Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Шоуни – АҚШ-тың Оклахома штатындағы Поттаватоми округінің орталығы болып табылатын қала. 2010 жылы халық саны 29 857 адамды құрады, бұл 2000 жылғы 28 692 адамнан 4,9 пайызға артқан. Қала Оклахома-Сити – Шоуни біріктірілген статистикалық аймағының және Шоуни микрополитендік статистикалық аймағының бас қаласы болып есептеледі. 40-шы қалааралық тас жолымен қатынасы бар Шоуни Оклахома-Ситинің орталық бөлігінен шамамен 45 минуттық жерде орналасқан. Шығыс және солтүстік-шығыс бағытында Шоуни Макклеллан Керр Арканзас өзенінің кеме жүзе алатын жүйесінен 112 миль қашықтықта жатыр, ол Мексика шығанағына жүк тасымалын қамтамасыз етеді.
Shawnee is a city in and the county seat of Pottawatomie County, Oklahoma, United States. The population was 29,857 in 2010, a 4.9 percent increase from the figure of 28,692 in 2000. The city is part of the Oklahoma City Shawnee Combined Statistical Area and the principal city of the Shawnee Micropolitan Statistical Area. With access to Interstate 40, Shawnee is approximately 45 minutes east of downtown Oklahoma City. To the east and northeast, Shawnee is 112 miles from the McClellan Kerr Arkansas River Navigation System, which provides shipping barge access to the Gulf of Mexico.
Тарих
Шонниді қоршаған аймақты Америка Азамат соғысынан кейін федералды үкімет Үндістан аумағына көшірген бірқатар тайпалар қоныстандырды. Сак және Фокс бастапқыда жақын маңдағы жерлерге ие болды, бірақ көп ұзамай олардың соңынан Кикапу, Шоуни және Потаватоми үндістері келді. Бұл федералды түрде танылған тайпалар бүгінге дейін Шоуниде және оның айналасында өмір сүруде. 1870 жылдары Техас малшылары өз малдарын Үндістан аумағы арқылы итерді; төрт негізгі жол болды, Батыс Шоуни жолы қазіргі Кикапу және Басты көшелердің жанынан өтті. Мал айдау кезінде теміржолдар аумақ арқылы салынды, үкімет тайпаларды жолға рұқсат беруге мәжбүр етті. Сонымен қатар, ақтар көбірек жер алуға тырысты; олар бұрын келісім бойынша үндістерге берілген жерлерге еніп жатты. 1871 жылы мұнда квакерлер миссиясы құрылды. (Қазіргі Миссион-Хилл ауруханасы сол жерге жақын орналасқан, қазір тарихи ғимарат орналасқан.) Бұл алғашқы миссионер Жозеф Ньюсом 1872 жылы мектеп ашты. 1876 жылы Шоуни қалашығы деп аталған жерде, миссиядан батысқа қарай шамамен бір шақырым жерде пошта және сауда бекеті құрылды. 1889 жылдың сәуірінен бастап АҚШ үкіметі тайпалық жерлерді ақтардың қоныстануына ашуға бағытталған қысымға мойын бұрды. Сонымен қатар, ол үндістерді ақ қоғамға сіңіру саясатын қабылдады. Жеке шаруашылықтарға коммуналдық жерлерді бөлу және тайпалық жерге деген талаптарды жою арқылы Конгресс аумақты болашақ штатқа дайындады. Коммуналдық жерлердің жойылуы дәстүрлі тайпалық үкіметтің аяқталуына және оны федералды үкімет тағайындаған басшылармен алмастыруға тиіс еді. Доуз заңы тайпалардың коммуналдық жерлерін 160 акрлық учаскелерге бөліп, әрбір тайпа мүшесіне берді, бұл отбасылық шаруашылықты ұстауға көмектеседі деп сенді. Тайпа мүшелері әр тайпа үшін құрылған Доуз тізілімдері деп аталатын жазбалармен тіркелді. Үкімет мүше отбасыларға бөлінген жерден артық жерді "артық" деп жариялады және оны үнді емес адамдар қоныстандыруға болатындығын мәлімдеді. Ол артық жерді жер бәсекесі арқылы бөліп берді, яғни адамдар жерге иелік ету құқығы үшін жарысқан. Кейбір тайпалар өздерінің коммуналдық жерлерінің бір бөлігін жоғалтып, дәстүрлі үкіметтер мен әдет-ғұрыптарды бұзды. Алғашқы жер бәсекесі 1889 жылы Оклахома территориясының орталық аймағында, Тағайындалмаған жер деп белгіленген жерде өтті. 1891 жылғы жер бәсекесінде Сак және Фокс, Азамат Поттаватоми және Шоуни тайпаларының артық жерлері, бастапқы бәсекеден шығысқа қарай, қоныстануға ашылды. Жер иелері Кикапу тайпасының шекарасы бойында тізімге тұрды және Этта Б. Рей Б округіне кірген алғашқы адам болды. Оның және Джон Бирд, Джеймс Т. Фарралл және Элайджа А. Алли талаптары Шоуни қаласының негізін қалады. Этта Рей Оклахома қаласының бизнесмені Генри Бирдке бәсекеден кейін бір айдан соң тұрмысқа шықты және олар оның және оның отбасы салған шатырға көшіп келді. Жаңа қала үшін бірнеше атаулар ұсынылды, соның ішінде Броквей, Форест Сити және Шоунитаун, қаланың оңтүстігінде орналасқан дүкеннің атымен. Қаланың атына қатысты өз ойлары бар ерте қоныс аударушылар арасындағы ұзақ талқылаудан кейін келісімге қол жеткізілді. Олар қалаға сол жерде тұрған тайпаның атымен Шоуни деп атады. 1895 жылы алғашқыдан батысқа қарай Кикапу жеріне екінші бәсеке өткізілді, бұл Поттаватоми округіне қосымша жер қосты. 1895 жылдың көктемінде Бирд Чоктау, Оклахома және Перс теңізі теміржолының (CO&G) промоутерлерімен келісімге келді, ол Мемфистен (Теннесси штаты) Амариллоға (Техас штаты) дейін желісін ұзартып, әйелі талап еткен жер арқылы өткізуге мүмкіндік берді. Ол теміржол компаниясына 160 акр жерді берді. Жол оның фермасы арқылы салынды және Шоуни қаласы 1895 жылдың 4 шілдесінде құрылды. Жаңа ғасырдың алғашқы жылдары Шоунидің өсіп-өркендеуі Оклахома Ситимен шамалас болды. Мақта, картоп және бұршақ өсірілген жерде орналасқан Шоуни тез арада ауыл шаруашылығының орталығына айналды. 1902 жылы жақын маңдағы аймақта жеті мақта зауыты және екі мақта компресі болды. 1901 жылдың наурыз айынан 1902 жылдың наурыз айына дейін Шоуниден мақта өнімдерімен 375 теміржол вагоны, 150 000 балл мақта жөнелтілді. Шоуниде мал азығын сақтау, арбаларды тиеу орындары, жалпы фабрика және фермерлерге өнімдерін нарыққа әкелген кезде қызмет көрсету үшін жасалған басқа да бизнес түрлері пайда болды. 1892-1896 жылдар аралығында тұрғындар саны 250-ден 2500-ге дейін өсті. 1896 жылы Шоуниден Текумсеге дейін Текумсе теміржолы салынды, ол кезде округтің орталығы болды; кейін CO&G меншігіне өткеннен кейін 1902 жылы Ашерге дейін ұзартылды. 1903-1904 жылдары Ачисон, Топека және Санта-Фе теміржолы және Миссури, Канзас және Техас теміржолы Генри Бирд пен Джеймс Фарраллдан жер алуға келісім алғаннан кейін қалаға қызмет көрсетуді ұзартты. Шоуни Уэбберс Фолс, Оклахомадан Уэбберс Фолс, Шоуни және Батыс теміржолының мақсатты бағыты болды, бірақ бұл желі ешқашан Уорнер, Оклахомадан батысқа қарай жетпеді. Оклахома Баптист университеті 1910 жылы ашылды. Оның алғашқы ғимараты Шоуни Холл азаматтардың сыйы болды. Сент-Грегори колледжі (кейін Сент-Грегори университеті) 1915 жылы қасиетті жүрек жерінен Шоуниге көшірілді, онда ол католик миссиясымен және мектебімен байланысты болды. 2013 жылдың 19 мамыр күні күшті EF4 құйыны қалаға соқты, нәтижесінде екі адам қаза тапты. 2023 жылдың алғашқы төрт айында қалаға екі жоғары деңгейлі EF2 құйыны соқты. Біріншісі 26 ақпанда қаланың солтүстік жағында болды, бірақ ең ауыр зақымдар Айделотте қаласында болды. Екі қауым да 19 сәуірде тағы соққыға ұшырады, Шоуни тікелей соққыға ұшырады. Бірнеше құрылыстарға, соның ішінде орта мектепке және Оклахома Баптист университетінің кампусына ауыр зақым келтілді.
The area surrounding Shawnee was settled after the American Civil War by a number of tribes that the federal government had removed to Indian Territory. The Sac and Fox originally were deeded land in the immediate area but were soon followed by the Kickapoo, Shawnee, and Potawatomi Indians. These federally recognized tribes continue to reside today in and around Shawnee. Over the course of the 1870s, Texas cattle drovers pushed their herds across Indian Territory; there were four major trails, with the West Shawnee trail crossing near present day Kickapoo and Main streets. With the cattle drives, railroads were constructed through the territory, with the government forcing tribes to cede rights of way. In addition, white settlers pressed for more land; they were encroaching on territories previously reserved by treaty to Native Americans. In 1871 a Quaker mission was established here. (The current Mission Hill Hospital is located near that site, now occupied by an historic building.) That first missionary, Joseph Newsom, opened a school in 1872. By 1876 a post office and trading post had been established a quarter mile west of the mission at what became known as Shawnee Town. Beginning in April 1889, the United States government succumbed to the pressure that had built to open the tribal lands to white settlement. It was also making policy to encourage Native Americans to assimilate into white society. By allocating communal lands to individual households and extinguishing tribal land claims, Congress was preparing the territory for eventual statehood. The end of communal holdings was also intended to be the end of traditional tribal government, to be replaced with leaders appointed by the federal government. The Dawes Act allocated the tribes' communal lands into 160 acre plots to individual tribal members believing it would support a family farm. Tribal members were registered with records known as the Dawes Rolls established for each tribe. The government declared that tribal land in excess of what was allocated to member households was "surplus" and available for settlement by non Native Americans. It allocated that surplus land through land runs, essentially races by which people staked claims on land. Some tribes lost parts of their communal lands, disrupting traditional governments and practices. The first land run took place in the central area of Oklahoma Territory in 1889 known as the Unassigned Land. In the Land Run of 1891 onto surplus land of the Sac and Fox, Citizen Pottawatomie and Shawnee, just east of the original run, was opened for settlement. Prospective land owners lined up along the Kickapoo Tribe's border and Etta B. Ray was the first to dash across the line into the area designated County B. Her claim and those of John Beard, James T. Farrall, and Elijah A. Alley were to become the city of Shawnee. Etta Ray married Henry Beard, an Oklahoma City business owner, a month after the run and they came to her claim to live in the cabin that she and her family had built for them. Several names were proposed for the new city, including Brockway, Forest City and Shawneetown, after the store that was south of the townsite. Following a long discussion among early settlers who had their own ideas for the town's name, a compromise was reached. They named the town Shawnee after the tribe that had been living there. A second run, onto the Kickapoo Land to the west of the original, was held in 1895, adding more acreage added to Pottawatomie County. In the early spring of 1895, Mr. Beard entered into an agreement with the promoters of the Choctaw, Oklahoma and Gulf Railroad (CO&G), then extending its line from Memphis, Tennessee, to Amarillo, Texas, to build through the land his wife had claimed. In consideration he gave the railway company one half of the claim of one hundred and sixty acres. The road was built through his farm, and the City of Shawnee was founded on July 4, 1895. For the first few years of the new century, Shawnee was undergoing a boom that came close to keeping pace with that of Oklahoma City. Located in the heart of cotton, potato, and peach country, Shawnee quickly became an agricultural center. By 1902, there were seven cotton gins in the immediate area and two cotton compresses. Between March 1901 and March 1902, 375 railroad cars of cotton product were shipped out of Shawnee, along with 150,000 bales of cotton. Feed stores, wagon yards, an overall factory, and an assortment of other businesses designed to serve the farmers as they brought their crops to market arose in Shawnee. The population grew from 250 to 2,500 from 1892 to 1896. In 1896, the Tecumseh Railway was built from Shawnee to Tecumseh, being then the county seat; and, under later CO&G ownership, the line was extended to Asher in 1902. In 1903 1904 the Atchison, Topeka and Santa Fe Railway and the Missouri, Kansas and Texas Railway extended service to town, after being given land inducements from Henry Beard and James Farrall. Shawnee was an intended destination from Webbers Falls, Oklahoma, of the Webbers Falls, Shawnee and Western Railroad from 1911, but that line never got further west than Warner, Oklahoma. Oklahoma Baptist University opened in 1910. Its first building, Shawnee Hall, was a gift from the citizens. St. Gregory's College (later St. Gregory's University) relocated to Shawnee from Sacred Heart in 1915, where it had been associated with a Catholic mission and school. On the evening of May 19, 2013, a violent EF4 tornado hit the town resulting in two deaths. The town was struck by two high end EF2 tornadoes in the first four months of 2023. The first one occurred on the north side of the city on February 26, although the most severe damage occurred in nearby town of Aydelotte. Both communities would be struck again on April 19 with Shawnee being struck directly. Major damage was inflicted to numerous structures, including the high school, and at the Oklahoma Baptist University campus.
Тарихи орталық
Шоуни қаласының орталығы – 19 ғасырдың соңында батысқа қарай қозғалыс аясында пайда болған көптеген Main Street қауымдастықтарының көрнекті мысалы. Жаңа Англия, Оңтүстік және Жоғарғы Орта Батыс қалалары сияқты, өзінің қызметін орталық алаң төңірегінде ұйымдастырмауды таңдап, Шоуни қала дамуының ерекше батыс үлгісін көрсетеді. Экономикалық өркендеуі үшін теміржол желілеріне тәуелді болған Шоунидің Басты көшесі 1895 жылдан бастап сауда, өндіріс және ойын-сауық орталығына айналды, бұл аймақ еуропалық американдықтарға ашылғаннан кейін төрт жыл өткен соң болды. Оклахома қаласымен Орталық Оклахоманың орталығы ретінде бәсекелесіп, Шоуни кең экономикалық базаны дамытты. 1910 жылға дейін қала басшылары тағы бір теміржол желісі, ет өңдеу зауыты және штат астанасы бәсекелес қаладан 50 шақырымдай алға шығуға жеткілікті болады деп үміттенеді. Алайда, Шоуни штаттық сайлауда астананы анықтауда үшінші орынға ие болды. Ол теміржол мен ет өңдеу зауытын Оклахома қаласына жоғалтты. Бұл сәтсіздіктер Шоунидің шағын қалаға айналуына себеп болды, қызметтері мен саудасы Басты көшедегі қызметке негізделген. Теміржол саласы экономиканың алғашқы күшін қалыптастырды. Өзінің ерекше сәулетімен көзге түсетін Санта-Фе теміржол депосы (әлі де сақталған) қаланың пойызға тәуелділігінің айқын еске салғышы болып табылады. 20 ғасырдың басында Рок-Айленд және Миссури-Канзас-Техас теміржолдарының да қалада деполары болды. Шоунидің негізгі жұмыс берушісі Рок-Айленд теміржолы болды, ол 1896 жылы қаланың оңтүстік-батыс жөндеу шеберханаларын орналастырды. 40 жылға жуық уақыттан кейін теміржол 1937 жылы шеберханаларын Эль-Реноға көшірді, бірақ екі ірі ғимарат сақталды. Санта-Фе теміржолының оңтүстік жағында да жөндеу шеберханалары болды. 2000 жылға дейін тек үлкен бетон мұнарасы ғана қалды және ол сол жылы бұзылды. Кейбір үйлер қала тарапынан сақтау және техникалық жөндеу үшін пайдаланылады. 20 ғасырдың бірінші тоқсанында аймақтың ауыл шаруашылығы орталығы ретінде қызмет еткен Шоуни фермерлерге өнімдерін сатуға нарық ұсынды. Мақта маңызды өнім болды және Басты көшеде көбінесе шұжымдар, есек сатушылар, жаңғақ сатушылар және персик өсірушілер кездесетін. Оңтүстік-батыстағы ең ірі мақта майы зауыты деп есептелетін ғимарат әлі де сақталған, кейіннен осы ғимарат басқа тауарлық өнімді өңдеу үшін жержаңғақ фабрикасы ретінде пайдаланылды. Шоунидің ұн диірмені қаланың өміріне ұзақ жылдар бойы байланысты, әлі де қала орталығынан көрінеді. Екінші дүниежүзілік соғысқа өнеркәсіп пен қарулы күштердің дайындығы, әсіресе Оклахома қаласының шығысындағы Тинкер әуе күштері базасының құрылысы Шоуни экономикасына пайда әкелді. Тинкер әртүрлі уақытта 3000-ға жуық Шоуни тұрғынын жұмысқа алды. Соғыстан кейін Шоуни экономикасы үшін үш ірі өндірістік кәсіпорын маңызды болды. Jonco, Inc. авиациялық өнімдер өндірді және 1958 жылы 1000-ға жуық адамды жұмыспен қамтыды. Sylvania Corporation өз Шоуни зауытында вакуумдық түтіктер мен электр бөлшектерін өндірді және тағы 1000 адамды жұмысқа алды. 1934 және 1954 жылдары өрттен кейін қайта жаңартылған Шоуни диірмен компаниясында 300-ге жуық жұмысшы жұмыс істейді. 1909 жылы бастау алған Round House Overalls ұлттық компания ретінде әлі де жұмыс істеп келеді. Штаттағы ең ескі өндірістік компания ретінде танылған ол әлемнің түкпір-түкпіріне 300 мыңнан астам джинс өнімдерін жібереді. Алвин С. Нюколлз зауытты Шоунидің алғашқы күндерінде теміржолдарда жұмыс істейтін көптеген адамдардың қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін құрды. Антош отбасы 1964 жылдан бері компанияға иелік етеді. Sonic, танымал жылдам тамақ желісі, Шоуниде пайда болды. 3000-ші Sonic Drive In де Шоуниде орналасқан. Трой Н. Смит аға және Джо МакКиммиге Log House мейрамханасы мен Top Hat деп аталатын түбір сырасы бар. 1959 жылы Смит пен МакКимми өздерінің жеке жолдарына түсті және Смит Харрисон көшесінде гамбургер драйвін ашып, машиналардың орнына "шақыру" жүйесін орнатты. Ол өзінің драйвін Sonic деп атады. Екі орын да 1960 жылдардың ортасында Top Hat-тағы өрт сөнгенге дейін жұмыс істеді. МакКимми Log House мейрамханасын танымал стейк-хаусқа айналдырды, ал Смит Sonic франшизаларын сатты және содан бері 3500-ден астам мекемесі бар ұлттық тамақ тізбегіне айналды. 1970 жылдары Шоуни экономикасы қаладан солтүстікке қарай Eaton Corp. және TDK сияқты бірқатар өнеркәсіптік зауыттардың салынуымен жақсарды, олар қоғамдық базаға шамамен 1000 жұмыс орнын қосты. 1980 жылы Басты көшеде 80 пайызы 1907 жылы штат мәртебесіне ие болғанға дейін салынған ғимараттарда орналасқан шағын сауда орындары басым болды. Бұл ғимараттардың көпшілігі 20 ғасырдың өзгеретін талғамына бейімделу үшін өздерінің фасадаларын өзгертті, бірақ бір блок (Филадельфия және Юнион көшелері арасында) штат мәртебесіне ие болғанға дейін Басты көшедегі өмір қалай өркендегенін еске түсіретіндей, көбінесе өзгеріссіз қалды. Бродвей мен Басты көшедегі бір блоктан батысқа қарай алғашқыда Mammoth Department Store ретінде салынған ғимарат өте аз өзгерді. Бұл ғимарат бір кезде Montgomery Ward-қа ие болды және қазір Neal's Home Furnishings орналасқан. Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін Басты көшеде көптеген дәріханалар мен газдалған суаттар да болды, олар жастардың жиналатын орындары болды. Бүгінде 1895 жылдан бері дәріхана ретінде жұмыс істеп келе жатқан Owl Drug көптеген ескі жиһаздарын сақтап, 20 ғасырдың басындағыдай көрінеді. Шоунидің алғашқы қабатты ғимараты, Hilton Phillips Hotel, кейіннен Aldridge деп аталды, 1920 жылдардағы мұнай өркендеуінен туған байлық пен өсудің шыңында 1928 жылы салынды. Бұл Aldridge-ден 9-шы көшеде орналасқан төрт қабатты Masonic Temple Office Building құрылысын ынталандырды. Басты көшеде бірнеше ойын-сауық орындары болды. Сара Бернхардт сияқты 1910 және 1920 жылдардың танымал тұлғаларын тартқан конгресс-холл 1930 жылға дейін автобус компаниясының сарайы үшін бұзылды. Market және Main көшелеріндегі опера театры көптеген есте қаларлық оқиғаларға куә болды. Ерте кинотеатрлардың барлығы жойылды, бірақ 1989 жылы жабылатынға дейін Оклахома штатындағы үздіксіз жұмыс істеген ең көне театр болған Ritz Theater қалды. Ол әлі де "тікелей көрсетулер" үшін пайдаланылуда. Bison Theater ғимараты сақталған, бірақ антиквариат дүкені ретінде пайдаланғаннан кейін қазір бос тұр. Шоуни қаласының орталығы тарихи құндылығы бар көптеген ғимараттарды жоғалтты, бірақ әлі де маңызды ресурстардың көптеген түрлерін сақтайды. Бұл 19 және 20 ғасырлардың соңында Басты көшенің сауда және адам өлшемдерін еске түсіретін тірі еске салғыш болып табылады.
Downtown Shawnee is an excellent example of many Main Street communities that emerged in the late 19th century as part of the westward movement. Choosing not to organize its activity around a central square, as did many towns in New England, the South, and upper Midwest, Shawnee represents a distinctly western model of urban development. Depending on railroad lines for its economic health, Shawnee's Main Street became the focal point for commercial, manufacturing, and entertainment activity beginning in 1895, four years after the region was opened for European American settlement when authorities staged a land run. Competing with Oklahoma City as the hub of central Oklahoma, Shawnee developed a broad base of economic activity. As late as 1910, city leaders hoped that one more rail line, a meat packing plant, and the state capital might be just enough to surge ahead of its rival 30 miles to the west. However, Shawnee came in third in the statewide election to determine the capital. It lost both the railway and the meatpacking plant to Oklahoma City. The setbacks resulted in Shawnee being a small city built with services and retail developed around the activity of Main Street. The railroad industry led the early strength of the economy. The Santa Fe Train Depot (still extant), with its unique architecture, serves as a visible reminder of the city's dependence on the train. During the early 20th century, the Rock Island Railroad and the Missouri Kansas Texas Railroad both had depots in the city. Shawnee's major employer was the Rock Island Railroad, which had located its main southwestern repair shops in the city in 1896. After nearly 40 years, the railroad moved its shops to El Reno in 1937, but two major buildings remain. The Santa Fe Railroad also had repair shops just south of the city. By 2000 only a large concrete tower remained, and it was demolished that year. Some of the roundhouse buildings are now used by the city for storage and technical repair. Serving as the region's agricultural hub during much of the first quarter of the 20th century, Shawnee provided the market for farmers to sell their crops. Cotton was a major crop and Main Street was often lined with bales; mule sellers, peanut vendors, and peach growers. The building reputed to be the largest cottonseed oil mill in the Southwest is still extant; this same building later was adapted as a peanut factory to process another commodity crop. The Shawnee Flouring Mill, long integral to the city, still dominates the skyline of downtown. The buildup of industry and the armed forces for the Second World War, and in particular the construction of Tinker Air Force Base east of Oklahoma City, benefited Shawnee's economy. At various times, Tinker has employed as many as 3,000 Shawnee residents. After the war, three major manufacturing concerns were important to Shawnee's economy. Jonco, Inc., manufactured aviation products and employed nearly 1,000 in 1958. The Sylvania Corporation produced vacuum tubes and electrical parts in its Shawnee plant and employed another 1,000. The Shawnee Milling Company, which had rebuilt after fires in 1934 and 1954, employs nearly 300 workers. Also continuing as a nationally known company which began in 1909 is Round House Overalls. Recognized as the oldest operating manufacturing company in the state turns out more than 300,000 denim products shipped all over the world. Alvin S. Nucholls established the factory to meet the needs of the overwhelming population working for the railroads in the early days of Shawnee. The Antosh family has owned the company since 1964. Sonic, a well known drive in fast food chain, originated in Shawnee. The 3000th Sonic Drive In is also in Shawnee. Troy N. Smith, Sr. and Joe McKimmey owned the Log House Restaurant and a drive up root beer stand called the Top Hat. In 1959 Smith and McKimmey went their separate ways and Smith opened a hamburger drive in down Harrison Street installing a "call in" system rather than the carhops. He dubbed his drive in the Sonic. Both places were in existence until a fire in the Top Hat in the mid 1960s forced closure. McKimmey built the Log House Restaurant into a popular steak house and Smith sold franchises to the Sonic and has since expanded into a national drive in food chain with now over 3,500 establishments. Beginning in the 1970s, Shawnee's economy improved with the addition of a number of industrial plants, including Eaton Corp. and TDK north of the city; they added approximately 1,000 jobs to the community base. In 1980 Main Street was dominated by small retail establishments in which 80 percent are housed in buildings built prior to statehood in 1907. The majority of these buildings have had their façades altered to adjust to the changing tastes in the 20th century although one block (between Philadelphia and Union streets) remains substantially unaltered reminding of how life on Main Street functioned prior to statehood. One block west at Broadway and Main the building originally constructed as The Mammoth Department Store, has been altered very little. The building once housed Montgomery Ward and is now Neal's Home Furnishings. Before World War II, Main Street also had numerous drugstores and soda fountains serving as gathering places for young people. Today, Owl Drug, in a building operated as a drugstore since 1895, retains many old fixtures and appears much as it did during the 20th century. Shawnee's first sky scraper, the Hilton Phillips Hotel, later known as the Aldridge, was built in 1928 at the peak of the wealth and growth generated by the oil boom of the 1920s. This stimulated development of the four story Masonic Temple Office Building, constructed in 1929 across the 9th street from the Aldridge. Main Street had a number of entertainment facilities. A convention hall attracted well known celebrities of the 1910s and 1920s, such as Sarah Bernhardt but was razed by 1930 for a bus company barn. An opera house on Market and Main was the site of many memorable events. The early movies theaters are now gone except the Ritz Theater, which was the oldest continuously operating theater in Oklahoma until the theater's closure in 1989. It continues to be used for "live shows." The Bison Theater building remains but after being used as an antique shop it's now empty. Downtown Shawnee has lost many buildings of historical value, but still retains a significant number of resources. These provide a living reminder of the retail and human scale of Main Street in the late 19th and early 20th centuries.
Бенсон саябағы
Шонни мен Текумсе арасында орналасқан Бенсон паркі шамамен 20 жыл бойы Шонни тұрғындарының демалыс қажеттіліктерін қамтамасыз етті. Паркке екі қала арасында жүйтіп тұратын қалааралық трамвай тоқтайтын. Темір жол тұрғындарды пойызбен саяхаттауға ынталандыру үшін салған бұл трамвай жолы 1907 жылы ашылды. Паркте қайық тебуге көл, опера театры, коньки тебу айдыны, американдық таулар, үлкен пикник алаңдары және кейіннен "Планж" деп аталған жүзу бассейні болды. Автомобильдердің қолжетімді болуы, сонымен қатар 1920-шы жылдардың соңындағы қаржылық қиындықтар 1930 жылдан кейін жабылуға себеп болды, бірақ бассейн мен пикник аймақтары қысқа мерзімге пайдаланыла берді. 2016 жылғы мәліметтерге сәйкес, бұрынғы парк орнында қазір жеке меншік пекан бақшасы бар.
Located midway between Shawnee and Tecumseh, Benson Park served the recreational needs of Shawnee residents for about 20 years. It had a stop on the interurban streetcar that ran between the two towns to the park. Built by the railroad to encourage citizens to travel by rail it opened in 1907. The park had a lake for boating, an opera house, skating rink, roller coaster, large picnic areas and later a swimming pool known as The Plunge. The arrival of automobiles which most families could then afford plus the financial distress in the late '20s forced closure soon after 1930 although the pool and the picnic areas were still briefly in use. as of 2016, the space that was once the park is on private property and occupied by a large pecan orchard.
Поттаватоми округіне қатысты дау
1907 жылы Оклахома штаты болып қабылданды, және 8024 адам округ орталығы Шоуниге көшірілсін деп дауыс берді, ал 5027 адам Текумседе қалсын деді. Бұл мәселе апелляцияға берілді, және жоғары соттар Шоуни Вудленд Паркіндегі жерді округ сотының ғимараты ретінде пайдалануды ұсынғандықтан, сайлауда пара алу болған болуы мүмкін деген шешімге келді. 1911 жылы Поттаватоми округының халқы 7749 дауысқа қарсы 5927 дауыспен округ орталығын Текумседе қалдыру үшін тағы да дауыс берді. 1930 жылдың қазан айында губернатор Уильям Дж. Холлоуэйден округ орталығының орны бойынша референдум өткізуді сұрап 6700 қол жиналды. 18 желтоқсанда арнайы сайлау өтті, онда рекордтық 12 800 сайлаушы қатысты. Шоуни 90 дауыс айырмасымен қажетті үштен екі көпшілікті жеңіп алды. Дауыстар қайта санағанда бұл көрсеткіш 11 дауысқа дейін төмендеді. Текумсе сайлауда алаяқтық болды деген шағым түсірді, оған 35 000 долларлық қаражаттың пайда болуы, Шоуни жақтастарының сайлау учаскелеріне спирттік ішімдік әкелуі, колледж студенттеріне дауыс беруге рұқсат беру және тағы басқалары қатысты. Жоғарғы сот Шоуниді қолдады. 1930 жылдардың ортасына дейін округ қызметкерлері Шоунидің орталық ғимараттарында келісімдер жасады. Президент Франклин Д. Рузвельттің «Жаңа саясат» бағдарламасы Шоуниде, Вудленд Паркінде жаңа округ сотының құрылысына қаржы жұмсады. 1935 жылдың 6 шілдесінде губернатор Э. В. Марланд жаңа ғимаратты салтанатты түрде ашты.
In 1907 Oklahoma was admitted as a state and 8,024 people voted that the county seat be moved to Shawnee while 5,027 wanted it to remain in Tecumseh. The case was appealed and the higher courts decided bribery might have figured into the election since Shawnee had offered use of property in Woodland Park as a site for the county court house. In 1911, the people of Pottawatomie County again voted to keep the county seat at Tecumseh, by a vote of 7,749 to 5,927. In October 1930 some 6,700 signatures were collected on a petition to ask Governor William J. Holloway for a referendum on the site of the county seat. A special election was held December 18, and 12,800 voters, a record number, went to the polls. Shawnee won the necessary two thirds majority by a 90 vote margin. A recount cut this to 11. Tecumseh filed suit, alleging election fraud relating to a $35,000 slush fund, Shawnee supporters providing liquor at the polls, college boys being allowed to vote, etc. The Supreme Court favored Shawnee. Until the mid 1930s, county officers contracted business in downtown Shawnee buildings. President Franklin D. Roosevelt's New Deal helped fund construction of a new county courthouse in Shawnee which was built in Woodland Park. On July 6, 1935, Governor E. W. Marland dedicated the new building.
География
АҚШ Халық санағы бюросы мәліметтері бойынша, қаланың жалпы ауданы 44,7 шаршы миль (116 км²), оның ішінде 42,3 шаршы миль (110 км²) құрлық, ал 2,4 шаршы миль (6 км²) (5,37%) су алабын құрайды.
According to the United States Census Bureau, the city has a total area of 44.7 square miles (116 km2), of which 42.3 square miles (110 km2) is land and 2.4 square miles (6 km2) (5.37%) is water.
Мәдениет
1981 жылы ашылған Оклахома көрме орталығы қазір көрме алаңымен, 1000 орындық жабық аренамен, 7500 орындық ашық аренамен және автокөліктерге арналған тұрақпен мақтанады. 1993 жылдан бері О.Е. орталығында «әлемдегі ең бай жастар родеосы» атанған Халықаралық жастар родеосының (IFYR) финалы өтіп келеді, оның жүлде қоры 250 000 доллардан асып түседі. Жыл сайын шараға 1100-ден астам жас шабандоз тіркеледі. 26 000 мүшесі бар Азамат Потаватоми ұлты – АҚШ-тағы тоғызыншы ірі түпкілікті американдық тайпасы, олардың бас кеңсесі Шоуни мен Текумсе қалаларының арасында орналасқан. Олардың Firelake казиносында кең ойын алаңы бар және 1800 адам жұмыс істейді.
The Heart of Oklahoma Exposition Center, opened in 1981, now boasts of exhibit space, a indoor arena that seats 1,000, an outdoor arena seating 7,500, and an RV park, all on Since 1993, the O. E. Center has been the host of the International Finals Youth Rodeo (IFYR), the "richest youth rodeo in the world," with a total prize payout of over $250,000; over 1,100 young riders register for the event each year. The Citizen Potawatomi Nation, the ninth largest Native American tribe in the United States with 26,000 members, is headquartered between Shawnee and Tecumseh. Their Firelake Casino features over of gaming space and employs 1,800 people.
Мұражайлар мен театр
Поттаватоми округінің тарихи қоғамы округтегі теміржол тарихының мұражайын ұстап тұрады, сондай-ақ 614 E Main мекенжайындағы қала орталығындағы бұрынғы Санта-Фе депосында аймақтың басқа да жәдігерлерін көрсетеді. Азаматтық Потаватоми ұлты мәдени мұра орталығын басқарады, онда тайпа тізімдері, мұрағаттар және сыйлық дүкені орналасқан. Бұл мекеме сонымен қатар Потаватоми мәдениетінің көрмелерін түсіндіріп, ұсынады. Шоуни мен Текумсе арасында орналасқан. Оклахома баптистік университетінің Green Campus (бұрынғы Санкт-Грегори университетінің кампусы) аумағында орналасқан Mabee Gerrer өнер мұражайы Оклахома штатындағы ең көне мұражайлардың бірі. Оның коллекцияларына египеттік, ортағасырлық, Ренессанс дәуірінің, заманауи және американдық индейлерге қатысты заттар кіреді. Шоунидің кішкентай театры мен ОБУ Шоуниде театр бағдарламаларының маусымдарын ұйымдастырады.
The Pottawatomie County Historical Society maintains a museum of the railroad history in the county as well as displaying other artifacts of the area in the former Santa Fe Depot, downtown at 614 E Main. The Citizen Potawatomi Nation operates a Cultural Heritage Center which houses tribal rolls, archives, and gift shop. The institution also interprets and presents exhibits of Potawatomi culture. Located between Shawnee and Tecumseh. The Mabee Gerrer Museum of Art, located on Oklahoma Baptist University's Green Campus (the former campus of St. Gregory's University) is one of the oldest museums in Oklahoma. Its collections include Egyptian, Medieval, Renaissance, Contemporary, and Native American items. Shawnee Little Theater and OBU have organized seasons of theater programs in Shawnee.
Спорт
Шоунидің спорт тарихы тереңде жатыр, ол штат құрылғанға дейін соққан тамырларға дейін барады. Қалалық бейсбол командасы туралы алғашқы хабар 1902 жылы жарияланды. Содан бері бейсбол дамып келеді, қарапайым алаңдардан бастап кіші лига командаларына дейін. Шоунидің алғашқы жылдарында Рок-Айленд шеберханалары және қоғамдық ұйымдар сияқты мекемелер Twilight League командаларын демеушілік етті. 1929 және 1930 жылдары Шоуниде «Робинс» командасы болды, ол «Сент-Луис Кардиналс» клубының кіші лигасы және Батыс лигасының бір бөлігі еді. Бірнеше «Робинс» ойыншысы MLB-де танымал болды, соның ішінде Боб Клингер («Пиратс»), Ивал Гудман («Кызылдар», «Жас құстар»), Альфред «Лефти» Смит («Гиганттар», «Филлиз», «Индиандар»), Рей Старр («Кардиналс», «Гиганттар», «Батырлар», «Кызылдар», «Пиратс», «Жас құстар») және Фриц Остермюллер («Кызыл Сокс», «Браунс», «Доджерс», «Пиратс»), ол Джеки Робинсон туралы «42» фильмінде бейнеленген. «Бруклин Доджерс» 1950 жылдан 1957 жылға дейін Шоуниге Sooner State League-те D класты кіші лиганы ұсынды. «Хокс» командасы МакАлестер, Ардмор, Полс-Вэлли, Лоутон, Семинол және Шерман (Техас штаты, Париж) командаларымен жарысты. «Хокс» командасынан танымал болған MLB ойыншыларының қатарында Дон Деметер (Оклахома-Ситиден «Доджерс» клубының шабуылшысы) және Стэн Уильямс («Доджерс», «Янкилер», «Индиандар» және «Твинз») болды. Шоуниде Athletic Field (қазіргі Мемориалдық парк) стадионында үлкен лига командалары арасында екі жаттығу ойыны өтті. 1937 жылы «Нью-Йорк Гигантс» және «Кливленд Индианс» командалары ойнады, сонымен қатар «Гигантс» клубының жетекші шабуылшысы Карл Хаббелл келді, ол жақын маңдағы Микер қаласынан еді. Келесі жылы «Питтсбург Пиратс» және «Чикаго Уайт Сокс» командалары да Шоуниде кездесті. «Гигантс» құрамында Шоуниде тұратын және «Робинс» үшін ойнаған Сай Блантон, сондай-ақ жақын маңдағы Маклаудтан келген Пол және Лойд Уэнерлер болды. Кемінде 34 MLB ойыншысы Шоуни қаласымен байланысты, олардың кейбіреуі туған жері, жергілікті командада ойнаған немесе бір кезде қалада тұрған. Шоунимен байланысы бар он сегіз ойыншы кәсіби футболда ойнады, ал он жергілікті спортшы кәсіби баскетболға қатысты. Шоуни орта мектебінің де жарқын спорт тарихы бар. Футбол және бейсболдан 1906 жылға дейінгі жазбалар табылды. Жылдар бойы футбол командасы үш рет штатта жеңіске жетті, соңғысы 2003 жылы болды. SHS түлектерінің көптегені жылдар бойы NFL футбол клубында ойнады, ең танымалдары – 1989 жылғы түлек Дарриен Гордон, ол үш Супер Боулда ойнады, біреуі «Сан-Диего Чарджерс» клубында, екеуі «Денвер Бронкос» клубында. Айта кетерлігі, 2000 жылдан бері SHS жеті штаттағы чемпионатты жеңіп алды, екеуі бейсболдан, біреуі қыздар баскетболынан, екеуі ұлдардың кроссынан, біреуі ұлдардың және біреуі қыздардың жеңіл атлетикасынан. Орта мектепте Jim Thorpe стадионы, Мемориалдық парк, софтбол алаңы және Шоуни сахналық өнер орталығы бар, онда заманауи спорт залы орналасқан. Шоуни YMCA немесе Шоуни спорттық қауымдастығы арқылы жастар спортының барлық түрлерін ұсынады. Сонымен қатар, үш гольф алаңы, бірнеше теннис корты, екі боулинг алаңы, Lion's Club бейсбол паркі және Firelake қаласында софтбол кешені бар. Шоуни қысқа уақытқа дейін Оклахома метро футбол лигасының құрамында Миллерс ретінде жарысқан жартылай кәсіби футбол командасы «Шоуни Уорриорзды» қабылдады, ол сол маусымда шағын лигадағы кәсіби арена командасы «Оклахома-Сити Ярд Догз» клубымен байланысқан.
Shawnee has a rich sports history that reaches back before statehood. The first report of a town baseball team was in 1902. There has since been organized baseball, from sandlot to minor league teams. In the early days of Shawnee, businesses such as the Rock Island shops and civic organizations promoted teams in the Twilight League. In 1929 and '30 Shawnee was home to the Robins, a St. Louis Cardinal minor league team and part of the Western Association. Several Robins went on to play MLB, including Bob Klinger (Pirates), Ival Goodman (Reds, Cubs), Alfred "Lefty" Smith (Giants, Phillies, Indians), Ray Starr (Cardinals, Giants, Braves, Reds, Pirates, Cubs) and Fritz Ostermueller (Red Sox, Browns, Dodgers, Pirates), who was depicted in the Jackie Robinson film "42." The Brooklyn Dodgers provided Shawnee with a Class D minor league in the Sooner State League from 1950 to 1957. The Hawks competed against McAlester, Ardmore, Pauls Valley, Lawton, Seminole and Sherman and Paris, Texas. The most well known major leaguers to get their start with the Hawks were Don Demeter, a Dodger pitcher from Oklahoma City and Stan Williams (Dodgers, Yankees, Indians and Twins). Shawnee also hosted two spring training games between major league teams at Athletic Field (now called Memorial Park). In 1937 the New York Giants and Cleveland Indians played and brought in the Giants leading pitchers, Carl Hubbell, who was from the nearby community of Meeker. The following year the Pittsburgh Pirates and the Chicago White Sox also played a game in Shawnee. Cy Blanton, who lived in Shawnee and had played for the Robins, and Paul and Loyd Waner from nearby McLoud, were members of the Giants' squad. At least 34 Major League Baseball players have connections to Shawnee, either by birth, or having played on a local team or lived in town at one time. Eighteen with ties to Shawnee have played professional football and ten local athletes have participated in pro basketball. Shawnee High School has also had a colorful sports history. Records from as early as 1906 are found for football and baseball. Over the years the football team has won the state title three times, the most recent was in 2003. Several SHS grads have gone on to play NFL football over the years, most notedly Darrien Gordon, a 1989 grad, who played in three Super Bowls, one with the San Diego Chargers and two with the Denver Broncos. Notably, since the year 2000, SHS has won seven state championships, two in baseball, one in girls' basketball, two in boys' cross country, one in boys' track and one in girls' track. The high school provides excellent facilities with Jim Thorpe Stadium, Memorial Park, softball field and the Shawnee Performing Arts Center combo which includes a state of the art gym. Shawnee offers youth sports of all variety either through the YMCA or the Shawnee Sports Association. There are also three golf courses, several tennis courts, two bowling alleys, Lion's Club baseball park and a softball complex at Firelake. Shawnee briefly hosted the Shawnee Warriors, a semi pro football team that competed in the Oklahoma Metro Football League competing as the Millers, affiliated with the Oklahoma City Yard Dawgz, a minor league pro arena team that season.