Кіріспе

Бір ДНҚ тізбегіндегі пайдалы генге жақын зиянсыз гендердің кездейсоқ іріктелуі. Генетикалық автостоп, сондай-ақ генетикалық ағым немесе автостоп эффекті деп те аталады, бұл аллельдің жиілігі табиғи іріктемеге түскендіктен емес, бір ДНҚ тізбегіндегі басқа геннің іріктемелі тазаруға ұшырауына байланысты өзгереді. Бір ген іріктемелі тазарудан өткенде, байланыс тепе-теңдігіндегі кез келген жақын полиморфизмдер де өз аллель жиілігін өзгертуге бейім болады. Іріктемелі тазару жаңа пайда болған (демек, әлі сирек кездесетін) мутациялардың пайдалы болуымен және жиілігінің артуымен жүзеге асады. Нейтральды немесе тіпті аз зиянды аллельдер хромосомамен бірге "автостоппен" жүреді. Керісінше, жаңа пайда болған зиянды мутациялармен байланысты тепе-теңсіздікке байланысты бейтарап локустағы әсерлер фондық іріктеу деп аталады. Генетикалық автостоп және фондық іріктеу екеуі де генетикалық дрейф сияқты стохастикалық (кәдімгі) эволюциялық күштер болып табылады.

Тарих

«Лифтпен жүру» термині 1974 жылы Мейнард Смит және Джон Хейгпен құрастырылған.

Нәтижелері

Полиморфизмнің екінші локуспен байланысты теңгерімсіздікке түсуі нәтижесінде "серіктей жүру" құбылысы пайда болады. Адаптацияға байланысты аллельдің жиілігі артады, кейде популяцияда толығымен орнығып қалады. Ал, пайдасыз нұсқаға байланысты екінші аллельдің жиілігі төмендейді, кейбір жағдайларда тіпті жойылып кетеді. Жалпы алғанда, серіктей жүру генетикалық әртүрлілікті азайтады. "Серіктей жүретін" мутация (немесе қатерлі ісіктер биологиясында "жолаушы" мутация) өзі бейтарап, пайдалы немесе зиянды болуы мүмкін. Рекомбинация генетикалық серіктей жүру процесін тоқтата алады, серіктей жүретін бейтарап немесе зиянды аллельдің орнығуына немесе жойылуына бұрын тоқтатып береді. Бұл үлгі популяциялық деректерді пайдаланып селективті тазалауды анықтауға және соның салдарынан жақында ғана таңдауға түскен гендерді анықтауға көмектеседі.

Су ағыны мен ағып кету

Генетикалық дрейф және генетикалық жоба екеуі де кездейсоқ эволюциялық процестер, яғни олар стохастикалық түрде және сұраныстағы гендегі таңдаумен байланысты емес жолмен әрекет етеді. Дрейф – әр ұрпақта кездейсоқ іріктеу нәтижесінде популяциядағы аллельдің жиілігінің өзгеруі. Жоба – аллельдің жиілігінің, оның басқа бейтарап емес аллельдермен бірге кездесуінің кездейсоқтығына байланысты өзгеруі. Егер генетикалық дрейф аллельге әсер ететін жалғыз эволюциялық күш болса, онда N санындағы көптеген қайталанған, идеалданған популяцияларда бір ұрпақтан кейін, әрқайсысы p және q аллель жиіліктерімен басталатын, аллель жиілігінің жаңадан қосылған дисперсиясы (яғни нәтиженің кездейсоқтық дәрежесі) .

Жыныстық хромосомалар

Y хромосомасы рекомбинацияға түспейді, бұл оны зиянды мутациялардың автостоп арқылы бекітілуіне әсіресе осал етеді. Осыған байланысты Y хромосомасында функционалды гендердің азайып кетуіне түсінік берілген.

Молекулалық эволюцияның бейтарап теориясы

Молекулалық эволюцияның бейтарап теориясы жаңа мутациялардың көп бөлігі зиянды (және іріктеу арқылы жылдам жойылады) немесе бейтарап болады, ал адаптивті мутациялар өте сирек кездеседі деп есептейді. Бұл теория сонымен қатар бейтарап аллельдердің жиілігінің өзгеруін генетикалық дрейф математикасымен түсіндіруге болады деуімен қатар, генетикалық серуендік бейтарап теорияға үлкен қарсылық ретінде қарастырылды. Сондықтан, геномдық деңгейдегі Макдональд-Крейтман тестісінің нәтижелері, мутациялардың көп бөлігі іріктеумен байланысты себептерге байланысты бекітіліп қалғанын көрсетеді.