Кіріспе

Швейцариялық бизнесмен

Джон Кустос (1703 жылы Берн қаласында дүниеге келген – 1746 жылы қайтыс болған) – 18 ғасырда Англияда өмір сүрген швейцариялық бизнесмен. Кустос ең алдымен Лондондағы Англияның Бас Ложасына қосылғаннан кейін (онда ол британдық виг премьер-министрі Роберт Уолполдың тыңшысы болды деген күдік туды) еркін зияткерлер қозғалысына қатысқаны үшін белгілі. Кейін ол Лиссабондағы еркін зияткерлер қозғалысында белсенді болып, португалдық инквизициямен қақтығысқа түсті. Осыдан туған салдар католик діні мен еркін зияткерлер қозғалысы арасындағы күресте маңызды оқиғаға айналды.

Англиядағы франкмасондық

Кустос 1728-1729 жылдары масон болып, Лондонда тұрған кезінде Англияның Бас Ұлы Ложасының мүшесі болды. Қазіргі заманғы ғалым Марша Кит Шушард Кустостың «Британияның виг премьер-министрі Уолполдың құпия адамы ретінде әрекет еткені» туралы мәлімдейді. Шушард Франсис Франсиа ісінің (масондыққа қатысы бар сефардтық «якобит еврейі») жария болған салдарынан Лондонға келген, марран тегінен деп саналатын Кустос британ үкіметінің назарына ілінгенін айтады. Жаңа Ганновер режимінің тұтқасы болған премьер-министр Уолпол 1730-1732 жылдары Лондондағы француз масондық ложаларын бақылап, Париждегі қуылған якобиттердің қызметі туралы мәлімет беру үшін Кустосты (және Мишель де ла Рош сияқты басқа да тыңшыларды) пайдаланған.

Португалиядағы инквизиция

Іскерлік сапарда жүрген кезде ол Лиссабонда масондық ложа құрды және Португалия инквизициясы тарапынан тұтқындалды. Сұраққа алынғаннан кейін ол галереяда мерзімді жазаға кесілді. Үш португал масоны өлімге кесілді. 1744 жылы Ұлыбританияның корольі Джордж II-нің араласуы арқасында ол босатылды. Босатылып, Англияға оралғаннан кейін Кустос Инквизицияның қолында болған тәжірибесін егжей-тегжейлі сипаттаған кітап жазды.