Кіріспе
Шайен – АҚШ, Оклахома штатындағы Роджер Миллс округіне қарасты қала. 2020 жылғы халық санауы бойынша қаланың халқы 771 адамды құрады. Бұл Роджер Миллс округінің әкімшілік орталығы.
Тарих
Шайен – Вашита өзені шайқасының (Вашита шайқасы; Вашита шайқас алаңы; Вашита қырғыны) болған орны, онда Джордж Армстронг Кастердің 7-ші АҚШ кавалериясы 1868 жылдың 26 қарашасында Вашита өзенінің жанындағы ұйықтап жатқан Шайен ауылы Блэк Кеттлге шабуыл жасады. Шайен 1895 жылдан бері округ орталығы болып табылады. Алайда, аймаққа ең жақын темір жолдың құрылысы, Клинтон және Оклахома Батыс темір жолы («C&OW») 1912 жылы Стронг-Ситиде аяқталды, және бұл қалашық округ соты орналасатын орталықтағы тасты төбеге резервтелді, егер Стронг-Сити Шайеннің орнына округ орталығы болған жағдайда. Өз қаласының мәртебесін сақтау үшін Шайен азаматтары жауап ретінде Шайеннің қысқа желілік темір жолын Вашита өзенінің бойымен Стронг-Ситиге дейін салып, оны «C&OW» темір жолымен байланыстырды. 1985 жылы алғашқы жеңісі үшін Шайен 29–2 есебімен ойнады, соның ішінде соңғы 23 ойынын жеңіп, чемпионатта Лоукеба Сиклсты 45–42 есебімен жеңді. Келесі маусымда олар жыл бойы алаңнан 73,0% атып, тағы да 29–2 есебімен жеңіске жетті және чемпионатта Амбер Покассетті 61–49 есебімен жеңді. Үш жылдық серияның соңғы чемпионат ойынында жеңіліссіз «Айғырлар» 1980-ші жылдардың ең үздік «А» класындағы командасы «Томас Терриеттс» командасын 65–42 есебімен жеңді. B. C. Scouting Service Фишерді 1987 жылғы маусымда Оклахома штатының ең үздік әйелдер баскетболшысы деп бағалады және ол USA Today журналының құрметті америкалық спортшысы атағына ие болды. 1987 жылғы «А» класы қыздар турнирінің 1-ші командасына Шайеннен алты ойыншының арасында үш ойыншы іліккен – шабуылшылар Джоди Фишер мен Синди Смит, және қорғаушы Синди Хей («Томас» командасынан екі ойыншы – шабуылшы Стейси Литч [үш штаттық турнирде 100 ұпай жинаған және Келлидің кіші әпкесі] және қорғаушы Дина Гарнер; Тупелодан Джонна Эллис таңдау алды). Фишер Оклахома штатының «Каугерлс» командасында ойнады, онда ол 124 ойынмен (Лиза МакГилл мен Лиз Браунмен бірге) карьералық ойындар бойынша мектеп рекордын теңестірді, сондай-ақ 1990–91 маусымда 61,3% көрсеткішпен бір маусымда алаңнан гол салу бойынша OSU рекордын орнатты. Ол OSU командасынан блок-шоттар бойынша (77), барлық уақыттардағы ребустар тізімінде (525) сегізінші орынды, 334 голмен жасалған алаңдағы голдар бойынша 16-шы орынды, 1987 жылдан 1991 жылға дейін 113 карьералық ұрлықты (18-ші), карьералық көмек көрсетуде (20-ші) және 823 карьералық ұпайды (мектептің барлық уақыттардағы ұпай тізімінде 20-шы) жинады. Ол 1991 жылы DePaul командасына қарсы NCAA турнирінде 12 ребус жасап, мектеп рекордын теңестірді. 1990 жылдың 24 қаңтарында Фишер Оклахома Сунерс командасына қарсы 99–94 есебімен 23 ұпай жинады. Ол 1991 жылы OSU командасымен NCAA турнирінде Sweet 16-ға дейін жетті, бұл OSU командасының алғашқы мұндай жетістігі болды және сол маусымда ойынға орташа есеппен 10,9 ұпай жинады.
2010-2013 Шайен аюлары
"Айғырлар" 2010-2013 жылдары ерлер баскетболдан аймақтық чемпионаттарда жеңіс алып, штаттағы іріктеулерге қатысты, 2012 жылы штат чемпионатын жеңіп, 2011 жылы күміс жүлдегер атанды.
География
Шайен Уашита өзенінің оңтүстігінде, Сайр қаласынан шамамен 23 миль (37 км) солтүстікке қарай орналасқан. Қала Оклахома штатының оңтүстік-батыс бөлігінде орналасқан және Оклахома туризмі үшін Ұлы жазық аймағы деп белгіленген. АҚШ Халық санағы бюросының мәліметтері бойынша, қаланың жалпы ауданы 1,0 шаршы миль (3 км²) құрайды, бұл аудан толығымен құрлықтан тұрады.
Көлік
Шайен 283-ші АҚШ тас жолы мен Оклахома штатының 47-ші тас жолында орналасқан. Шайенге Миньон Лэрд қалалық әуежайы қызмет көрсетеді (FAA идентификаторы: 93F). Ол қаладан батысқа қарай екі миль жерде орналасқан және 4022 x 60 фут тас төселген ұшу-қону жолағына ие. Лоутон Форт-Силл аймақтық әуежайы 6 миль жақын болғанымен, шығысқа қарай 142 миль жерде орналасқан үлкен Уилл Роджерс әлемдік әуежайында коммерциялық рейстер артық.
Көрікті жерлер
Шайенде қалалық парк және мұражай кешені бар, онда алты мұражай орналасқан. Оларға Пионер мұражайы, бір бөлмелі мектеп, Минни Слиф қауымдық мұражайы және ардагерлер экспозициясы, Санта-Фе депосы, шағын шіркеу және Кендалл үйінің ағаш үйі кіреді. Барлық мұражайларға кіру тегін. Уашита шайқасының ұлттық тарихи орны қаланың батысында. Чейеннен тыс 47-ші тас жолдағы Блэк Кеттл демалыс аймағында шатыр тігуге арналған орындар, жаяу серуендеу жолдары, демалыс аймақтары, тыныш су айдынында қайық жүргізу және балық аулауға арналған пандус, сондай-ақ табиғат жолдары мен көрікті жерлер бар. Фосс суқоймасындағы Фосс мемлекеттік паркі шамамен 33 миль шығыс-оңтүстік-шығысқа қарай орналасқан.
Демография
2000 жылғы санақ бойынша қалада 778 адам, 356 үй шаруашылығы және 196 отбасы тұрды. Халық тығыздығы 417 тұрғын үй бірлігін құрады, орташа тығыздық – (мәлімет жоқ). Қала тұрғындарының этникалық құрамы: 97,04% ақ нәсілді, 0,64% афроамерикалық, 0,64% жергілікті американдық және 1,67% екі немесе одан көп нәсілді. Кез келген нәсілдегі испан немесе латын американдықтары халықтың 2,19% құрады. 356 үй шаруашылығының ішінде 26,4% 18 жасқа дейінгі балаларымен бірге тұрады, 45,5% - бірге тұратын жұбайлар, 6,2% - күйеуі жоқ әйел басқаратын үй шаруашылығы, ал 44,7% - отбасы емес. Барлық үй шаруашылығының 42,7% жеке адамдардан тұрады, ал 24,7% - 65 жастан асқан жалғыз адамдар тұрады. Үй шаруашылығының орташа мөлшері 2,08 адам, ал отбасының орташа мөлшері 2,87 адам. Қала тұрғындарының жас бойынша таралуы: 22,1% - 18 жасқа дейінгілер, 6,8% - 18-24 жас аралығындағылар, 24,3% - 25-44 жас аралығындағылар, 23,8% - 45-64 жас аралығындағылар және 23,0% - 65 жастан асқандар. Орташа жас 43 жас. Әр 100 әйелге 97,0 еркек келеді. 18 және одан жоғары жастағы әр 100 әйелге 87,6 еркек келеді. Үй шаруашылығының орташа жылдық табысы 25 313 доллар, ал отбасының орташа жылдық табысы 37 159 доллар. Ер адамдардың орташа жылдық табысы 25 156 доллар, ал әйелдердің орташа жылдық табысы 17 500 доллар. Қаланың жан басына шаққандағы орташа жылдық табысы 16 428 доллар. Отбасылардың 15,3% және халықтың 18,4% кедейлік шегінен төмен өмір сүреді, оның ішінде 18 жасқа дейінгілердің 25,7% және 65 жастан асқандардың 11,7%.