Кіріспе
Маскги (/m//ə//'//s//k//oʊ//g//i:/) – Оклахома штатының 13-ші ірі қаласы және Маскги округінің орталығы. Бакон колледжі орналасқан, ол Талса қаласынан оңтүстік-шығысқа қарай шамамен 77 километр (48 миль) қашықтықта жатыр. 2020 жылғы халық санауы бойынша қаланың халқы 36 878 адамды құрайды, бұл 2010 жылғы 39 223 адамнан 6,0% кем.
Тарих
Француз тері саудагерлері 1806 жылы болашақ Маскогидің жанында уақытша ауыл құрғандығы айтылады, бірақ алғашқы тұрақты еуропалық америкалық қоныс 1817 жылы қазіргі Маскогидің солтүстігінде, Вердигрис өзенінің оңтүстік жағалауында орнатылды. 1830 жылы президент Эндрю Джексонның басқаруымен қабылданған Үндістерді көшіру заңынан кейін, Мускоги крик үнділері "Бес өркениетті тайпаның" бірі ретінде Американдық Оңтүстіктен Үндістан аумағына күштеп шығарылды. Олармен бірге құлдары да болды. Маскогиде екі қабатты тас ғимарат – Үндістер агенттігі салынды. Бұл ғимарат Бес өркениетті тайпа басшыларының кездесу орны болды. Бүгінде ол мұражай ретінде қызмет етеді. Агенттік төбесі деп аталатын төбеде орналасқан, ол Маскогидің батыс жағындағы Хонр Хайтс паркінің ішінде жатыр. 1872 жылы Миссури–Канзас–Техас темір жолы осы аймаққа дейін созылды. 1889 жылы Маскогиде федералды сот құрылды, сол кезде Конгресс Үндістан аумағының бір бөлігін жергілікті емес қоныстандырушылар үшін ашты. Қала 1898 жылдың 19 наурызында ресми түрде құрылды. Огайо штатының тумасы Чарльз Н. Хаскелл 1901 жылдың наурыз айында қалаға көшіп келді. Ол жерді игеруде маңызды рөл атқарды және 1910 жылға қарай 4 000-нан астам халқы бар қаланың 25 000-нан астам тұрғыны бар сауда және өнеркәсіп орталығына айналуына ықпал етті. Хаскелл Оклахома территориясындағы алғашқы бес қабатты бизнес ғимаратын салды және қалада он төрт кірпіш ғимаратты салып, иеленді. Ең бастысы, ол қалаға кіретін темір жолдардың көп бөлігін ұйымдастырып, салғызды, олар оны басқа базарлар мен халық орталықтарымен байланыстырып, бизнесі мен бөлшек саудасын дамытып, жаңа тұрғындарды тартты. Маскогидің экономикалық және іскерлік маңызы артаған сайын, оның саяси күші де артты. Аумақ штат ретінде қабылданбас бұрын, Бес өркениетті тайпа еуропалық американдықтардан тәуелсіздік алу үшін балама жолдарды іздеуді жалғастырды. Олар 1905 жылдың 21 тамызында Американың жергілікті тұрғындары басқаратын Секуоя штатын құру туралы ұсыныс жасады. Олар Маскогиде жиналып, оның конституциясын жасай бастады, Маскогиді штаттың астанасы етуді жоспарлады. АҚШ президенті Теодор Рузвельт бұл ұсынысқа вето қойды және Конгресс оны көбінесе назарға алмады, Секуоя штатының құрылуына рұқсат берілмеді. АҚШ 1907 жылдың 16 қарашасында Оклахома штатын Одаққа 46-шы штат ретінде қабылдады. Маскоги – Маскоги жолдарының операциялық штабы, жалпы басқарудағы төрт аймақтық темір жол тасымалдаушысы болды. Біріншісі – 1903 жылы құрылған Мидленд-Вэлли темір жолы. 1963 жылға дейін сақталған үш тасымалдаушы Миссури Тынық мұхиты темір жолының еншілес компаниясы болған Техас және Пасификке сатылды. Маскоги 1915 жылы құрылған Джефферсон тас жолының бойында орналасқан. Бұл жол Виннипегтен (Манитоба штаты) Нью-Орлеанға (Луизиана штаты) дейін 2300 шақырымнан астам қашықтықты қамтиды. Маскоги 2008 жылдың мамыр айында сайлаушылар Джон Тайлер Хаммонсты қала әкімі етіп сайлағанда ұлттық және халықаралық назарды өзіне тартты. Сайлау кезінде он тоғыз жастағы Хаммонс – американдық тарихтағы ең жас қала әкімдерінің бірі.
Су тасқыны
Маскоги су тасқынына ұшырайтын жиілетілетін жер. 2019 жылдың мамыр айында Арканзас өзенінің суы 42 футтан асып көтерілді. Мұндай деңгей 1943 жылдан бері тіркелмеген (алайда 1986 жылы су биіктігі 39.6 футқа жетіп, жақын болған). Қаланың әскери портына тоқтаған "Ю.С.С. Батфиш" кемесі өзенде еркін қалды. Тондаған фосфатпен толтырылған екі баржа ағысынан босап, оларға бет алған бөгетті қирату қаупі тудырды. Вебер-Фолс қаласына дереу эвакуация жасау бұйырылды.
Экономика
Маскги – шығыс Оклахоманың экономикалық орталығы және бірнеше өнеркәсіптік іс-әрекеттерге үй иесі. Georgia Pacific компаниясы Маскгиде қағаз өнімдері, қағаз сүлгілер және салфеткалар шығаратын зауытқа ие. 2,9 миллион шаршы фут аумақты құрайтын бұл нысан 800 жұмыскермен Маскгидегі ең ірі жұмыс беруші болып табылады.
Өнер және мәдениет
Маскогиде Бірінші дүниежүзілік соғысқа арналған ескерткіш паркі – Хонр Хайтс паркі орналасқан. Онда азалиялар отырғызылған және әр жылғы сәуір айында Азалия фестивалі өткізіледі. Қыс айларында Хонр Хайтс «Жарықтар бағы» болып өзгереді, онда Рождество мерекесіне арналған шамдар орнатылады. Маскогиде алты мұражай бар. Бес өркениетті тайпа мұражайы осы тайпалардың өнері мен мәдениетін сақтап қалды. «U.S.S. Batfish and War Memorial Park» саябағының ең басты көрікті жері – Batfish суасты кемесі. Үш өзен мұражайы Үш өзен аймағының және оны дамытуға көмектескен теміржолдардың тарихын көрсетеді. Оклахома музыкалық даңқ залы 1997 жылдан бері Оклахома музыканттарын құрметтеп келеді. Томас Форманның тарихи үйі, сондай-ақ Грант Форман үйі деп белгілі – 1898 жылы салынған шаруа үйі. Ол Индиан территориясының судьясы Джон Р. Томас және оның қызы мен күйеу баласы Грант пен Кэролин Форманның жиһаздарымен сақталған, ал Грант пен Кэролин Форман – Оклахома тарихшылары және жазушылары. Аталоа қонақ үйі Бакон колледжінің кампусында орналасқан. Мемлекеттік салық жеңілдіктері арқасында Маскогиде екі көркем фильм түсірілді: «Salvation» (2007) және «Denizen» (2010). Бұл фильмдердің авторы және режиссері – Дж. А. Стил. Жергілікті газет, «Muskogee Phoenix», 1888 жылдың ақпанында Оклахома әлі аумақ болатын кезде құрылды және бүгінге дейін шығарылуда.
Үкімет
Маскгиде муниципалдық басқарудың кеңес-менеджер жүйесі қолданылады. Қалалық басқарушы – үкіметтің әкімшілік жетекшісі және оны қалалық кеңес тағайындайды. Қаланың ресми басшысы – әкім, ол кеңестің дауыс беру құқығы бар, жалпы қалалық округтен сайланатын және шектеулі әкімшілік өкілеттіктері бар мүшесі болып табылады. Қала төрт округке бөлінген, әр округтен екі қалалық кеңес мүшесі сайланады. Кеңес мүшелерінің барлығы қала халқымен сайланады, бірақ олар белгілі бір округте тұруы тиіс. Сайлаулар әр жұп жылдың сәуір айының бірінші сейсенбісінде өтеді. Барлық сайлаулар партиялық сипатта емес; әкім мен қалалық кеңес мүшелері атқаратын қызметтері үшін жалақы немесе сыйақы алмайды.
Қылмыс
1995 жылдан бері Мюскогидегі қылмыс деңгейі 45 пайызға төмендеді. Оклахома штатының Тергеу бюросының мәліметтеріне сәйкес, 2002, 2008 және 2009 жылдары жыл бойы ешқандай адам өлтірілмеген. Дегенмен, 2010 жылдың 10 сәуірінде Arrowhead сауда орталығында қарулы шабуыл болды, оның салдарынан кем дегенде бес адам жарақаттанды және бір адам қаза тапты; куәгерлердің айтуынша, атыс қылмыстық топтармен байланысты болған. 2021 жылдың 2 ақпанында бір үйге оқ атып, алты адамды – оның ішінде бес баланы өлтіріп, бір әйелді ауыр жарақаттаған жаппай кісі өлтіру оқиғасы болды.
Білім
Маскги мемлекеттік мектептері қала шекарасының басым бөлігін және Маскги округінің үлкен бөлігін қамтиды. Хиллдейл мемлекеттік мектептері қала шекарасының оңтүстік бөлігін және Маскгидің оңтүстігіндегі округтің кейбір бөліктерін қамтиды. Форт Гибсон мемлекеттік мектептері шығыстағы кейбір аудандарды қамтиды. Маскгиде сондай-ақ Оклахома соқырлар мектебі орналасқан, бұл Оклахома штатында тұратын соқыр және көру қабілеті нашар студенттердің білім беру қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін арнайы мекеме. Бұрын қалада Харрелл халықаралық институты, Сполдинг институты және Назарет институты орналасқан. Маскгиде төрт жоғары оқу орны бар: төрт жылдық мемлекеттік Солтүстік-шығыс мемлекеттік университеті, екі жылдық мемлекеттік Коннорс мемлекеттік колледжі, мемлекеттік Үндістандық капитал технологиялық орталығы және төрт жылдық жеке Бакон колледжі, Оклахома штатындағы ең көне колледж. 2004 жылы азаматтық құқық қорғау адвокаттары 11 жасар Нашала Хирннің ісін қолға алды. Ол Маскги, Оклахома мемлекеттік мектеп округін хиджабын шешуді талап еткені үшін сотқа берді, себебі бұл мектептің киім талаптарына қайшы келді. Ол бас ие бермей, екі рет уақытша жұмыстан шеттетілді. Әділет департаменті мен мектеп басшылығы арасындағы сотта келісімге қол жеткізілді, ол Нашалаға және діни сенімдері мен дәстүрлері мектеп киім талаптарына қайшы келетін Маскгидегі кез келген балаға жағдай жасауға рұқсат береді.
Спорт
Маскогиде 1905 жылдан 1957 жылға дейін кіші лигалы бейсбол ойналған. Әртүрлі атауларды жиі өзгертіп, Маскогиде «Маскоги Редс» (1905), «Маскоги Индиандар» (1906), «Маскоги Редскинс» (1907–1908), «Маскоги Навигаторлары» (1909–1910), «Маскоги Редскинс» (1911), «Маскоги Индиандар» (1912), «Маскоги Метс» (1914–1916), «Маскоги Редс» (1917), «Маскоги Метс» (1921–1923), «Маскоги Атлетикасы» (1924–1926), «Маскоги Шеберлері» (1927–1932), «Маскоги Ойлерс» (1933), «Маскоги Тайгерлері» (1934–1936), «Маскоги Редс» (1937–1942, 1946–1950) және «Маскоги Гиганттар» (1951–1957) командалары өнер көрсеткен. Маскоги командалары Миссури аңғары лигасының (1905), Оңтүстік Орталық лигасының (1906), Оклахома-Арканзас-Канзас лигасының (1907–1908), Батыс Ассоциациясының (1909–1911), Оклахома штаты лигасының (1912), Батыс Ассоциациясының (1914–1916, 1917), Оңтүстік-Батыс лигасының (1921–1923), Батыс Ассоциациясының (1924–1932), Батыс лигасының (1933), Батыс Ассоциациясының (1934–1942, 1946–1954) және «Ертерек Мемлекеттік лигасының» (1955–1957) мүшелері болды. Маскоги Кантри Клубы (Маскоги Гольф Клубы) 1970 жылы Дона Капони жеңген АҚШ Әйелдер Гольф турниріне төрағалық етті.
2023 жылдың 20 қаңтарында метеорит құлауы
2023 жылдың 20 қаңтарында сағат 03:38-де (Орталық стандарт уақыты бойынша) Оклахома штатының шығысында баяу қозғалатын от шары аспанды жарықпен толтырды. Сонымен бірге болған дыбыстық соққыны Оклахома штатының Биксби, Брокен Ароу, Ковета, Вагонер қалаларында және Арканзас штатының Файетвилл қаласына дейін көптеген куәгерлер естіді. Зардап шеккен аймақтағы үйлерді соққы толқыны сілкіндірді, көптеген адамдар осы туралы хабарлады. Жергілікті телеарна KJRH мәлімдеді: «Жұма күні таңертең метеордың көрінісі мен дыбысын бірнеше бақылау камераларына түсірілді». Оқиғаның көптеген бейнежазбалары кейін әлеуметтік желілерде жарияланды. Метеор салыстырмалы түрде төмен биіктікке жетіп, көп ұзамай жарылып, көптеген метеорит сынықтарын төкті, олар ақырында жерге түсті. Метеориттерді іздеуге құштар адамдар елдің түкпір-түкпірінен Маскоги аймағында ғылыми тұрғыдан анықталған таралым аймағына жиналды. Телешоудағы метеориттерді іздеуші Стив Арнольд KJRH тілшісі Жанетте Кесадаға: «Біз аң ауындамыз, тастарды тауып жатырмыз» деді.