Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жаңа Зеландияның ядролық ғалымы (Джордж) Клиффорд Джеймс Далтон (20 мамыр 1916 – 17 шілде 1961) – Жаңа Зеландиялық ядро физигі және жылдам көбейгіш реактордың изобретаторы.
New Zealand nuclear scientist
(George) Clifford James Dalton (20 May 1916 – 17 July 1961) was a New Zealand nuclear scientist and inventor of the fast breeder reactor.
Ерте өмір және білім
Жаңа Зеландияда туған ата-анасы – ағаш шебер және құрылысшы Джордж Далтон мен мұғалім Джесси (қыз есімі Робсон) –ның ұлы Далтон, Окленд грамматикалық мектебінде оқыды және Окленд колледжінде және Кентербери колледжінде инженерлік мамандықтарды оқыды (BSc 1937, BE 1939), 1937 жылы Родс стипендиясын жеңіп алды. 1939 жылы полиомиелитке шалдыққаннан кейін, Оксфордтың Ориел колледжіне қабылданды.
Son of New Zealand born parents, carpenter and builder George Dalton and teacher Jessie (née Robson), Dalton attended Auckland Grammar School and read engineering at Auckland College and Canterbury College (BSc 1937, BE 1939), being awarded a Rhodes Scholarship in 1937. In 1939, having suffered from polio, he entered Oriel College, Oxford.
Мансап
1941 жылы Дальтон Корольдік Әуе күштері ерікті резервіне қабылданып, техникалық бөлімге жіберілді, онда ол соғыс аяқталғанға дейін радар зерттеулерін жүргізді. Ол эскадрон жетекшісі шенімен демобилизацияланды және 1947 жылы Оксфордқа оралып, инженерлік ғылымдары бойынша докторлық диссертациясын қорғады. Сол жылы ол Англиядағы Харвеллдегі Атом энергиясын зерттеу орталығына қосылды, онда оның жылдам бөліну реакторын әзірлеу жөніндегі жұмысы жоғары бағаланды, нәтижесінде сэр Джон Коккрофт оны инженерлік бөлімдегі жылдам реактор тобының басшысы етіп тағайындады. Жобалау мәселелері тез шешілсе де, плутонийдің жетіспеуі реактор құрылысын орынды етуге мүмкіндік бермеді. 1960 жылы Дальтон мен Джордж Локетт жылдам реакторды салқындату жүйесіне патент алды. 1949 жылы Дальтон отбасымен Жаңа Зеландияға көшіп, Окленд университетінің машина жасау факультетінде профессорлық қызметке кірісті; жақын арада ол инженерлік факультет деканы болып тағайындалды және қираған ғимарат пен наразы әріптестерді мұра етті, бірақ оның қабілеттері мен мінезі жағдайды жақсартуға көмектесті. Дальтондар 1955 жылы Сиднейге көшіп, ол Австралия атом энергиясы комиссиясының бас инженері және бас ғалымның орынбасары болып тағайындалды, кейін оқу үшін Англияға, Харвелл орталығына жіберілді. Осы кезде Дальтон бұрынғы жылдам реакторларға назар аударғаннан кейін жоғары температуралы, газбен салқындатылатын жүйелерге көшті және Сиднейге оралғанға дейін Голландия билігі мен өнеркәсібіне ғылыми-зерттеу реакторлары бағдарламасы бойынша кеңес берді. Ол 1957 жылдан бастап өліміне дейін Сиднейдегі Лукас Хайтстағы комиссияның Ядролық зерттеулер орталығының директоры болды.
Dalton was commissioned into the Royal Air Force Volunteer Reserve in 1941, and allocated to the Technical Branch, where he would carry out radar research until the end of the war. He was demobilised with the rank of Squadron Leader, and returned to Oxford where he took his doctorate in engineering in 1947. That year, he joined the Atomic Energy Research Establishment at Harwell in England, where his work on development of a fast fission reactor was considered impressive, leading to his appointment by Sir John Cockcroft as head of a fast reactor group in the engineering division. Although design issues were swiftly rectified, the lack of plutonium meant the construction of the reactor could not be justified. By 1960, Dalton and George Lockett held the patent for a fast reactor cooling system. In 1949, Dalton and his family moved to New Zealand, where he was to take up a chair in the mechanical engineering faculty at Auckland University College; shortly afterward he was appointed dean of engineering, and inherited a ramshackle facility and unhappy colleagues, but his abilities and manner led to much improved circumstances. The Daltons went to Sydney in 1955 when he was appointed chief engineer and deputy chief scientist of the Australian Atomic Energy Commission, later going to England when seconded to the Harwell facility for training. Dalton was at this time converted to high temperature, gas cooled systems from his previous focus on fast reactors, and advised Dutch authorities and industry on their research reactor programme before returning to Sydney. He was a director of the commission's Nuclear Research Establishment at Lucas Heights, Sydney from 1957 until the time of his death.
Жеке өмір
Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде 1942 жылы ол әйелдер көмекші әуе күштерінің радар операторы Кэтрин Робина Грейвспен (жазушы Роберт Грейвстің қызы) танысты; олар сол жылы Альдершоттағы тіркеу кеңсесінде үйленді. Олардың бес баласы болды. 1953 жылы Дальтон Елизавета II-нің тәж кигізу медалімен марапатталды. 1957 жылы Дальтонды 1961 жылы қайтыс болатын қатерлі ісіктің белгілері көріне бастады. Өлім себебі жалпы мойындалған, ал оның сенімін білгіш замандастары жоққа шығарғанмен, Кэтрин Далтон өзінің "Жабдықсыз" кітабында күйеуінің өлтірілгенін айтты; ол Богл Чандлердің өлімі Боглдың, Дальтонның досының, күйеуінің өлімін тергеуін тоқтату үшін жасалғанын мәлімдеді. Кэтрин күйеуінің отбасын "қарқынды үнемдеу мен немқұрайлылыққа" ұшыратқанын және оның қайтыс болғаннан кейін 1955 жылы оның "шизофрениялық мінез-құлқының" белгілерін байқағанын, бұл оның жеке өмірінде "ерсілік пен зорлыққа" әкелгенін айтты, бұл оның әріптестерінің оны қадір тұтқан адал адам бейнесімен қарама-қайшы болды. Ол Дальтоннан ажырасуға немесе оны тастауға бас тартты, оның ауруын "барлау қауымдастығының зұлым күштері" улаған деп санайды.
During the Second World War, in 1942, he met Women's Auxiliary Air Force radar operator Catherine Robina Graves (daughter of the writer Robert Graves); they married that year at Aldershot registry office. They had five children. In 1953, Dalton was awarded the Queen Elizabeth II Coronation Medal. By 1957, signs of the cancer that would kill Dalton in 1961 were apparent. Although the cause of death is generally acknowledged, and her belief discounted by informed contemporaries, in her book Without Hardware Catherine Dalton alleged that her husband was murdered; she claimed that the Bogle Chandler deaths were intended to prevent Bogle, a friend of Dalton's, from investigating her husband's death. Catherine considered that her husband subjected his family to a "regime of parsimony and neglect", and claimed after his death that, as early as 1955, she had detected what she considered his "schizophrenic behaviour", leading to "caprice and violence" in his private life in stark contrast to the admirable man his colleagues considered him to be. She refused to divorce or leave Dalton, attributing his illness to poisoning by "malevolent elements of the intelligence community".