Кіріспе

Раттан – АҚШ, Оклахома штатының Пушматаха округіндегі қала. 2020 жылғы халық санауы бойынша халқы 276 адамды құрайды.

География

Раттан Пушматаха округінің оңтүстігінде, Оклахома 3 және 93 тас жолдарының қиылысында орналасқан. Rock Creek өзені қауымдық орталықтың батысынан өтеді, ал Хьюго көлі оңтүстікке қарай, іргелес Чоктау округінде жатыр. Оуачита тауларының оңтүстік-батыс бөлігі солтүстікке қарай созылып жатыр. АҚШ Халық санағы бюросы мәліметтері бойынша, қаланың жалпы ауданы 10 шаршы километрді құрайды, бұл жердің барлығы құрлық.

Тарих

1910 жылы құрылған Раттан қаласы Техас штатының Раттан қаласының құрметіне аталған, оның алғашқы ақ тұрғындарының көпшілігі осы қаладан келген. Раттан, Техас – Дельта округінде орналасқан, Паристен оңтүстік-батысқа қарай жиырма бір шақырым қашықтықта. 1893 жылы бұл қала жергілікті пошта қызметкері Кларенс В. Раттанның есімімен аталып, ол бұл аймақтың дамуына үлкен үлес қосты. Оклахома штаты 1907 жылы құрылғаннан кейін, Дельта округінің көптеген отбасылары жаңа Пушматаха округіне көшіп келді, соның ішінде Акинс, Акард және Хелмс отбасылары бар еді. Дельта округінен Раттанға қоныс аударған отбасылардың кімдер екені әлі анықталған жоқ. Бастапқыда, жақын орналасқан Белзони қаласының (Оклахома штаты) дамуы Раттанның өсуіне кедерілді. Раттан 1910 жылдың 12 желтоқсанында, Мұса А. Флеминг басқарған өз пошта бөлімін ашқанға дейін экономикалық жағынан жетілуге жетпеді. Белзони шаруашылық орталығы ретінде дамығаннан кейін, Раттанның дамуы баяулады, және тек Белзонидің құлдырауынан кейін ғана Раттан округтың оңтүстік-шығыс аймағының ірі елді мекеніне айналды. Раттан пошта бөлімі ашылғанға дейін бұл аймақ Күкірт бұлақтары (Sulphur Springs), Үндістан аумағы деп аталды. Күкірт бұлақтары, қазіргі Раттан қаласының маңындағы ОК 3 және ОК 93 тас жолдарының қиылысынан оңтүстік-шығысқа қарай 3/4 миль қашықтықта орналасқан, Чоктау ұлтының Седар округінің орталығы болды. 1860 жылғы Чоктаудың Доаксвилл конституциясымен құрылған Күкірт бұлақтары, көптеген Чоктау округтері сияқты, құқықтық және саяси орталық ретінде жартылай штаттық режимде жұмыс істеді. Бұл елді мекен үлкен және тұрақты болған жоқ, және онда сауда немесе бөлшек сауда дүкендері болған жоқ. Округтік сот әр айдың бірінші дүйсенбісінде жиналатын, және ол қазіргі заманғы округтік соттан гөрі, мүліктік сотқа (Probate Court) көбірек ұқсады. Сот отырыстары ұзын, тік ағаштардан салынған үлкен үйлерде өткізілді, ол бір мезгілде Үндістан методистік шіркеуі және сот үйі ретінде пайдаланылды. Седар округінің сот үйі 1907 жылы Оклахома штаты құрылғаннан кейін ақ тұрғындар тарапынан қиратылды, содан кейін ол заңдық мақсаттарда қолданылмады. Раттанның алғашқы дамуына табиғи ресурстар үлкен үлес қосты. Көшіп келгендердің көпшілігі шаруалар болды. Сонымен қатар, қаланың солтүстігіндегі Киамичи тауларынан алынған ағаш өнеркәсібі де дамуға ықпал етті. Тауларға ағаш тасымалдау үшін бірнеше трамвайлар немесе теміржол желілері салынды, ал ағаш кесушілер мен олардың отбасылары жол бойында бірнеше ай бойы тұрды. Бұл жылжымалы қауымдарда шағын мектептер, дәрігерлер кабинеттері және дүкендер болды. Олардың көптеген тұрғындары жұмыспен бірге таулардың тереңіне дейін жүретін теміржол вагондарында тұрды. Раттан Ұлы депрессия кезеңінде Works Progress Administration (WPA) салған әдемі мемлекеттік мектептің иегері болды. Жақын маңдағы егістік жерлерден әкелінген тастан салынған бұл мектеп бүгінгі күнге дейін қолданылуда. 1990 жылдары Раттан қала ретінде тіркелді және қазір негізгі қоғамдық қызметтерді ұсынады. 2000 жылы Раттан мектебінің оқушылары халықаралық деңгейде резонанс тудырған оқиғалар сериясын бастады. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Мойерс ауданында екі қатерлі әуе апаты орын алды. Техастағы Корольдік әуе күштері базасынан ұшқан британдық ұшқыштар Уайт-Рок және Биг-Маунтин тауларына құлап, төрт экипаж мүшесі қаза тапты. Екі ұшақ қирады. Үшінші ұшақ Жамбодан солтүстік-батысқа қарай бірнеше шақырым жерге сәтті қонды. Бұл оқиғалар ұмытылып, Раттан мемлекеттік мектебінің тарих сабағы олар туралы ақпарат іздеуді бастағанға дейін естеліктерден мүлдем шығып кеткен еді. Олардың зерттеулері осы оқиғаларды еске алуға себеп болды. 2000 жылдың 20 ақпанында Биг-Маунтиндегі апат орнында АТ6 монументі ашылды. Салтанатты шараға 1000-нан астам адам қатысты, ал осы оқиға және Раттанның батыл жас ғалымдары туралы әңгіме Британдық радио хабар тарату корпорациясы және әлемнің көптеген газеттерінде жарияланды. Қазіргі уақытта Раттан қаласында кафе, екі-үш дүкен және бірнеше шіркеу бар. Көптеген тұрғындар Антлерс (Оклахома штаты) және Хьюго (Оклахома штаты) қалаларында, әсіресе соңғы қалада орналасқан үлкен Wal Mart дүкенінде сауда жасайды. Раттан, Күкірт бұлақтары, АТ6 монументі және Киамичи өзені аңғары туралы толық ақпаратты Пушматаха округінің тарихи қоғамынан алуға болады.

Демография

2000 жылғы санақ бойынша қалада 241 адам, 111 үй шаруашылығы және 65 отбасы тұрды. Халық тығыздығы анықталған жоқ. 127 тұрғын үй бірлігі орташа тығыздықпен орналасқан. Қаланың нәсілдік құрамы: 81,74% ақ нәсілді, 12,86% американдық үндістер, 1,24% Тынық мұхиты аралдарының тұрғындары және 4,15% екі немесе одан көп нәсілді. Кез келген нәсілге жататын халықтың 2,49% -ы испан немесе латын американдықтары. 111 үй шаруашылығының 27,0% -ында 18 жасқа дейінгі балалар тұрады, 49,5% -ы бірге тұратын жұбайлар, 8,1% -ы күйеуі жоқ әйелдер басқарады, ал 41,4% -ы отбасы емес. Барлық үй шаруашылықтарының 37,8% жеке адамдардан тұрады, ал 19,8% -ы 65 жасқа толған немесе одан асып кеткен жалғыз тұратын адамдардан тұрады. Үй шаруашылығының орташа мөлшері 2,17 адам, ал отбасының орташа мөлшері 2,91 адамды құрайды. Қала халқының жас бойынша таралуы: 18 жасқа дейінгілер – 22,0%, 18-24 жас аралығындағылар – 3,3%, 25-44 жас аралығындағылар – 25,7%, 45-64 жас аралығындағылар – 24,5%, ал 65 жасқа толған немесе одан асып кеткендер – 24,5%. Орташа жас 45 жас. Әр 100 әйелге 82,6 еркек келеді. 18 және одан жоғары жастағы әр 100 әйелге 86,1 еркек келеді. Үй шаруашылығының орташа табысы 20 357 доллар, ал отбасының орташа табысы 29 167 доллар. Ер адамдардың орташа табысы 30 833 доллар, ал әйелдердің орташа табысы 24 500 доллар. Қаланың жан басына шаққандағы орташа табысы 11 819 долларды құрайды. Отбасылардың 17,6% және халықтың 20,3% кедейлік шегінен төмен тұрады, оның ішінде он сегіз жасқа дейінгілердің 25,9% және 65 жастан асқандардың 17,8% кедейлікте өмір сүреді.

Белгілі тұлға

Тобиас В. Фрейзер, чоктоу тайпасының кодты сөйлейтін қатысушысы.