Кіріспе

Электр энергетика саласында ақылды электрондық құрылғы (IED) – электр жүйесі жабдықтарын, мысалы, автоматты ажыратқыштар, трансформаторлар және конденсаторлық батареяларды басқаруға арналған интеграцияланған микропроцессорлық басқарушы.

Сипаттама

IED сенсорлар мен қуат жабдықтарынан дерек алады және кернеу, ток немесе жиілік аномалияларын сезінгенде, немесе қажетті кернеу деңгейін сақтау үшін кранның орналасуын көтеру/төмендету сияқты басқару командаларын бере алады, сондай-ақ тізбекті ажыратуға (circuit breakers) бұйрық береді. IED-тің (Intelligent Electronic Device) жиі кездесетін түрлеріне қорғаныш релелері, кранды ауыстыру контроллерлері, тізбекті ажырату контроллерлері, конденсаторлық батареялық коммутаторлар, қайта қосу контроллерлері, кернеу реттегіштері және т.б. жатады. Бұл әдетте параметрлер жинағы (setting file) арқылы басқарылады. Параметрлер жинағын тестілеу, қорғау тестілеушісінің жұмысындағы ең көп уақытты алатын міндеттерінің бірі болып табылады. Цифрлық қорғаныш релелері – бұл негізінен IED, олар микропроцессорды бірнеше қорғаныш, басқару және осыған ұқсас функцияларды орындау үшін пайдаланады. Типтік IED шамамен 5–12 қорғаныш функциясын, 5–8 жеке құрылғыларды басқаратын басқару функциясын, автоматты қайта қосу функциясын, өзін-өзі бақылау функциясын, байланыс функцияларын және т.б. қамтуы мүмкін. Кейбір жаңа IED-лер қосалқы станцияның автоматтандырылуы үшін IEC61850 стандартын қолдайды, бұл өзара байланыс пен кеңейтілген байланыс мүмкіндіктерін қамтамасыз етеді. IED-лер дәстүрлі қашықтан басқару терминалдарының (RTU) орнына немесе олармен бірге қолданылады. RTU-дан айырмашылығы, IED-лер басқаратын құрылғылармен біріктірілген және конфигурациялауды жеңілдететін, сымдарды азайтатын стандартталған өлшеу және басқару нүктелерін ұсынады. Көптеген IED-лерде байланыс порты бар және стандартты байланыс протоколдарына (DNP3, IEC104 немесе IEC61850) қолдау көрсетіледі, сондықтан олар тікелей SCADA жүйесімен немесе қосалқы станцияның бағдарламаланатын логикалық контроллерімен байланыса алады. Сонымен қатар, оларды SCADA серверіне шлюз ретінде қызмет ететін қосалқы станцияның RTU-сына қосуға болады.