Кіріспе

Шығыс АҚШ ормандарында каштанды қалпына келтіруді қолдайтын топ

Америкалық каштан қоры (TACF) – пайда көздемейтін американдық ұйым, американдық каштанды (Castanea dentata) қурауға төзімді ету және осы ағашты АҚШ-тың шығыс ормандарына қайта орналастыруға бағытталған.

Миссия

The American Chestnut Foundation (TACF) миссиясы – генетикалық түрлілігі жоғары, күйеуге төзімді ағаштарды өсіру, каштан зиянкестері мен патогендерін басқарудың әртүрлі тәсілдерін бағалау және ағаштарды орманға экологиялық тұрғыдан қабылданатын тәсілмен қайта енгізу арқылы американдық каштан ағашын Шығыс Солтүстік Америка ормандарына қайта жаңғырту. Америкалық каштан ағаштары бір кезде Мэннен Джорджияға дейін және батыстан Огайо өзені аңғарына дейінгі шығыс жапырақты ормандарының төрттен бірін құрап, ағаш және жаңғақ сияқты құнды экономикалық ресурстармен қамтамасыз еткен, сонымен қатар жабайы жануарлар үшін мол тамақ көзі болған. 1904-1940 жылдар аралығында Аппалачи жапырақты ормандарындағы шамамен 3,5 миллиард американдық каштан ағашы Cryphonectria parasitica деп аталатын саңырауқұлақтан қырылды. 1989 жылы TACF Вирджиния штатының оңтүстік-батысындағы Медоувьюдегі Вагнер зерттеу шаруашылығын құрды, ол артқы будандастыру бағдарламасын жүзеге асыруға арналған. 1995 жылы TACF-қа Meadowview-дегі екінші зерттеу шаруашылығы сыйға берілді, ал 2002 жылы Meadowview-дегі үшінші шаруашылық сатып алынды. 2005 жылдың соңына қарай TACF-тің Meadowview зерттеу шаруашылықтарында әртүрлі өсіру сатыларында 57 000-нан астам ағаш бар. TACF американдық каштанды зерттеу және қайта жаңғырту жөніндегі жұмыстарға қатысқан көптеген ұйымдармен серіктестік орнатты. Оларға университеттермен серіктестік, Ұлттық жабайы түйе федерациясы және АҚШ Орман шаруашылығы қызметі кіреді. 2007 жылы TACF орманға қайта отырғызуға жарамды деп есептелетін жаңғақтарды жинауды бастады. Алайда, бұл будандастыру желілері әлі де сынақ кезеңінде және олардың құндылығы 2015-2020 жылдар аралығында көптеген орман учаскелерінде дәлелденуі керек. Ұйым өндірген, күйеуге төзімді каштанның жоғары будандастырылған тобы 15/16 (шамамен 94%) американдық каштан (Castanea dentata) және 1/16 (шамамен 6%) қытайлық каштан (Castanea mollissima) құрайды, бұл күйеуге төзімділіктің көзі. 2020 жылы Дарлинг 58, трансгенді американдық каштан ағашы, экологиялық жаңғырту үшін жасалған алғашқы генетикалық инженериялық организм болды. Бұл каштан ағаштарының күйеуге төзімділігі Нью-Йорк штаты университетінің Қоршаған ортаны қорғау және орман шаруашылығы колледжінің (SUNY ESF) Америкалық каштанды зерттеу және қайта жаңғырту жобасымен жасалды. Бұл өсімдіктің гендері оған осы ауруға төтеп беруге мүмкіндік береді. Федералды реттеушілердің мақұлдауын күтіп, Дарлинг 58 TACF-тің жаңғырту бағдарламасына енгізіліп, кеңінен қоғамдық отырғызу және тарату үшін қолжетімді болады. Мақсат – Дарлинг 58 ағаштары мен олардың тозаңдары американдық каштанның тарихи ареалында қайта жаңғыруы үшін оларды шектеусіз және ашық түрде тарату. Генетикалық технологияларды каштанды жаңғыртуға енгізуді Орман денсаулығын жақсарту бастамасы (FHI) итермеледі, ол TACF-ке қатысты зерттеушілер мен SUNY ESF сарапшыларын өз жобаларына көмектесу үшін шақырды. Өндіріс шығындарын өтеу үшін ағаштар сатылуы мүмкін, бірақ генетикалық материал патенттелмейді, өйткені бұл каштанды жаңғыртуға кедергі келтіреді. Бұл жобаны қаржыландырудың әртүрлі көздері, әсіресе TACF және оның Нью-Йорк бөлімшесі арқылы жүзеге асырылады. Алайда, TACF өзінің будандастыру бағдарламасы арқылы алынған гендерлік плазмаға IP қорғауды сақтау үшін тұқым плазмасы туралы келісімді қолданады. Бұл ертедегі артқы будандастыру ұрпақтарының материалдарын көбейтуге және олардан алынған американдық каштанның тұқымдық плазмасын олардың рұқсатынсыз сатуға немесе беруге тыйым салады және оның өсімдік материалынан жасалған зерттеулерді қорғайды. Алайда, бұл артқы будандастырылған ағаштардың молекулалық сипаттамасына немесе экологиялық өнімділігіне қатысты зерттеу нәтижелерін жариялауға шектеу қоймайды. TACF осы IP қорғауды сақтау табысты жаңғырту үшін қажет деп санайды.