Кіріспе

Марта Домингуес Аспелета (3 қараша 1975 жылы туған) – испандық бұрынғы жүгіруші және саясаткер. Ол негізінен тік бұрыштармен жүгіруде (стипль-чез) қатысады. Домингуес Испания құрамасының құрамында төрт рет Олимпиада ойындарына қатысып, алты рет әлем чемпионатына қатысқан. 5000 метрге жүгіруші ретінде Домингуес 1998 жылғы Еуропа жеңіл атлетика чемпионатында қола жүлдеге ие болды және 2001 жылғы әлем чемпионатында күміс медаль жеңіп, әлемдік тұғырға көтерілді. 2002 жылы ол 3000 метрге жүгіруде Еуропа жеңіл атлетика чемпионатында және Еуропа жеңіл атлетика чемпионатының ішкі жарыстарында екі алтын медаль жеңіп алды. Келесі жылы ол IAAF ішкі әлем чемпионатында және 2003 жылғы жеңіл атлетикадан әлем чемпионатында күміс медальдар жеңіп алды. 2006 жылғы Еуропа жеңіл атлетика чемпионатында ол Еуропа чемпиондығын сақтап қалды. Домингуес өнімділікті арттыратын препараттарды сатуда және пайдалануда бірнеше рет айыпталды. 2010 жылдың желтоқсанында «Galgo» операциясы аясында допингтік желіге қатысқандығы үшін тұтқындалды, бірақ 2011 жылы ақталды. 2015 жылы Спорт арбитраждық соты биологиялық паспортындағы бұзушылықтар үшін оны үш жылға жарысқа қатысудан шеттеді. Бұл 2009 жылдың тамызынан 2013 жылдың шілдесіне дейінгі Домингуестің барлық нәтижелерін, соның ішінде 2009 жылғы стипль-чезден әлем чемпионатын да жоққа шығарды. Қазіргі таңдағы тік бұрыштармен жүгірудегі оның үздік нәтижесі IAAF бойынша 9:09.39 – допингке байланысты жарысқа қатысуға тыйым салынғанға дейін алты күн бұрын өткен соңғы жарысы.

Мансап

Домингуэз карьерасының басында 1500 метр, 5000 метр және 10000 метр қашықтықта жарысты. Ол 1996 жылғы жазғы Олимпиада ойындарында 20 жасында 1500 метрлік жарыста 9-шы орынды иеленді. 1998 жылы Домингуэз Будапештте өткен Еуропа чемпионатында 5000 метр қашықтықта алтын жүлде алған Соня О'Салливан мен күміс жүлде алған Габриела Сабодан кейін қола жүлдеге ие болды. 2002 жылы ол осы жарыстарда Еуропаның жабық және ашық чемпионаттарында жеңіске жетті, ал 2006 жылы Еуропаның ашық чемпионатында 5000 метрде екінші рет жеңіп, (Чемпионат рекордын орнатып) алтын медальді иеленді. Сондай-ақ, ол 2001 және 2003 жылғы әлем чемпионаттарында күміс медальдар алды және екі жылдың екеуінде де Испанияның жыл спортшысы атанды. Домингуэз әйелдердің 5000 метр қашықтығында алты мәрте ұлттық чемпион атанды. Оның Олимпиададағы жалғыз қатысуы 2000 жылы болды. 2004 жылғы жазғы Олимпиада ойындарын жарақаттан кейін өткізіп жіберді және 2005 жылы әлем чемпионатында 14-орынмен қайта оралды. 2006 жылы 5000 метр қашықтықта Еуропа чемпионатында алтын медаль жеңіп алғаннан кейін, ол Испанияның ең көп марапатқа ие спортшысы атанды. Ол сондай-ақ осы жарыста 10 000 метр қашықтығында Испания рекордын жаңартты, ол 7-орында аяқтады. Жолынан басқа, ол кросс-кантриде де жарысты, 2006 жылы Cross de Atapuerca жеңіп алды және келесі жылы Еуропа кросс-кантри чемпионатында жеңімпаз атанды. 2007 жылы ол Паленсияның ең танымал халықаралық жеңіл атлетика жарысында, Cross Internacional de Venta de Baños жеңімпазы болды. 2008 жылғы маусымда Домингуэз 3000 метрлік тікұшақпен жүгіруді бастады, алғашқы жарысында Испания рекордын жаңартты. 2008 жылғы жазғы Олимпиада ойындарында Домингуэз 250 метр қалғанда көшбасшылардың қатарында болды, бірақ кедергіге соғылып, жолға құлады. Ол жарысты аяқтауға үлкермеді. Домингуэз өзінің 3000 метрлік тікұшақпен жүгірудегі ұлттық рекордын 2009 жылғы Малагада өткен жарыста 5 секундтан астам айырмамен жаңартты. Өзінің жетістіктерінен кейін ол 2009 жылғы әлем чемпионатында медаль туралы әңгімелерге қарамастан, тек техникасын жақсартуға назар аударып отырғанын және Олимпиада чемпионы Гүлнара Самитова Галкинаның басты үміткер екенін айтты. Ол аталған жарыста алтын медальді жеңіп алды. 2010 жылы Барселонадағы Cursa de Bombers жарысына қатысып, жарысқа бір апта бұрын ауырып қалғанына қарамастан, үшінші орынды иеленді. 2010 жылдың шілдесінде Барселонада өткен жеңіл атлетикадан Еуропа чемпионатында күміс медаль жеңіп алды. Ол Юлия Зарудневамен титул үшін күресті, бірақ өткен жылы өткен әлем чемпионатында олардың орнын ауыстырып, жеңіске жеткен ресейлік спортшы болды. Домингуэз жеңіліске көңіл бөлмеді, "Мен шағымдана алмаймын, өйткені 5000 метрде екі рет Еуропа чемпионы болдым. Әрқашан жеңу мүмкін емес" деді. Домингуэз сол жылы жүкті болды және күйеуі Диего Берчианоспен отбасын құруға баса назар аудару үшін 2011 жылғы маусымнан бас тартты. Домингуэз 2012 жылы Лондон қаласында өткен Олимпиада ойындарында төртінші рет тікұшақпен жүгіруде жарысқа қатысты. 36 жасында ол финалдық кезеңде ең үлкен спортшы болды, ол 12-орында аяқтады.

2010 жылы допингке қатысты ұсталды

2010 жылдың желтоқсанында Домингуес, оның жаттықтырушысы сияқты тағы 13 адаммен бірге "Operación Galgo" (Operation Greyhound) операциясы кезінде тұтқындалды. Бұл операцияны Граждандық гвардия спорттағы допингке қатысты үлкен қылмыстық тергеудің аясында жүргізді. Оның үйіне тінтеу салынды, ноутбугі, портфелі және бір қорапты қоса алғанда бірнеше заттары алынды. Домингуес допингтік заттарды тасымалдау және тарату айыптарымен босатылды. Ол сондай-ақ Испания жеңіл атлетика федерациясының вице-президенті лауазымынан шеттетілді. "Público" газетінің хабарлауынша, аталған желіге доктор Эуфемиано Фуэнтес және оның әпкесі Йоланда басшылық еткен. "Operación Puerto" ісінен кейін қылмыстық қудалаудың болмауы испан билігін спорттағы допингке қатысты тиімсіз тәсілдері үшін сынап, испан үкіметін допингке қарсы күресті күшейтетін заңнаманы қабылдауға итермеледі. Бұл заңға сәйкес, өнімділікті арттыратын препараттарды жеткізу және пайдалану қылмыс саналады және мүлікті тәркілеумен қоса, түрме жазасы көзделген. "El País" басылымының хабарлауынша, Граждандық гвардия "Operación Galgo" аясында жүргізген тергеулер Домингуестің "Operación Puerto" допингтік желісіне тікелей қатыстылығын көрсетті. "Puerto" тергеуі кезінде тәркіленген қан үлгісі, Эуфемиано Фуэнтес "Роза" атты спортшыға тиесілі деп белгілеген, оның ұялы телефон нөмірімен бірге Марта Домингеске қатысты деп есептелді. "El País" басылымының хабарлауынша, 2010 жылдың шілдесінде Домингуестің телефон сөйлесулері Граждандық гвардия тарапынан тыңдалған. Ол 2003 жылы ЭПО қолданғаны үшін спорттан шеттетілген испандық жүгіруші Альберто Гарсиямен сөйлескен сөздері тіркелді. Сотта ұсынылған бір әңгімеде Гарсияның айтуынша, Домингуес ЭПО қолданғаннан кейін қанда қанша уақыт анықталады деп сұраған. Алайда судья Домингуестің телефон тыңдауын заңсыз деп танып, осы және басқа да сөйлесулерді сот материалынан алып тастауға бұйырды. Кейіннен судья, заңсыз деп саналған заттардың заңды екені анықталғаннан кейін оны кінәсіз деп шешті.

2015 жылғы допингке тыйым салу

2015 жылдың 19 қарашасында Спорттық төрелік соты оны үш жылға жарысқа қатысудан шеттетуге үкім шығарды және Берлинде өткен IAAF әлем чемпионатының 2009 жылғы алтын медалін алып қойды. Бұл жаза Домингестің допингпен байланысы мен биологиялық паспортындағы мәселелерге байланысты болды. Домингестің 2009 жылдың 5 тамызынан 2013 жылдың 8 шілдесіне дейінгі барлық нәтижелері күштен шығарылды, осылайша ол 2018 жылы жарыстарға қайта қатысуға мүмкіндік алды.

Саясат

2011 жылдың қараша айында Домингуес 2011 жылғы жалпы сайлауда Испания Сенатының Паленсия облысынан сайланған төрт мүшесінің бірі болды. Ол Халық партиясы тізімімен сайлауға қатысты.

Жеке рекордтар

1500 метр 4:06.08 (2000)
3000 метр 8:28.80 (2000)
5000 метр 14:48.33 (2003)
10,000 метр 30:51.69 (2006)
3000 метр тік бұрылыспен жүгіру 9:09.39 (2009), 9:07.32 (2009, допинг ережесін бұзғандықтан нәтижесі жойылды)

Жетістіктер

1994 жылғы Әлемдік жасөспірімдер чемпионаты
Лиссабон, Португалия 2-орын
1500 м 4:14.59
1995 жылғы Әлемдік жабық үй чемпионаты
Барселона, Испания 6-орын
3000 м 9:01.79
Әлем чемпионаты
Гетеборг, Швеция жартылай финал
1500 м 4:18.72
1996 жылғы Еуропа жабық үй чемпионаты
Стокгольм, Швеция 3-орын
3000 м 8:53.34
Олимпиада ойындары
Атланта, Джорджия, АҚШ іріктеу кезеңі
1500 м 4:15.00
1997 жылғы Әлемдік жабық үй чемпионаты
Париж, Франция 5-орын
3000 м 8:52.74
Еуропа U23 чемпионаты
Турку, Финляндия 5-орын
1500 м 4:16.95
3-орын
5000 м 15:49.96
1998 жылғы Еуропа жабық үй чемпионаты
Валенсия, Испания 3-орын
3000 м 8:57.72
Еуропа чемпионаты
Будапешт, Венгрия 3-орын
5000 м 15:10.54
1999 жылғы Әлем чемпионаты
Севилья, Испания 9-орын
5000 м 15:16.93
2000 жылғы Еуропа жабық үй чемпионаты
Гент, Бельгия 3-орын
3000 м 8:44.08
Олимпиада ойындары
Сидней, Австралия іріктеу кезеңі
5000 м 15:45.07
Әлемдік кросс-кантри чемпионаты
Виламура, Португалия 14-орын
Кыска дистанция (4.18 км) 13:23
2001 жылғы Әлемдік жабық үй чемпионаты
Лиссабон, Португалия 4-орын
3000 м 8:40.98
Әлем чемпионаты
Эдмонтон, Канада 2-орын
5000 м 15:06.59
2002 жылғы Еуропа жабық үй чемпионаты
Вена, Аустрия 1-орын
3000 м 8:53.87
Еуропа чемпионаты
Мюнхен, Германия 1-орын
5000 м 15:14.76
2003 жылғы Әлемдік жабық үй чемпионаты
Бирмингем, Англия 2-орын
3000 м 8:42.17
Әлем чемпионаты
Париж, Франция 2-орын
5000 м 14:52.26
2004 жылғы Әлемдік жабық үй чемпионаты
Будапешт, Венгрия 4-орын
3000 м 9:12.85
2005 жылғы Әлем чемпионаты
Хельсинки, Финляндия 14-орын
5000 м 15:02.30
2006 жылғы Еуропа чемпионаты
Гетеборг, Швеция 1-орын
5000 м 14:56.18
7-орын
10,000 м 30:51.69
2007 жылғы Еуропа жабық үй чемпионаты
Бирмингем, Англия 2-орын
3000 м 8:44.40
Еуропа кросс-кантри чемпионаты
Торо, Испания 1-орын
Үлкендер арасындағы жарыс (8.2 км) 26:58
2008 жылғы Олимпиада ойындары
Пекин, Қытай —
3000 м кедергі DNF
2009 жылғы Әлем чемпионаты
Берлин, Германия DSQ (1-орын)
3000 м кедергі
2010 жылғы Еуропа чемпионаты
Барселона, Испания DSQ (2-орын)
3000 м кедергі
2012 жылғы Олимпиада ойындары
Лондон, Ұлыбритания DSQ (12-орын)
3000 м кедергі