Кіріспе

Аргентина президенті 2015-2019 жылдар аралығында Маурисио Макри (mawˈɾisjo ˈmakɾi; 1959 жылдың 8 ақпанында туған) – Аргентинаның кәсіпкері және саяхаткері, 2015-2019 жылдар аралығында Аргентина президенті қызметін атқарды. Ол 2005 жылы құрылған Республикалық ұсыныс (PRO) партиясының құрылтайшысы және басшысы. Бұрын 2007 жылдан 2015 жылға дейін Буэнос-Айрес қаласының басшысы, ал 2005 жылдан 2007 жылға дейін Буэнос-Айреске өкілдік еткен Депутаттар палатасының мүшесі болды. Идеологиялық тұрғыдан, ол Аргентинаның орташыл оң қанатындағы либерал және консерватор ретінде танысады. Тандил қаласында туған Макри Аргентинаның Католиктік понтификалық университетінде азаматтық инженер мамандығын алды және Колумбия университетінде бизнес мектебінде оқыды. Кәсіпкерлік жолға түскен соң, 1991 жылы ұрланып кетті. Осы оқиға оны тұтқыннан босатылғаннан кейін саясатқа қадам басуға итермеледі. 1994 жылдан 2007 жылға дейін «Бока Хуниорс» футбол клубының президенті болды, оның табыстылығын қалпына келтіріп, халық арасындағы беделін арттырды. 2003 жылы «Өзгеріс үшін міндеттеме» атты қозғалысты құрды, кейіннен оны қазіргі PRO партиясына айналдырды. 2003 жылы Буэнос-Айрес қаласының басшысы лауазымына үміткер болғанымен сәтті болмады, 2007 жылы сайланды және 2011 жылы қайта сайланды. Төрт жылдан кейін 2015 жылғы жалпы сайлауда Аргентина президенті болып сайланды – Аргентина тарихындағы алғашқы президенттік сайлаудағы екінші кезең. Макридің президенттігі ұлттық экономиканы реформалау және дипломатиялық қатынастарды жақсартуға бағытталды. Ол бекітілген валюта бағамын еркін айналымға көшіріп, экспортқа салынатын салықтарды алып тастады және бюджет тапшылығын азайту үшін энергияға берілетін субсидияларды қысқартты. Ол елді біртіндеп неолиберализмге бейімдеді және валюта бақылауын алып тастау, мемлекеттік борышты қайта құрылымдау және еркін нарық қағидаларын қолдану арқылы Аргентинаны халықаралық нарыққа қайта ашты. Ішкі саясатта орташа либералды саясатты ұстанды және энергетика секторын либералды етті. Макри Венесуэладағы Николас Мадуро үкіметінің адам құқықтарын бұзуына қарсы шығып, елде демократияны қалпына келтіруге шақырды. 2019 жылғы Венесуэла президенттік дағдарысы кезінде Ұлттық жиналыс Венесуэла президенті етіп сайлаған Хуан Гуайдоны мойындады. Макри АҚШ-пен қарым-қатынасты жақсартты, сондай-ақ Меркосур аясында Еуропалық Одақпен еркін сауда келісіміне қол жеткізіп, Тынық мұхиты альянсымен байланысты нығайтты. Президенттік өкілеттігінің алғашқы аптасында Аргентина мен Иран арасындағы 1994 жылғы терактіге қатысты бірлескен тергеуді жүзеге асыру туралы келісімді жойды – бұл теракт еврей ұйымына жасалған, және Аргентина оны «Хезболла» мен Иранға жабады. Оның заңнамалық бастамаларының тиімділігі әртүрлі болды және аргентиналықтар мен халықаралық қауымдастық тарапынан әртүрлі бағаланды. Оның президенттігі жемқорлыққа қарсы күрестің мұрасын қалдырғаны және Аргентинаның егемендік нарықтағылығын арттырғаны үшін мақталып, экономиканы толыққанды реформалауға, инфляцияны бақылауға алуға және сыртқы қарызды арттыруға жетпегені үшін сынға ұшырады. Оның өкілеттігі кезінде нақты жалақы төмендеді және көптеген шағын және орта кәсіпорындар жұмылды. 2019 жылғы жалпы сайлауда ол Аргентина тарихында екінші мерзімге қайта сайланбаған алғашқы президент болды және Альберто Фернандеске жеңілді.

Ерте өмір, білім және алғашқы мансап

Макри Буэнос-Айрес провинциясындағы Тандил қаласында итальяндық кәсіпкер Франческо "Франко" Макридің (Аргентинадағы Philco филиалының иесі) және Алисия Бланко Вильегос Синкінің ұлы болып дүниеге келді. Отбасы біршама уақыттан кейін Буэнос-Айреске көшіп, Тандилдегі үйлерін демалыс орны ретінде сақтап қалды. Ол Аргентинаның Католиктік понтификалық университетінен азаматтық инженерия бакалавры дәрежесін алды. Осы кезеңде Макри неолиберализмге қызығушылық танытып, қазір құрамы жойылған Демократиялық орталық одағына және бұрынғы министр Альваро Алсогарай басқарған сараптамалық орталыққа қосылды. 1985 жылы ол қысқа мерзімге Колумбия бизнес мектебінде, Пенсильвания университетінің Уортон мектебінде және Буэнос-Айрестегі Universidad del CEMA-да оқыды. Макридің кәсіби жолы SIDECO Americana құрылыс компаниясында басталды, ол оның әкесінің Socma Group (Sociedad Macri) холдингінің құрамында болды. Ол үш жыл бойы кіші сарапшы болып жұмыс істеді, кейін аға сарапшы болды. 1984 жылы Буэнос-Айрестегі Citibank Argentina банкінің несие бөлімінде жұмыс істеді. Макри сол жылы Socma Group-қа қосылып, 1985 жылы оның бас директоры атанды. 1992 жылы ол Sevel Argentina компаниясының вице-президенті болды (бұл компания Socma құрамында Аргентинада Fiat және Peugeot автомобильдерін лицензия бойынша өндірді), екі жылдан кейін президенттік лауазымға көтерілді. Оның алғашқы жылдары сәтсіздікке ұшырады: команданың өнімділігі төмен болды, ойыншылар жалақы мен бонустарға жиі шағымданатын, ал Макри үш рет жаттықтырушыны ауыстырды. Бастапқыда тек стадионның ішінара жаңартылуына қол жеткізілді. Ол "Бока Хуниорс" клубының акцияларын биржада сату арқылы клубтың қаржылық тұрақтылығын арттырды. Макридің алғашқы жаттықтырушысы Карлос Сальвадор Билардо болды, ол командаға 14 жаңа ойыншы әкеліп, 1996 жылғы Апертура турнирін 10-шы орында аяқтады. Оның екінші жаттықтырушысы Гектор Вейра да үміттерді ақтамады. Жаңа жаттықтырушы Карлос Бианки Хуан Роман Рикельмеге өнерін жетілдіруге көмектесті, ал Мартин Палермо мен Гильермо Баррос Шелотто тиімді шабуылшыларға айналды. Олар алғашқы екі турнирде жеңіске жетіп, 40 ойындық рекордтық жеңіс сериясын жасады. "Бока Хуниорс" клубының президенті ретінде Макридің басшылығымен команда он алты титул жеңіп алды, бұл оны футболдан ең көп титул жеңген клуб президенті ретінде таныстырды, Алберто Дж. Армандоны он екі титулымен екінші орынға ықтырды. Макри шамамен екі онжылдықтан бері Аргентина футбол заңдарын реформалауға тырысып келеді, бұл клубтарға спорттық акционерлік қоғамдарға айналуға мүмкіндік береді.

Алғашқы саяси мансап

1991 жылы Макри Аргентина Федералды полициясының қызметкерлері тарапынан 12 күнге қамауға алынды. Ол химиялық дәретханасы бар шағын бөлмеде, төбесінде тамақ алуға арналған тесікпен ұсталды. Макридің айтуынша, осы оқиға оны саясатқа қадам басуға итермеледі. Макри 2003 жылы оңшыл «Өзгеріске міндеттеме» (Commitment to Change) партиясын құрып, саясатқа енді. Партияның мақсаты – жаңа саясаткерлердің көзі болу еді, себебі 2001 жылғы желтоқсандағы тәртіпсіздіктерден кейін ірі партиялардың беделі төмендеді. Сол жылы Макри Буэнос-Айрес қаласының мэрі лауазымына Хорасио Родригес Ларретамен бірге түсті. Ол сайлаудың бірінші турында 37 пайыз дауыс жинап жеңіске жетті, бірақ екінші турда 46 пайыз дауыспен қайта сайланған мэр Анибал Ибарраға есе жіберді. 2005 жылы Макри Рикардо Лопес Мерфимен бірлесіп «Республикалық ұсыныс» (PRO) саяси коалициясын құрды және 33,9 пайыз дауыспен депутаттар палатасына сайланды. Оның сайлау кампаниясын Хайме Дюран Барба басқарды. 2007 жылғы есепке сәйкес, Макри 321 дауыс берудің бар болғаны 44-іне қатысты; ол президент ұсынған заң жобалары талқылауға немесе түзетулерге ашық болмағандықтан Конгресске көңілі тоқ екенін айтты. 2006 жылы República Cromañón түнгі клубындағы өрт салдарынан Ибарра импичментке ұшырап, қызметтен алынды, ал оның өкілеттігін үкімет басшысының орынбасары Хорхе Телерман аяқтады. 2006 жылы Макри депутаттық қызметімен қатар, «Бока Хуниорс» президенті ретінде де жұмыс істеді. 2007 жылғы жалпы сайлауға дейін ол президенттікке үміткер болуы мүмкін Нойкен провинциясының губернаторы Хорхе Собишпен ұлттық оңшыл саяси коалиция құру туралы келіссөздер жүргізді. Бұл Макридің Рикардо Лопес Мерфимен жасаған одағына қайшы келді, өйткені ол да президенттікке үміткер болды және Собиштың сыбайлас жемқорлығын айыптады. Кейін сол жылы Собиштің беделі күрт төмендеді, өйткені Нойкенде кәсіподақ митингісі кезінде мұғалім Карлос Фуэнтеальба қаза тапты. Ол дереу Собишпен келісімнен бас тартып, ұлттық сайлау кезінде бейтарап қалды, ода «Жеңіс фронтының» (FPV) Кристина Фернандес де Киршнер жеңіске жетті. 2007 жылдың ақпан айында Макри Габриела Мичеттимен бірге PRO тізімінде Буэнос-Айрес қаласының әкімі лауазымына қайта түсетінін жариялады. 2 маусымда өткен сайлаудың бірінші турында ол 45,6 пайыз дауыс жинап, үкімет тарапынан қолдау алған Даниэль Филмусты (23,8 пайыз дауыс) жеңді, ал биліктегі Хорхе Телерман үшінші орынды иеленді. 24 маусымда өткен екінші турда Макри Филмусты 60,96 пайыз дауыспен жеңді. 2009 жылғы аралық сайлауда ол Франсиско де Нарваес пен Фелипе Соламен одақтасты. Ода сәтті болды: Де Нарваес Буэнос-Айрес провинциясында бұрынғы президент Нестор Киршнерді жеңіп, Габриела Мичетти қалалық сайлауда жеңіске жетті. Осы жеңілістен кейін Киршнерлер Конгрестің екі палатасындағы көпшілігінен айырылды. Кристина Фернандес де Киршнер 2010 жылдың соңында Нестор Киршнердің қайтысы мен мемлекеттік жерлеуінен кейін жақсы беделге ие болды. Оппозицияның ықтимал үміткері саналған Макри оның орнына мэр болып қайта сайлануға түсті. Ол 2011 жылдың 10 шілдесінде өткен бірінші турда Филмустың 27,78 пайызына қарсы 47,08 пайыз дауыспен жеңіске жетті, ал 31 шілдеде Филмусқа қарсы 64,25 пайыз дауыспен жеңіске жетті.

Қоғамдық көлік

Макри әкімшілігі Буэнос-Айресте автокөлік қозғалысын азайту мақсатында қоғамдық көлік жүйесін жақсартуға жұмыс істеді. Бір жоба – қаланың басты көшелеріне салынған автобус жедел транзит жүйесі – Метробус. Макридің мэр ретіндегі өкілеттігінің соңына қарай жүйеде бес желі және 113 станция болды. Басқа көшелерде велосипедпен жүруді ынталандыру үшін велосипед жолдары салынды, сондай-ақ қалада EcoBici велосипедпен бөлісу жүйесі құрылды. Макри әкімшілігінің аяқталуына дейін велосипед жолдарының бір бөлігі салынды және жоспарланған 200 автоматтандырылған велосипед станциясының 49-ы пайдалануға берілді. Қалалық қалалық теміржол желісіндегі бірнеше деңгейлі өткелдер жол және теміржол қозғалысын жақсарту үшін туннельдермен алмастырылды. Макри кезінде қала екі ірі теміржол инфрақұрылымдық жобасына міндеттеме берді: Белграно Сур желісін кеңейту үшін қала орталығынан виадуктар өткізу және Сан-Мартин желісін көтеру арқылы деңгейлі өткелдерді жою. Макри қаланың басты теміржол терминалдары мен желілерін бірнеше туннельдермен байланыстыратын Red de Expresos Regionales жобасын ұсынды; 2018 жылдан бастап, оның ізбасары Хорасио Родригес Ларретаның өкілеттігі кезінде жоба әлі де жоспарлау кезеңінде. Бастапқыда ұлттық үкімет басқарған Буэнос-Айрес метрополитені оның және Фернандес де Киршнер үкіметі арасындағы бір жылдық даудың нысаны болды. Ұлттық үкімет оны қалаға беруге тырысты, бұл бастаманы Макри қолдады, бірақ бюджет және өтпелі кезеңнің ұзақтығы туралы келіспеушіліктер туды. Ол 2012 жылдың 13 қарашасында метроны қаланың басқаруына беруді жариялады. A желісі, шамамен бір ғасыр бұрын жасалған ағаш вагондарды пайдаланған, ұлттық үкіметтен заманауи вагондар паркін алды; H желісі де жаңа вагондармен жабдықталды. Мадрид метрополитенінің B желісі үшін жылжымалы құрамды сатып алу, техникалық жағынан артықшылықтарына қарамастан, желімен үйлесімділігі шектеулі болды және қалалық қалалық теміржол желісі үшін жаңа пойызға қарағанда қымбатқа түсті деген сынға ұшырады.

Қалалық полиция

Буэнос-Айрес бастапқыда шектеулі автономиясы бар федералды округ болған, бірақ 1994 жылы Аргентина Конституциясына енгізілген түзетулер арқылы автономиялы қалаға айналды. Аргентинаның федералды полициясы ұлттық үкіметтің бағынысында қалада жұмыс істеуін жалғастырды, ал Макри сайланған кезде оны жергілікті күштерге беру мүмкіндігі туралы даулар шешілмеген еді. Ол президент Кристина Фернандес де Киршнермен келіссөздер жүргізуге тырысты, бірақ нәтиже болмады. Соның салдарынан 2008 жылы Макри Буэнос-Айрес қалалық полициясын құру туралы заң жобасын ұсынды, ол федералды полициямен бірлесіп жұмыс істеуі тиіс еді. Бұл заң жобасын PRO және Киршнериттік фракциялар қолдады, бірақ Азаматтық коалиция фракциялары мен Ибарраның жақтастары оны қабылдамады. Азаматтық коалицияның басшысы Элиза Карио Макри ауыстыру туралы өтініштен бас тартқанын айтты, ал Ибарра бұл күштердің міндеттерінің қайталануына әкелетінін мәлімдеді. Метрополитен полициясы шамамен 1000 офицермен жұмыс бастады, ал федералды полицияда қалада 17000 офицер қызмет етті. Осыған байланысты, метрополитен полициясы ауысу кезеңінде шектеулі ауқымда жұмыс істеді, ал күрделі тапсырмалар федералды полицияға берілді. Хорхе Альберто Паласиос метрополитен полициясының алғашқы бастығы болды. Макриді ұрлаушылардан босату операциясына қатысқан полиция бөлімінің мүшесі Паласиос президент Нестор Киршнердің Аксель Блумбергтің өліміне қатысы бар деген күдікпен қызметтен алынды (бірақ ол ақталды). Оның тағайындалуына қатысты пікірлер қарама-қайшы болды, өйткені Паласиос 1994 жылғы AMIA жарылысының дәлелдерін жасырғаны үшін тергеліп, кейін қызметтен кетті. Полициялық қорғауды қалаға толық беру Ларрета әкімшілігі кезінде аяқталды.

Бір жынысты некелер

Гей жұп Хосе Мария Ди Белло мен Алекс Фрейр Буэнос-Айресте некеге тұру үшін сотқа жүгінді. Олар азаматтық кодекстің 172-ші және 188-ші баптарын, әртүрлі жынысты адамдармен некелесуге шектеу қоятын, конституцияға қайшы деп таныды. Сот төрешісі Габриела Сейхас олармен келісіп, жұп 2009 жылы үйленді. Бұл Аргентинадағы алғашқы бір жынысты неке болды. Макри бұл шешімге шағымданудан бас тартты, себебі бір жынысты некелер жалпыға бірдей қабылдана бастады және әр адамның бақытқа құқығы бар еді. Ол бұл дауды Аргентинада демократия қайта орнатылғаннан кейін 1980 жылдары ажырасуға рұқсат берумен салыстырды; бастапқыда қатты дау тудырғанмен, кейін қабылданды. Келесі жылы бір жынысты некеге рұқсат беретін федералды заң қабылданды. Макридің үкімге шағымданудан бас тартуы архиепископ Хорхе Бергольомен (кейіннен Папа Франциск болды) арақатынасына әсер етті. Бергольо бір жынысты некеге қарсы болды және Макридің үкімге шағым жасауын күтті. Архиепископтың пікірінше, төменгі сот судьясы заңның конституциялық екенін анықтамауы керек еді, ал Макри жоғары сотқа шағымдануға тиіс болған. Бергольо сондай-ақ өзі мен Макри арасындағы байланыстың жетіспеушілігіне ашуланды.

2015 жылғы Аргентинадағы жалпы сайлау

Макри 2015 жылы Аргентина президенттігіне үміткер болды. Президент Кристина Киршнердің сайлауға қатыса алмайтыны туралы алғашқы сауалнамалар Макри, Киршнердің жақтасы Даниэль Сциоли және Тигре қаласының мэрі Серджио Масса арасында үштік бәсеке болатынын көрсетті. Басқа ұсақ партиялар, мысалы, Радикалды азаматтық одақ (UCR), Азаматтық коалиция (CC) және бірқатар социалистік партиялар саяси коалиция құрды – «Кең фронт» UNEN. Бұл коалиция сайлау алдында тарады, ал UCR және CC «PRO» партиясымен бірігіп, «Cambiemos» деген коалиция құрды. Макри Буэнос-Айрес қаласының мэрі үшін «PRO» партиясының ішкі сайлауында Габриела Мичеттиге қарсы Хорасио Родригес Ларретаны қолдады. Ларрета ішкі және жалпы сайлауда жеңіске жетті, ал Мичетти Макридің вице-президенттікке үміткері болып таңдалды. Макридің вице-мэрі Мария Эухения Видал, сайлауға стратегиялық маңызы бар, халық саны көп Буэнос-Айрес провинциясының губернаторы лауазымына «Cambiemos» партиясынан үміткер болды. Макри мен Масса Киршнеризмге қарсы коалиция құруды келісіп бақты, онда Масса президенттік сайлаудан бас тартып, «Cambiemos» партиясынан Буэнос-Айрес провинциясының губернаторы лауазымына үміткер болар еді. Бірақ Макри бұл ұсынысты қабылдамады, Видалды партияның губернаторлыққа кандидаты етіп қалдырды, ал Масса өз партиясымен президенттік сайлауға қатысты. Макри, Карио және Эрнесто Санц ішкі сайлауға қатысып, Макри жеңіске жетті. Сайлау алдындағы сауалнамалар Сциолидің үлкен артықшылықпен жеңіске жететінін, тіпті екінші турдың қажет болмайтынын көрсетті. Соңғы нәтижелер бойынша, Сциоли 37,08 пайыз дауыс жинап бірінші орынға шықты, бұл Макридің 34,15 пайызынан асып түсті, нәтижесінде 22 қарашада екінші тур өтті. Масса үшінші орынды 21 пайыз дауыспен иеленді, ал қалған екі үміткер оның сайлаушыларын өзіне тартуға тырысты. Сциоли мен Макри Кристина Киршнердің президенттігіне қатысты мәселелерде қарама-қарсы пікірде болды: Сциоли Киршнердің көптеген саясатын сақтап қалғысы келді, ал Макри оларды өзгертуді көздеді. Заңнамалық сайлауда «Жеңіс фронты» (FPV) Депутаттар палатасындағы көпшілігін жоғалтты, бірақ Сенатта сақтап қалды. Сциоли басқа бес үміткермен өткен алғашқы президенттік дебатқа қатыспады. Екінші тур расталғаннан кейін, Макри Сциолимен дебаттасуға келісті. Екі дебат жоспарланды: біреуін «Аргентина дебаты» қоғамдық ұйымы, екіншісін «Todo Noticias» (TN) телеарнасы ұйымдастыруы тиіс еді. Макри бір дебатты таңдап, «Аргентина дебаты» ұйымдастырған дебатқа қатысуды жөн көрді. Ол Сциолиді FPV-нің жағымсыз үгіт-насихатымен айыптады. Бірнеше саясаткерлер мен FPV ұйымдары Макри президент болып сайланса, қандай жағдайлар тууы мүмкін екендігі туралы ескертулер жасады. Сциолидің сөзіне сүйенсек, бұл науқанның мақсаты – халықтың сауаттылығын арттыру болған. Бұл науқанды бразилиялық саяси кеңесші Жоао Сантана ұсынған деген болжам бар, ол 2014 жылғы Бразилиядағы жалпы сайлауда Дилма Русеф пен Аэсио Невес арасындағы екінші тур кезінде ұқсас науқанды ұйымдастырған. Екінші тур 22 қарашада өтті. Сциоли 70 пайыз дауыс саналып, алдын ала нәтижелерге сәйкес 53 және 47 пайызбен жеңілісті мойындады. Бірақ келесі бірнеше сағат ішінде кандидаттар арасындағы айырмашылық азайды, нәтижесінде Макриге күтілгеннен гөрі аз артықшылық тиді. Оның сайлауы Аргентинадағы Киршнеризмнің он екі жылдық билігін аяқтады. «The Economist» журналы бұл оқиғаны «популизмнің соңы» деп бағалады. Макридің жеңісі оның елі мен аймақты өзгерте алады. Макри өзінің жеңісін екінші ірі провинция – Кордоваға, оның қолдауына, айтарлықтай өзгеруіне, екінші турда 930 000-нан астам дауыс жинауына, бүкіл ел бойынша 680 600 дауысқа қарағанда көп артықшылыққа ие болуына борышлы. Буэнос-Айрес те Макриге күшті қолдау көрсетіп, екінші турда қала әкімінің дауысының 64 пайызынан астамын берді.

2019 жылғы Аргентинадағы жалпы сайлау

2019 жылдың 11 тамызында Макри алғашқы сайлауда жеңіске жетіп, партиясының 2019 жылғы жалпы сайлаудағы кандидаттығына қайта ұсынылуына жол ашты. Ол қайта ұсынылды, бірақ дауыстардың тек 32% ғана жинады, ал популисттік пероншыл Альберто Фернандес және оның серігі, екі мәрте бұрынғы президент Кристина Киршнер «Frente de Todos» атынан өткен алғашқы сайлауда 47% дауыс алды. 27 қазанда өткен жалпы сайлауда Фернандес 48,1% дауыс жинап президенттікке жеңіске жетті, ал Макри 40,4% дауыс алды, бұл жеңіске жету үшін қажетті шектің артығын құрады. Маурисио Макридің алғашқы сайлаудағы күтпеген табысына қарамастан, Альберто Фернандес сайлау түнінен Аргентинаның келесі президенті ретінде екінші турсыз шықты.

Сауықтыру

Макри өзінің кабинетін 2015 жылдың 25 қарашасында, қызметке кірісуге екі аптадай уақыт қалғанда жариялады. Президенттік тағайындау қиын болды. Макри мен Киршнер қысқаша кездесті; ол жаңа басшылыққа ешқандай көмек көрсетпеді және тек қана инаугурация рәсімі туралы сөйледі. Олар оның өтетін орны туралы келіспеді; Киршнер оны Аргентина Ұлттық Конгресінің сарайында өткізуді қаласа, Макри Каса Росаданың Ақ залын жақтырды. Инаугурация кезінде Майо алаңының жанында Макридің қолдаушыларына қарсы зорлық-зомбылық ұйымдастырылуы мүмкін деген қауесет тарады, сондай-ақ рәсім кезінде полицияны кім басқаратыны да белгісіз болды. Сот судьясы Мария Сервини де Кубриа Киршнердің өкілеттігі 10 желтоқсан күні таңғы сағат 12-де аяқталғанын мәлімдеді, ал Сенат төрағасы Федерико Пинедо Киршнердің өкілеттігі біткеннен бастап Макри ант беруіне дейінгі 12 сағат ішінде атқарушы билікті уақытша басқарды. Киршнер сол күні Буэнос-Айрестен Санта-Круз провинциясының губернаторы болып сайланған қарындасы Алисия Киршнердің инаугурациясына қатысу үшін кетті. Макри 10 желтоқсанда қызметке кірісті. Ол Аргентина Ұлттық Конгресінде вице-президент Габриела Мичеттиден кейін ант берді. 27 минуттық сөйлесінде Макри "тәуелсіз сот жүйесін қолдауға, сыбайлас жемқорлықпен және есірткі саудасымен күресуге, Аргентинаның ішкі бірлігін нығайтуға, жалпыға бірдей әлеуметтік қорғауды қамтамасыз етуге, 21-ғасырлық білім беру жүйесін құруға және әрбір азаматтың баспана, су және кәріз желісіне қол жеткізуіне" уәде берді, сондай-ақ сайлаудағы қарсыластарына сәлем жолдады. Кейін ол Каса Росадаға барып, Сенат төрағасы Федерико Пинедодан, Мичеттидің қатысуымен, Депутаттар палатасының төрағасы Эмилио Монзо мен Жоғарғы Сот төрағасы Рикардо Лоренцеттиден президенттік белбеуді алды. Бірнеше минуттан кейін Макри балконда пайда болып, Майо алаңында жиналған халыққа: "Аргентиналықтар жақсырақ өмір сүруге лайық, және біз еліміз үшін керемет кезеңді бастауға азықтандық. Мен әрқашан шындықты айтуға және біздің проблемаларымыздың қайда екенін көрсетуге уәде беремін" деді. Ол "барлық аргентиналықтарды [өз] басшылығына үлгі алуға және [үкімет] қателік жасағанда ескертуге" шақырды. Ант беру рәсімінен кейін Макри Сыртқы істер министрлігінің Сан-Мартин сарайында Чили президенті Мишель Бачелет, Парагвай президенті Хорасио Картес, Колумбия президенті Хуан Мануэль Сантос, Эквадор президенті Рафаэль Корреа, Боливия президенті Эво Моралес, Бразилия президенті Дилма Русефф және Испания королі Хуан Карлос I-ге, сондай-ақ оның инаугурациясына келген басқа елдердің өкілдеріне қабылдау ұйымдастырды.

Экономикалық саясат

Макри президенттік өкілеттігін алдыңғы үкіметтерден мұра болып келген экономикалық қиындықтармен бастады. Аргентина Орталық банкінің резервтері таусылды; инфляция 30 проценттен асты, бірақ Аргентинаның Ұлттық статистика және халық санағы институты (INDEC) одан төмен көрсеткіш ұсынды. Ел тарихындағы ең жоғары салық ставкалары сақталды, бірақ мемлекеттік бюджеттің теңгерімі сегіз проценттік тапшылықты көрсетті. 2001 жылдан бері мемлекеттік дефолт жағдайы сақталды, сондай-ақ хедж-фондтармен қақтығыс болды; 2011 жылдан бері қатаң валюталық бақылау сақталып келді. Аргентина дамушы ел болғандықтан, әлемдік тауар бағасының төмендеуі саудадан түскен кірісті азайтты. Макридің алғашқы экономикалық саясатының бірі – валюталық бақылауды жою болды, бұл аргентиналықтарға шетел валютасын еркін сатып алуға және сатуға мүмкіндік берді. Осыдан кейін Аргентинада еркін валюта бағамы орнатылды, Орталық банк араласуымен, және Аргентина песосы 30 процентке құнсызданды. Тағы бір ерте саясат – жүгері мен бидайға экспорттық квоталар мен тарифтерді жою болды. Аргентинаның ең табысты экспорттық тауары – сояға салынатын баж салығы 35 проценттен 30 процентке дейін төмендетілді. Макри халықаралық капитал нарығына оралу және ұлттық экономиканы нығайту үшін банкроттармен келіссөздер жүргізуді және дефолтты аяқтауды көздеді. Аргентина 2016 жылдың 5 ақпанында сот ісін реттеу үшін 6,5 миллиард доллар төлеуді ұсынды, бұрынғы төлемдер туралы шешімді күштен шығаруды сұрады. Бұл поляризация елдің саяси поляризациясымен байланысты емес, Cambiemos және Justicialist партиясының (PJ) заң шығарушылары дауыс беру кезінде екіге бөлінді. Заң жобасы маусым айында депутаттар палатасымен мақұлданды, бірақ мақұлданудан кейін оппозиция күшейді және Сенат заң жобасын 38-31 дауыспен қабылдамады. 2017 жылдың желтоқсан айында полиция офицері Луис Чокобар Буэнос-Айрес қаласының Ла-Бока ауданында американдық туристі пышақтап жарақаттаған қашқынды атып өлтірді. Макри 2018 жылдың басында оны қабылдап, батыр деп атады. Оның әкімшілігі кейіннен «Чокобар доктринасын» қабылдап, полиция офицерлеріне қылмыстық істерге жауап беретін кезде қатаң шара қолдану құқығын кеңейтті.

Сыртқы қатынастар

Макридің президент болуы кезінде Аргентинаның сыртқы қатынастары Киршнер басшылығындағыдан айтарлықтай өзгерді. Ол дереу Венесуэладағы адам құқықтары бұзылғандықтан Николас Мадуроға қарсы шаралар қабылдауды және осы елді Меркосурдан шығаруды ұсынды. Бұл Латын Америкасының «қызғылт толқынындағы» өзгерістердің бір бөлігі болды. Блоктағы басқа елдер де Мадуроның социалистік үкіметіне қарсы болды және Венесуэланың Меркосур төрағалығына уақытша өтуіне кедергі келтірді. Блок Еуропалық Одақпен сауда және ынтымақтастық туралы келісімге қол жеткізуге, сондай-ақ Тынық мұхиты альянсымен байланысты нығайтуға ұмтылды. Макри Бразилия президенті Мишел Темермен екі ел арасындағы еркін сауданы қамтамасыз етуге келісті. Макри мен Темер Мексикамен, Латын Америкасындағы екінші ірі экономикамен сауда қатынастарын жақсартуға қызығушылық танытты, бұл қызығушылық АҚШ пен Мексика арасындағы қарым-қатынас Трамп әкімшілігі кезінде нашарлағаннан кейін күшейді. Сол кезде Аргентина мен Венесуэла арасындағы қарым-қатынас шиеленіскен еді. 2017 жылғы Венесуэла Конституциялық жиналысының сайлауы Аргентина тарапынан заңсыз деп танылды, ол осы жиналыс құрған заң шығару органының өкілеттігін мойындамады. Макри Мадуродан «Азат етуші генерал Сан Мартин» орденін алып тастады. Аргентина Лима декларациясына қол қойды, осы арқылы Лима тобы құрылды – Венесуэла диктатурада деп санайтын және оның демократиясын қалпына келтіруді көздейтін мемлекеттердің үйымы. Мадуро 2018 жылғы Венесуэла президенттік сайлауында қайта сайланды және 2019 жылдың 10 қаңтарында жаңа мерзімге кірісті. Бұл 2019 жылғы Венесуэла президенттік дағдарысының басталуы болды, себебі көптеген елдер Мадуро сайлауда алаяқтық жасады деп сенді. Аргентина мен Бразилия, жаңадан сайланған Жаир Болсонару басшылығымен, Мадуроны заңды басшы ретінде мойындаудан бас тартты. Олардың орнына Венесуэла Ұлттық Ассамблеясы президент етіп тағайындаған Хуан Гуайдоны мойындады. Сонымен қатар, 2019 жылдың сәуірінде Венесуэладағы төңкеріс әрекеті кезінде Макри Мадуроға қарсы әскери күштерді қолдады және Гуайдоны Венесуэланың заңды президенті ретінде тану позициясын қайталады. Макри Аргентинаның АҚШ-пен қарым-қатынасын да өзгертті. 2016 жылы жасаған сапарында президент Барак Обама оны мақтады: «Мен оның уәде берген көптеген реформаларды осылай жылдам жүзеге асырғанына таң қалдым, тұрақты және инклюзивті экономикалық өсімді қамтамасыз ету, Аргентинаны әлемдік экономикамен және халықаралық қауымдастықпен қайта байланыстыру үшін». Обама АҚШ 1970 жылдардағы «Құрметсіз соғыс» кезеңіне қатысты әскери және барлау деректерін жариялайтынын мәлімдеді. Сыртқы істер министрі Сусана Малкорра 2016 жылғы АҚШ президенттік сайлауында демократ Хиллари Клинтонды қолдады, бірақ сайлауды республикашыл Дональд Трамп жеңіп алды. Трамп президент болып сайланғаннан кейін Макри АҚШ-пен жақсы қарым-қатынас сақтауға тырысты. 2019 жылы Трамп «Құрметсіз соғыс» туралы 5600-нан астам АҚШ құжатын жариялады. Макри Фолкленд аралдарының мәселесінде Аргентинаның позициясын сақтап қалды. Алайда ол Ұлыбританияға қатысты ыңғайлы ұстанымды ұстанды және Аргентина мен аралдар арасындағы рейстердің көбеюіне рұқсат берді. Аргентина мен Ұлыбритания арасындағы қарым-қатынас жақсарды, бірақ екі ел де аралдарға қатысты өздерінің талаптарын сақтап қалды. Макри Таяу Шығыстағы қақтығыстарға қатысты Аргентинаның ұстанымын өзгертті. Макридің президенттік қызметінің алғашқы аптасында ол Аргентина мен Иран арасындағы 1994 жылғы AMIA орталығына жасалған шабуылды бірлесіп тергеуді көздеген меморандумды жоққа шығарды. Бұл шабуылға Хезболла мен Иран кінәлі деп есептелді. Меморандум сот тарапынан конституциялық емес деп танылған еді, және Киршнер президенттігі кезінде осы шешімге шағымдануға тырысқан. Макри шағымды кері қайтарып, бастапқы шешімді күшінде қалдырды. Ол Ираннан алшақтады және AMIA орталығына жасалған шабуылды, сондай-ақ осы істі тергеп жатқан прокурор Альберто Нисманның өлімін тергеуді жалғастыруға шақырды. Бұл істер және Кристина Киршнердің Иранмен байланысы туралы Нисманның тергеуі Аргентина мен Израиль арасындағы қарым-қатынас үшін маңызды, сондықтан елші Карлос Фаустино Гарсия мен Израиль дипломаты Моди Эфраим Макриді тергеуді қолдағаны үшін мақтады. Макри Израильмен қарым-қатынасты одан әрі жақсартты және 2017 жылдың қыркүйегінде премьер-министр Беньямин Нетаньяху Аргентинаға сапар шекті, ол Израиль премьер-министрінің Аргентинаға жасаған алғашқы сапары болды. 2016 жылдың шілдесінде Аргентина Сирия азамат соғысынан қашқан 3000 адамға пана бермек екені жарияланды. 2019 жылдың шілдесінде Макри Хезболла ұйымын Израиль елшілігіне жасалған шабуылға, әсіресе AMIA орталығына жасалған шабуылға қатысы бар террористік ұйым деп таныды.

Орта мерзімді сайлау

2017 жылғы Аргентинаның заң шығарушы сайлауы Сенаттағы орындықтардың үштен бірін және депутаттар палатасындағы жартысын жаңартты. Бұл сайлау Макри президенттігінің сол кезге дейінгі нәтижелеріне қатысты референдум ретінде қарастырылды. Оппозицияның жетекшісі Кирхнер халық көп тұратын Буэнос-Айрес провинциясынан сенаторлыққа түсті. Ол алғашқы сайлаудан қашу үшін PJ-дан шығып, «Азаматтық бірлік» жаңа партиясын құрды. Білім министрі Эстебан Буллрих аталған округте Cambiemos партиясынан кандидат болды. Кирхнер мен Буллрих алғашқы сайлауда тікелей бәсекелестікке түсті, нәтижесінде Кирхнер дауыстардың 0,21 пайызымен жеңіске жетті. Алайда, сайлау кампаниясы көбінесе назарсыз қалды, себебі БАҚ Сантьяго Малдонадоның жоғалуына байланысты туындаған дау-дамайға шоғырланды (қараңыз төменде). Кирхнер бұл оқиғаны саяси кампаниясында пайдаланып, Малдонадоның «Қырғи қабақ соғысы» кезеңіндегідей күштеп жоғалудың құрбаны болғанын мәлімдеді. Малдонадоның денесі жалпы сайлауға бірнеше күн қалғанда табылды, ал оқиғаның мән-жайы мен сараптамасы Кирхнердің теориясын жоққа шығарды. Cambiemos Аргентинаның 23 провинциясының 13-інде және ең көп халқы бар бес округте жеңіске жетті.

Телефон тыңдау туралы іс

Серджо Бурштейн АМИА жарылысында туыстары қаза тапқан адамдар тобының жетекшісі болды. 2010 жылы Макриге Бурштейн мен оның жеңістігі Нестор Даниэль Леонардоны тыңдап, оларға қатысты тыңшылық жасады деген күдік туды. Макри бұл айыптауларды жоққа шығарды. Судья Норберто Оярбиде оны айыптады, ал Федералдық палата мүшелері Эдуардо Фарах, Эдуардо Фрейлер және Хорхе Балестеро айыптаманы растады. Ол кезде Макри Хорхе Альберто Паласиос пен Сиро Джеймс көмегімен құпия тыңшылар желісін ұйымдастырғаны күдіктелді. Іс судья Себастьян Касанеллоға берілді, ол қосымша тергеу жүргізуді бұйырды. Тергеу барысында Макридің Паласиос күнделікті қызметі туралы аз білгені және оның министрі Мариано Народовски Джеймсті тағайындағаны белгілі болды. Президенттің әкесі Франко Макри Даниэль Леонардоны тыңдау үшін жеке агенттіктерді жалдағанын мойындады. Касанелло 2015 жылы айыптауды жоққа шығарса да, Леонардо үкімге шағымданды; бірнеше айдан кейін федералды сотта бұл шешім күшінде қалды. Фарах, Фрейлер және Балестеро ақтауға дауыс берді; іске қатысы бар басқа адамдар, соның ішінде Паласиос әлі де тергеліп жатыр. Бұл компания президенттің әкесі тарапынан Бразилиядағы сәтсіз бизнесті жүргізу үшін құрылған. Макриде транзакциялары дұрыс жарияланған басқа да шетелдік шоттары бар, ол өзінің мәлімдемелерін растау үшін сотқа «сенімділік декларациясын» ұсынатынын мәлімдеді. Бірнеше айдан кейін Kagemusha деген ұқсас компания табылды. Ол 1981 жылы Франко Макри тарапынан құрылды, ал оның 22 жастағы ұлы вице-президент қызметін атқарды. 2017 жылдың 20 қыркүйегінде азаматтық судья Андрес Фрага Fleg Trading Ltd компаниясында Маурисио Макри директор лауазымын тек ауыстырушыны тағайындау және отставкаға кету мақсатымен қабылдағанын, ал Kagemusha компаниясында ол тіпті Франко Макри тағайындаған директор лауазымын да қабылдамағанын анықтады. Сот шешімінде ол екі компанияның да акционері емес, дивиденд немесе пайда алған жоқ, бизнес шешімдеріне қатыспаған, сондай-ақ компаниялардың ағымдағы банк шоттарының иесі немесе тең иесі емес екені айтылды.

Милагро Саланың тұтқындалуы

2015 жылғы сайлауда ЮХР партиясынан Герардо Моралес Хухуй провинциясының губернаторы болып сайланды. UCR федералды саясатта Cambiemos коалициясының бір бөлігі болғанымен, провинцияда Серхио Массамен одақтасты. Моралес 1983 жылдан бері провинцияның перонист емес алғашқы губернаторы болды. Ол белсенді Милагро Саланың Эдуардо Фелнер үкіметімен қатарлас әрекет еткенін айыптап, оған қарсы шықты. Моралес Саланың зорлық-зомбылық пен қысым көрсету тобын басқарғанын және балаларды мектепке бару үшін оның партиясына мүше болуға мәжбүрлегенін мәлімдеді. Губернатор болып сайланғаннан кейін Моралес барлық ұйымдарға заңды мәртебесін сақтау үшін қолма-қол ақшамен емес, банк арқылы жұмыс істеуге бұйрық берді. Сала үкімет алаңының алдында наразылық акциясын бастады, бірақ оның көптеген жақтастары Моралестің жарлығын қабылдады. Прокурор Вивиана Монтиел жергілікті судья Рауль Гутьерреске Саланың тәртіпсіздік тудыру және қылмысқа итермелеу әрекеттері үшін тұтқындауға бұйрық беруді сұрады. Гутьеррес келісімін берді және Сала 2016 жылдың 16 қаңтарында тұтқындалды. Сала тұтқындалғаннан кейін, ол тұрғын үй құрылысына байланысты парақорлық жасады деген айып тағылды. Бастапқы айыптаулары алынып тасталғанымен, ол кейінгі айыптаулар бойынша түрмеде қалды. Бұл оқиға халықаралық деңгейде сынға ұшырады, Біріккен Ұлттар Ұйымы мен Америка Мемлекеттері Ұйымы оның босатылуын талап етті. Макри бұл істің федералды емес, провинциялық құзыретте екенін мәлімдеді. Amnesty International «Милагро Саланың сөз бостандығы мен наразылық құқығын бейбіт түрде пайдаланғаны үшін қылмыстық жауапкершілікке тартылып отыр» деп санайды және басқа да адам құқықтары ұйымдарымен бірге Милагро Саланың бостандығына кепілдік беру үшін сақтық шараларын қабылдауды, сондай-ақ Аргентинада сөз бостандығы мен әлеуметтік наразылық құқығын жүзеге асыруды талап етті. Жоғарғы сот бұл істі қараудан бас тартты, ол провинцияда жалғасуда.

Сантьяго Малдонадоның өлімі

Бенетон тобының Чубут провинциясында аумақтары бар, ал мапуче тайпасы бұл аумақтар оларға тиесілі деп мәлімдейді. Резистенсия Ата Мапуче тобынан Факундо Джонс Хуала зорлық-зомбылық көтеріліске қатысқандығы үшін түрмеге қамалды. Оның босатылуын талап ете отырып, сегіз адамнан тұратын топ 40-шы ұлттық тас жолында пикет ұйымдастырды. Жол тас, ағаш және отпен толығымен жабылды. Судья Гвидо Отранто Аргентина Ұлттық жандармериясына (ҰЖ) кедергіні жоюды және наразылық білдірушілерді таратуды бұйырды. Наразылық білдірушілер қарсылық көрсетіп, кейін ҰЖ-ден қашып кетті. Олардың кейбіреулері жақын жердегі Чубут өзенінен жүзіп өтті, ал қалғандары көршілес орманға тығылды. Осы наразылық білдірушілердің бірі Сантьяго Малдонадо болды, оның оқиғадан кейін қайда екені белгісіз болды. Киршнерист және адам құқықтары ұйымдары Малдонадоны күштеп жоғалтудың құрбаны деп санайтын, және ол саяси қуғын-сүргіннің кең ауқымды жоспарының алғашқы құрбаны болуы мүмкін деген болжам жасады. Тергеу барысында басқа да теориялар айтылды: ол Чилиге қашып кеткен, жасырынып жүрген, немесе наразылыққа қатыспаған (наразылық білдірушілер бетперде киген) бірнеше күн бұрын басқа қылмыс салдарынан өлтірілген. Оның суға батып кеткен болуы мүмкін деген пікір де айтылды, бірақ мапучелер аймақты бақылауда ұстады және ҰЖ-ның кіруіне кедергі келтірді. ҰЖ аймаққа кірген кезде, дене өзеннен табылды. Салдарынан денесінің сүйектерінде соққы немесе жарақат белгілері табылмады, және ол тұншығу және суықтан қатып қалғандықтан қайтыс болды. Бір жылдан кейін сот ісі жабылды, судья мәжбүрлі түрде жоғалып кету фактісін растамады және кездейсоқ тұншығудан басқа нәрсені көрсететін қосымша дәлелдер табылған жоқ деп шешті.

АРА Сан-Хуан

2017 жылдың 15 қарашасында "АРА Сан-Хуан" (S 42) су асты кемесі жоғалып кетті. Іздеу процесінде де, апаттан зардап шеккендердің отбасыларымен байланыста да бірнеше кемшіліктер болды. Отбасылар оқиғадағы жауапкершілік тізбегін анықтау үшін сот процесін бастады. Соңғы отырыста айыпталушылардың бірі үкімет су асты кеменің орнын білгенін және оны 2017 жылдың 5 желтоқсанында тапқанын, бірақ бір жыл бойы құпия сақтап, 2018 жылдың 16 қарашасында ғана су асты кеме табылғаны туралы хабарлағанын мәлімдеді.

2019 жылғы Боливия саяси дағдарысы

Президенттік лауазымындағы соңғы күндері Боливияда сайлаудағы бұрмашылық туралы айыптаулар мен одан кейінгі наразылықтар болды, бұл 2019 жылғы Боливияның саяси дағдарысына әкелді. Бұл президент Эво Моралестің отставкаға кетуіне себеп болды, Боливияның әскерилері мен полициясы Моралеске қолдау білдірген наразылық білдірушілермен қақтығысты, нәтижесінде ондаған адам қаза тапты. Макри үкіметі Жанна Анестің уақытша президенттігін дереу мойындады, Моралеске пана беруден бас тартты, сондай-ақ Боливиядан Мексикаға пана іздеу үшін Аргентина ауа кеңістігін жапты. 2021 жылдың шілдесінде Боливияның сыртқы істер министрі Рохелио Майта Макри үкіметін Сенката және Секабадағы қырғындарға қатысқан Боливия қауіпсіздік күштеріне қару-жарақ жеткізуде айыптады. Бұл есепте Луис Арсе үкіметі (Аньеске мұрагер болған) Макридің қауіпсіздік министрі Патрисия Буллрих және басқа да шенеуніктерді қақтығысқа кінәлады. Оның адвокаты сондай-ақ, тәртіпсіздікке қарсы қарулар авиациялық әскерилер үшін пайдасыз болар еді және Лараның оларды сұрауының ешқандай мағынасы болмас еді деп көрсетті. Ол сол жылы Авадаға үйленді, ал тойда әнші Фредди Меркьюри рөлінде жалған мұрт киді. Макри мұртты кездейсоқ жұтып қойды, ал денсаулық сақтау министрі Хорхе Лемус оның өмірін сақтап қалу үшін жедел жәрдем көрсетті. Ол өте жақсы бридж ойыншысы және 2022 жылы Аргентина атынан 45-ші бридж командалық чемпионатында өнер көрсетті.

Атқарушы

+ Сайлау кеңсесінің тізімі 2 = Сілтеме (Ref). Жалпы % 2=Орын (P). 2003 1 R Буэнос-Айрес үкіметінің басшысы Өзгеріске міндеттеме 660,748 37,55% 2-ші → 2-ші кезең 2003 2 R Өзгеріске міндеттеме 807,385 46,52% 2-ші 2007 1 R Республикалық ұсыныс 798,292 45,76% 1-ші → 2-ші кезең 2007 2 R Республикалық ұсыныс 1,007,729 60,94% 1-ші 2011 1 R Республикалық ұсыныс 836,608 47,07% 1-ші → 2-ші кезең 2011 2 R Республикалық ұсыныс 1,090,389 64,27% 1-ші 2015 1 R Аргентина президенті Cambiemos 8,601,131 34,15% 2-ші → 2-ші кезең 2015 2 R Cambiemos 12,988,349 51,34% 1-ші 2019 Juntos por el Cambio 10,811,586 40,28% 2-ші

Заңнамалық

+ Сайлау кеңсесінің тізімі 2=Тізбе нөмірі (#) Аудандық дауыс нәтижесі 2= Сілтеме (Ref). Жалпы % 2=Орын (P). 2005 Жылғы Ұлттық депутат сайлауы Республикалық ұсыныс 1 Буэнос-Айрес қаласы 611,178 34,09% 1-орын