Кіріспе

Гнаденхуттен (жапонша айтылуы: /dʒ//ə/'/n//eɪ//d//ən//h//ʌ//t//ən/ jəNAYdənhutən, неміс тілінде "Инабат мекендері" деген мағынаны білдіреді) – АҚШ, Огайо штатының Тускаравас округінде, Таскаравас өзенінің жағасында орналасқан ауыл. 2020 жылғы халық санауы бойынша халқы 1240 адамды құрайды. Бұл Огайодағы ең көне, 1772 жылы моравиялық христиандар құрған және Америка революциялық соғысы кезінде Гнаденхуттен қырғыны болған жер. Нью-Филадельфия-Довер шағын қалалық аймағының құрамына кіреді.

Этимология

Гнаденхюттен неміс тіліндегі Gnadenhütten атауынан шыққан, мағынасы тікелей "әдемі шатырлар" немесе "мейірімді шатырлар", ал метафоралық мағынасы "бүркеншік киіз үй". Reader's Digest журналы Гнаденхюттенді Огайо штатындағы "айтуға ең қиын" жер атауы деп жариялаған.

Тарих

Гнаденхюттен, бастапқыда Гнаденхюттен, 1772 жылдың қазан айында Моравия шіркеуіне байланысты неміс американдықтары мен ленапе тайпаларының екінші қонысы ретінде құрылды. Жақын жердегі Шенбруннға христиан Ленни Ленапе тайпалары қоныстанған, оны бірнеше ай бұрын миссионер Дэвид Зейсбергер құрған. 1773 жылдың 4 шілдесінде Рот отбасында ұл дүниеге келді, ол Огайо аумағында туған алғашқы ақ бала болып есептеледі. Бұл қауымды бастапқыда христиан мохикан басшысы Джошуа басқарған (келесі жылдың 1 тамызында қайтыс болды), ал 1775 жылға қарай 200-ге жуық адамға жетті. Бейбітшілдік ұстанымын сақтағандықтан, олар Америка революциясы мен одан кейінгі соғыста бейтараптық сақтады. Алайда, британдықтар мен олардың үндіс одақтастары – виандоттар мен делаверлер, Гнаденхюттен, Шенбрунн және Салем қауымдастықтарының мүшелері американдық патриоттарға көмек көрсеткен деген күдікке іштенді. Осының салдарынан, британдықтар аймақтағы ленапе тайпаларын Огайо аумағының Жоғарғы Сандуски аймағына көшіруге мәжбүр етті. Үш 4000 акрлық жер учаскесі үндістерге "іс-қимылдың өтемақысы" ретінде сақталғанымен, Джон Эттвейн 1783 жылы Конгреске өтініш жасады, содан кейін аймақ еуропалық американдық қоныс салушыларға ашылды. 1798 жылы Пенсильваниядан келген Джон Хеккевельдер алғашқы үйді салды, ал моравиялықтар қазірге дейін қалада тұрып келеді. Азаған санында ғана үндістер мұнда тұруды таңдады және моравиялықтар көптеген жақсартулар жасағаннан кейін 1823 жылы олар жерден бас тартты. Гнаденхюттен Таскаравас өзенін кесіп өтетін маңызды керуен жолында орналасқан. Бірінші Огайо каналы 1825-1830 жылдары жақын жерде қазылды, бұл Кливленд арқылы нарықтарға және одан әрі иммигранттарға қолжетімділікті қамтамасыз етті. 1853 жылы аймаққа теміржол тартылды, бұл нарыққа қолжетімділікті одан әрі жақсартты және өнеркәсіптік дамуға жағдай жасады. 1915 жылғы су тасқыны каналды қиратты, оны қайта жаңарту жоспары болмады, себебі басқа көлік түрлері оны алмастырды. Моравиялықтар 1903 жылы шіркеуін қайта салып, оны Джон Хеккевельдердің құрметіне арнады. Ауылда сондай-ақ масондық ғибадатхана (1855 жылы салынған және қайта жаңартылған), методистік шіркеу (шамамен 1910 жылы салынған), сондай-ақ Мәсіх шіркеуі мен толық Ізгі хабар Пятидесятницалық шіркеуі (қала шетінде) бар. Қазіргі кітапхана 1942 жылы салынды.

География

АҚШ Халық санағы бюросы мәліметтері бойынша, ауылдың жалпы ауданы 0,97 шаршы мильді (3 км²) құрайды, бұл жердің барлығы.

2010 жылғы санақ

2010 жылғы санақ бойынша ауылда 1288 адам, 509 шаруашылық және 359 отбасы тұрды. Халық тығыздығы құрады. Ауылдың этникалық құрамы: 99,1% ақ нәсілді, 0,2% басқа нәсілдерден және 0,7% екі немесе одан көп нәсілді. Кез келген нәсілге жататын испан немесе латын американдықтары халықтың 0,5% құрады. 509 шаруашылықтың 35,0% 18 жасқа дейінгі балаларымен бірге тұрды, 60,3% некеде тұрған жұбайлар, 6,7% күйеуі жоқ әйелдер, 3,5% күйеуі жоқ еркектер және 29,5% отбасы емес. Барлық шаруашылықтың 25,7% жеке тұлғалардан тұрды, ал 14,2% 65 жасқа толған немесе одан асқан жалғыз адамдар тұрды. Шаруашылықтың орташа мөлшері 2,52 адам, ал отбасының орташа мөлшері 3,05 адамды құрады. Ауылдың орташа жасы 39,3 жас. Тұрғындардың 25,6% 18 жасқа дейін, 6,7% 18 мен 24 жас аралығында, 26,2% 25 пен 44 жас аралығында, 24,3% 45 пен 64 жас аралығында және 17,4% 65 жасқа толған немесе одан асқандарды құрады. Ауылдың жыныстық құрамы: 49,5% еркек және 50,5% әйел.