардың ең әдемісіне келді. Комодор Голдсборо және оның қол астындағы офицерлер осы жаңа порттардың көпшілігін зерттеп, оларға кіру үшін теңіз жолдарының сипаттамасын жасады. «Шенноа» 1868 жылғы 1 қаңтарда шетелдіктерге ашылған Осака және Хёго порттарының жанындағы теңіз күштерінің бір бөлігі болды. Осы оқиғаны американдық және британдық кемелер атап өтті, олардың мачталары тиісті ұлттық тулармен және Тайкунның туымен безендірілді. Әрбір кеме бірден жиырма бір оқтан салют атып, жапондықтар да дереу жауап берді. 11 қаңтар күні таңында «Шенноа» өзінің қайықтарын Азия эскадрильясының бас қолбасшысы контр-адмирал Генри Х. Беллді іздеуге жіберді. Оның қайығы Осакаға қарай «Хартфордтан» келе жатқанда суға түсіп кеткен. Адмирал, оның штаб-лейтенанті және қайықтың он үш экипажының он мүшесі қаза тапты. Азия эскадрильясының басқаруы контр-адмирал Стивен К. Роуэн келгенге дейін аға офицер ретінде комодор Джон Р. Голдсбороға жүктелді. Комодор Голдсборо 1868 жылғы 31 қаңтарда «Шенноадан» «Хартфордқа» өзінің байрағын көшірді.

Корея

Командир-лейтенант Честер Хартфорд «Шенандоа» кемесінің уақытша командалығын 1868 жылдың 22 ақпанына дейін өз қолына алды, содан кейін Cdr. Джон С. Фейбингер Шанхайда командалық міндетін қабылдады. Одан кейін «Шенандоа» Қытайдың Чефу қаласына бағыт алды. Онда ол Кореяға аттанып, американдық «Генерал Шерман» шхунасының экипажын құтқаруға бұйрық алды. Бұл шхуна шамамен бір жарым жыл бұрын Пинг-Ян өзенінде қираған болатын. Экипаж мүшелерінің немесе жолаушыларының бірінің тірі қалғаны және тұтқынға алынғаны туралы әңгімелер тарады. Сол кезде Корея барлық шет ел азаматтарын елден шығаруға тырысты. «Шенандоа» 1868 жылдың 7 сәуірінде Чефудан шығып, 9 сәуірде Кореяның Чодо аралына жетті. Оңтүстік-шығыс жаққа қарай жүріп, 16 сәуірде Пинг-Ян өзенінің сағасына келді. Комодор Голдсборо жиналған мәліметтер бойынша «Генерал Шерман» кемесінің жолаушылары мен экипажының ешқайсысы аман қалмағанына көз жеткізді. Дегенмен, ол Пинг-Ян өзенін және оның жағалауын зерттеді, сондай-ақ Корея жағалауының бұрын зерттелмеген бөлігінен пайдалы деректер жинады. 18 мамырда «Шенандоа» Пинг-Ян өзенінің сағасынан шығып, Азия эскадрильясына қосылды. Олар Қытай мен Жапонияның маңызды сауда порттарына сапар жасап, шетелдіктермен байланысқа қарсылық білдірген қиындықтарды шешуге тырысты. Эскадрильяның бірнеше кемесі қытай қарақшыларының американдық сауда кемелеріне шабуыл жасаған аймақтарда орналасты. Олар Йокогамадағы шетелдік поселеністерін, сондай-ақ жаңадан ашылған Осака және Хёго порттарын қорғады. Олар жергілікті билік американдық офицерлерге шетелдіктерге құрметпен және бейбіт түрде қаралатынына сендіргенге дейін қызметтерін жалғастырды. Кантондағы қытай вице-королі Комодор Голдсбороға балық аулау джонкаларына қосымша адамдарды, қару-жарақ немесе соғыс оқ-дәрілерін тасымалдауға тыйым салатын жарлық шығаратынын уәде берді. Чефу, Шанхай, Йокогама және Гонконг порттарына тоқтағаннан кейін «Шенандоа» 10 қарашада соңғы порттан шықты. Ол Батавияға, Яваға (1-8 желтоқсан) барды, содан кейін Жақсы Үміт мүйісі мен Сент-Елена аралы арқылы Бостонға бағыт алды, ол 1869 жылдың 25 сәуірінде келді. 1869 жылдың 2 мамырында кеме қызметтен босатылды.

Еуропалық станция 18701874

Шенандоа 1870 жылы 15 тамызда Бостонда қайтадан іске қосылды және 4 қыркүйекте Еуропа станциясында қызмет ету үшін жөнелтілді. Лиссабонда тоқтағаннан кейін, Ле-Хаврде станциялық міндеттерді орындаған соң, ол Саутгемптонға соғып, Жерорта теңізіне бағыт алып, Виль-Франш, Тулон, Марсель, Генуя, Александрия және Неаполь сияқты порттарда елдің туын көрсетті. 1871 жылы 15 желтоқсанда Виль-Франш портында теңізші Исаак Сапп кемеден секіріп, кемедегі әріптесін суға батудан құтқарып, осы үшін Құрмет медалімен марапатталды. 1872 жылы 1 маусымда ол Лиссабон, Куинстаун, Плимут және Саутгемптонға қарай солтүстікке бағыт алды, содан кейін Лиссабон, Кадис, Алжир, Тунис, Мальта және Пирейге жол тартты. Аталған соңғы портта, 1872 жылғы Рождество күні Грекия патшасы мен патшайымы оның қонақтары болды. Келесі айларда ол Түркиядағы Смирна, Сицилиядағы Сиракуза, Франциядағы Виль-Франш және Испаниядағы Барселона сияқты порттарда болды. 1873 жылы 12 желтоқсанда ол Жерорта теңізінен Танжерге қарай жолға шықты, одан кейін Фуншал, Мадейра және Батыс Индиядағы Сент-Томас арқылы Флоридаға бет бұрды. Ол 1874 жылы 22 қаңтарда Ки-Уэстке жетіп, 4 сәуірде Нью-Йоркке жөнелтілді, онда 23 сәуірде қызметтен босатылды.

Оңтүстік Атлантика 18791882

Шенноа 1879 жылғы 8 қыркүйекте Нью-Йорк теңіз кеме жасау орнында қайтадан қолданысқа енгізілді. 4 қазанда Бразилияға бағытталды және 1879 жылғы 1 желтоқсанда Рио-де-Жанейроға жетіп, Оңтүстік Атлантика эскадрильясының қолбасшысы контр-адмирал Эндрю Брайсонның флагманы болды. Ол Бразилияның Рио-де-Жанейросы, Уругвайдың Монтевидеосы және Аргентинаның Буэнос-Айрес қалалары арасында теңіз саяхаты жасап, сол аймақтағы американдық мүдделерді қорғады. 1880 жылғы 19 қыркүйекте Рио-де-Жанейрода теңізшілер Уильям Морс және Джон Смит суға батып бара жатқан әріптесін құтқарып, кейіннен оларға Құрмет медалі табысталды. Бұл міндет 1882 жылғы 4 ақпанда аяқталды, сол кезде Шенноа Монтевидеодан Батыс Үндістандағы Барбадос, Колумбиядағы Картахена және Кубадағы Гаванаға тоқталып, үйге қайтатын саяхатына шықты. Ол 29 сәуірде Нью-Йоркке жетіп, 1882 жылғы 27 мамырда Нью-Йорк теңіз кеме жасау орнында қызметтен босатылды.

1883-1887 жылдардағы соңғы күндер

Оның соңғы круизі «Шенендоа» кемесін Оңтүстік және Орталық Американың Тынық мұхиты жағалауларына жеткізді. 1883 жылғы 5 қарашада Бостон қаласында қайтадан қолданысқа енгізілді және 29 желтоқсанда Кабо-Верде аралдарына бағыт алды. Одан әрі, Монтевидео арқылы және Кейп-Хорн мүйісін айналып, Чилидің Вальпараисо қаласына 1884 жылғы 5 мамырда жетті – бұл Вальпараисо шарты күшіне енгеннен кейін бір күн өткен соң, Чилидің Перу және Боливиямен соғыста жеңіске жеткенін көрсетеді. «Шенендоа» Перу, Чили және Эквадордың бір бөлігінде американдық мүдделерді қорғаумен айналысты, 1885 жылғы 6 сәуірге дейін Панама төңкерісіне байланысты жағдайға байланысты Панамаға жеткенге дейін. Кемедегі десант тобы Колумбия үкіметіне қарсы көтеріліс кезінде американдық мүлікті қорғады, нәтижесінде бүлікшілер Панаманы басып алды. Атлантика жағындағы Аспинвалл қаласына да бүлікшілер шабуыл жасады, теміржолдың транзитін тоқтатып, аралдың көп бөлігін басып алды. 1846 жылғы шарт бойынша, Колумбияның аралдың бейтараптығын және оның егемендік құқықтарын қамтамасыз етуге міндетті болған АҚШ дереу әрекет етті. Контр-адмирал Джеймс Эдвард Жуэтттің басшылығымен сегіз кемеден және 2648 теңізші мен морпештен тұратын теңіз күштері Аспинваллға келді және қаланы қорғады, ал десанттық экспедиция теміржол арқылы еркін өтуді қалпына келтіру үшін аралды кесіп өтті. 1885 жылғы 24 мамырда «Шенендоа» Панамадан Перудің Кальяо қаласына бағыт алды. Кеме американдық сауда флотын және басқа да мүдделерді қорғау үшін келесі он жеті ай бойы круиздік сапарларын жалғастырды. Чили мен Перудің негізгі порттарында ту көтеріп көрсеткеннен басқа, ол Сан-Хосе, Гватемала; Коринто, Никарагуа; Панама және Мексиканың Акапулько қалаларына да уақыт-уақыт тоқтады. 1886 жылғы 30 қыркүйекте Мексика жағалауынан Калифорния штатының Санта-Барбара қаласына жетті. Монтерейге сапардан кейін 1886 жылғы 23 қазанда Маре аралы әскери-теңіз базасында қызметтен босатылды. 1887 жылғы 30 шілдеде Калифорния штатының Сан-Франциско қаласындағы W. T. Garratt & Company компаниясына сатылды.