Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Агрогеология – агроминералдар деп аталатын минералдардың пайда болуы мен олардың қолданылуына арналған ғылым. Бұл минералдар егін шаруашылығы мен бағбандарында, әсіресе топырақтың құнарлылығы және тыңайтқыштардың құрамына қатысты маңызды рөл атқарады. Бұл минералдар көбінесе өсімдіктерге қажетті негізгі қоректік заттар болып табылады. Агрогеология – геологияның ауыл шаруашылығы мәселелеріне, әсіресе топырақтың өнімділігі мен саулығына қатысты қолданылуы ретінде де анықталады. Бұл сала геология, топырақ ғылымы, агрономия және химия сияқты бірнеше ғылымдардың қатысуымен құрылған. Басты мақсат – геологиялық ресурстарды пайдалану арқылы топырақтың химиялық және физикалық қасиеттерін жақсарту және осылайша ауыл шаруашылығы өндірісін арттыру.
Agrogeology is the study of the origins of minerals known as agrominerals and their applications. These minerals are of importance to farming and horticulture, especially with regard to soil fertility and fertilizer components. These minerals are usually essential plant nutrients. Agrogeology can also be defined as the application of geology to problems in agriculture, particularly in reference to soil productivity and health. This field is a combination of a few different fields, including geology, soil science, agronomy, and chemistry. The overall objective is to advance agricultural production by using geological resources to improve chemical and physical aspects of soil.
Тарих
Агрогеология саласындағы маңызды қаржыландыру алған алғашқы жоба – Танзания-Канада жобасы (1989). Бұл жоба Оңтүстік Танзаниядағы шаруалардың жердің өнімділігін арттыруға көмектесу мақсатымен, жергілікті шикізатты іздеу және сынау арқылы жүзеге асырылды. Дегенмен, шикізатты тыңайтқыш ретінде қолдану тәжірибесі 1800 жылдарға дейін жетеді. Эрлинг Бьярне Джонсон 1927–1928 жылдары нитрофосфат процесін ойлап тапқан.
The first agrogeology project to receive major funding was the Tanzania Canada project (1989). This project took place in southern Tanzania as a way to assist farmers in increasing soil productivity by finding and testing local raw materials. However, the use of raw materials as fertilizer is a practice that dates back to the 1800s. Erling Bjarne Johnson discovered the nitrophosphate process in the years 1927–28.
Қалдықтардағы фосфат тыңайтқыш ретінде
Ауыл шаруашылығында жиі кездесетін мәселе – фосфор жетіспейтін топырақтар. Фосфор, азот пен калиймен қатар, өсімдіктердің дамуы мен саулығын анықтайтын маңызды элемент болып табылады. Фосфор тапшылығын жоюға арналған дәстүрлі тыңайтқыштардың көп бөлігі топырақта ерімейтін қосылыстарға айналып, қайта-қайта қолдану қажеттілігін тудырады. Тау-кен фосфаты, сондай-ақ фосфорит деп те аталады, өсімдік өсуімен байланысты проблемаларды шешудің тұрақты және тиімді әдісі болып табылады. Тау-кен фосфаты фосфорлы сазды кен орындарынан өндіріледі. Оны Оңтүстік Африка, Канада, теңіз түбінде және Тынық және Атлант мұхиттарындағы теңіз тауларында кездестіруге болады. Бұл тау жыныстары көбінесе шөгінді болып келеді, мысалы, әктас. Басқа элементтер ерігіш және оңай сіңірілетін болса, тау-кен фосфатын өсімдіктер мен топыраққа сіңу үшін одағындағы фосфорды өңдеу қажет. Қазіргі уақытта тау-кен фосфатын өңдеудің бірнеше тәсілі бар. Микробтық әдіс арқылы тау-кен фосфатын саңырауқұлақтардың көмегімен өңдеу, органикалық қышқылдарды өндіру арқылы бейорганикалық фосфатты ерігіш формаға дейін ыдыратуға мүмкіндік береді. Өсімдіктердің дамуын жақсарту үшін тау-кен өндірісінен қалған шаң өңделген тыңайтқыштармен бірге қолданылады. Зимбабведе жүргізілген зерттеулер бұл қоспаның өсімдіктердің өсуін, фосфор деңгейін және органикалық көміртегінің мөлшерін арттыратынын көрсетті. Коммерциялық тыңайтқыштар химиялық әдіспен тау-кен фосфатын өңдейді. Фосфорит негізінен ашық карьерлерде сүйрегіш желілер мен қорап дөңгелекті экскаваторлар арқылы өндіріледі. Ол ұнтақталғаннан және қоспалары алынғаннан кейін, фосфат тасына су мен күкірт қышқылы қосылады, нәтижесінде гипс кристалдары пайда болады – қажет емес заттардан құтылудың бір жолы. Содан кейін фосфор қышқыл сұйықтық түрінде қалады. Фосфор деңгейін көтеру үшін қоспалар тұншықтырылып, артық су буланады. Содан кейін сұйық фосфорға аммиак буы қосылады, ал соңғы өнімдер фосфор гранулалары болып табылады.
A common problem faced in agriculture is dealing with soils lacking in phosphorus. Phosphorus, along with nitrogen and potassium, is an important element in determining plant development and health. A high percentage of traditional fertilizers intended to mend phosphorus deficient soils end up becoming insoluble complexes in the soil. This presents a need for constant reapplication. Rock phosphate, also known as phosphorite, can be used as a sustainable, cost effective method to mend problems associated with plant growth. Rock phosphate is mined from clay deposits that contain phosphorus. It can be found on across South Africa, Canada, sea beds, and sea mounts in the Pacific and Atlantic oceans. These rocks are mostly sedimentary, one example being limestone. Unlike other elements that are soluble and easily accessible, rock phosphate needs to be processed in order to make the phosphorus in them available for plant and soil intake. Currently, there are a few ways of processing rock phosphate. Microbial solubilization of rock phosphate through fungi has been found to be able to break down inorganic phosphate into soluble forms by processes that produce organic acids. Residual dust from mining has also been used in conjunction with processed fertilizer in order to improve plant development. A study in Zimbabwe suggests that this mixture increases plant growth, phosphorus levels, and organic carbon. Commercial fertilizers mine and process rock phosphate using chemistry. Phosphorite is mined primarily by surface methods using draglines and bucket wheel excavators. Once it is ground and impurities are removed, water and sulfuric acid is added to the phosphate rock which generates gypsum crystals, a way of getting rid of what we don't want, leaving phosphorus as an acidic liquid. To raise phosphorus levels, impurities are precipitated out and any excess water is evaporated. Then vapor ammonia is applied to the liquid phosphorus and the end products are phosphorus granules.
Көп қоректік тас тыңайтқыштары
Көпқоректік тас тыңайтқыштар – калий, кальций және магний сияқты микроэлементтерді, сондай-ақ фосфор сияқты макроэлементтерді аз мөлшерде қамтитын, баяу босатылатын тыңайтқыштар. Мақсаты – топырақтағы аналық материалдың ұзақ жылдар бойында болатын табиғи ыдырау процесін имитациялау. Өнеркәсіптік тыңайтқыштардың маңыздылығы артып, фермерлер үшін құны өсуімен және экологиялық мәселелерді көтеретін мамандар үшін де көптеген адамдар балама іздеуде. Көпқоректік тас тыңайтқыштарды қолдану өнеркәсіптік тыңайтқыштарды толық ауыстыра алмайды, бірақ олардың өзге де артықшылықтары бар. Химиялық тыңайтқыштар көбінесе бір немесе екі элементті ғана енгізсе, бұл тас тыңайтқыштар топыраққа кең спектрлі элементтерді жеткізеді. Бұл, мысалы, қарқынды ауыл шаруашылығынан кейін элементтерге жетіспейтін топырақтар үшін өте маңызды. Бұл тас тыңайтқыштардың тағы бір пайдасы – топырақтың pH деңгейін көтеру және тау-кен өндірісі қалдықтарынан жергілікті материалдарды алу мүмкіндігі. Алайда, бұл әдістің де кемшіліктері бар: оны көп мөлшерде қолдану қажет, элементтердің босату жылдамдығы баяу, және өнеркәсіптік тыңайтқыштармен салыстырғанда, басқа агрономиялық шараларға қарағанда тиімділігі төмен.
Multi nutrient rock fertilizers are slow releasing fertilizers that contain micro nutrients, such as potassium, calcium, and magnesium, as well as smaller amounts of macro nutrients like phosphorus. The idea is to mimic natural weathering that happens to parent material in the soil over long periods of time. With industrial fertilizers becoming more of an issue, both for farmers as costs continue to increase and environmentalists with ecological concerns, many people have been searching for alternatives. While using multi nutrient rock fertilizers can't replace industrial fertilizers, it does have other benefits. Where chemical fertilizers only introduce one or two nutrients, these rock fertilizers introduce a wide range of nutrients to the soil environment. This is important for nutrient deprived soils, such as after heavy agricultural production. Other benefits of these rock fertilizers include raising the pH of the soils and being able to locally source materials from mining waste. This method is not without downsides: it requires a high amount of application, the release rate of nutrients is slow, and as compared to industrial fertilizers, it's not as effective as other agronomic methods.
Болашақ
Шикізатты қолдану ауыл шаруашылығы өндірісін күрт жақсартуға мүмкіндік береді, себебі ол тиімді, оңай қолжетімді және тұрақты. Агрогеология, әлі де дамып келе жатқанмен, егін өсіру және өнімділікті арттырудағы агрономиялық маңыздылығын көрсетуде, соның нәтижесінде азық-түлік тапшылығы және шаруашылықпен байланысты экономикалық мәселелер шешіледі. Агрогеология саласындағы мамандар агрогеологтар деп аталады.
Using raw materials could drastically improve agricultural production as it is both cost effective, easily accessible, and sustainable. Agrogeology, although still in development, is proving to be of agronomic importance for crop cultivation and yield, resulting in solving issues regarding food shortage and the economy associated with farming. Scientists who specialize in agrogeology are termed agrogeologists.