Кіріспе
Ресейлік футболшы және менеджер
Александр Анатольевич Кержаков (Александр Анатольевич Кержаков; 1982 жылғы 27 қарашада туған) – ресейлік футбол менеджері және бұрынғы кәсіби футболшы, шабуылшы. Ол ресей футболы тарихындағы ең көп гол соққан ойыншы, ресми матчтардағы голдарының саны 233-ке жетеді. Ол "орта алаңмен байланысу үшін кері қарай жылжиды және ойыншылардың одан өтуін күтеді" деп сипатталады, олар үшін ол кеңістік жасайды. 2002 жылдан бері халықаралық құрама командасының ойыншысы болған Кержаков Ресей құрамасы үшін 90 матч өткізіп, екі әлем чемпионатына және екі еуропа чемпионатына қатысты. 2014 жылы ол Ресей құрамасының ең көп гол соққан ойыншысы Владимир Бешастныхтың рекордын жаңартты.
Зенит
Ленинград облысы Кингисепп қаласында туған ол 2000 жылғы маусымды "Светогорце" Светогорск әуесқой клубында өткізді, 18 гол соғып, Солтүстік-Батыс аймақтық лигасында жеңіске жетулеріне көмектесті. 2001 жылы Кержаков "Зенит" Санкт-Петербург клубына ауысып, наурыз айында дебют жасады және маусым айында "Спартак" Мәскеу клубына қарсы алғашқы голын соқты. Бірінші маусымда Кержаков Геннадий Поповичтан кейінгі екінші шабуылшы болды. Алайда, 2001 жылдың соңында ол "Зениттің" Ресей Премьер-лигасында үшінші орынға және 2003 жылы күміс жүлдеге ие болуына көмектесті. 2002 жылы Кержаков Андрей Аршавинмен шабуылдағы табысты серіктестік құрды, осының арқасында екеуі де Ресей ұлттық құрамасына шақырылды. Сол жылы Кержаков Ресей құрамасы сапында 2002 жылғы ФИФА Әлем чемпионатында өнер көрсетті. 2003 жылы чех маманы Властимил Петржела Кержаковты негізгі шабуылшы ретінде пайдаланды және ол келесі маусымда Ресей Премьер-лигасының үздік мергені атанды. Петржела басшылығымен Кержаков 2004-2005 жылғы УЕФА Кубогының топтық кезеңінің барлық төрт ойынында тұрақты түрде ойнады және Афинадағы АЕК клубына қарсы өткен матчта 5:1 есебімен жеңіске жетіп, хет-трик жасады. Келесі маусымда ол "Зениттің" екінші рет УЕФА Кубогына қатысуында да бастапқы құрамда ойнады. "Зенит" "Витория", "Бешикташ", "Болтон" және "Севилья" командаларын жеңіп, 1/32 финалға өтті. Нокаут кезеңінде Кержаков "Розенборг" және "Олимпик Марсель" клубтарына қарсы гол соқты, "Зенит" жартылай финалға өтіп, "Севильямен" кездесті. Кержаков жауапты матчта гол соғып, үздік ойын көрсетті, бірақ командасы 5:2 есебімен жеңіліп, ілгері өте алмады.
Севилья
Дик Адвокаттың "Зенитке" бас тренер болып тағайындалғаннан кейін ойын уақыты азайғандықтан Кержаков 2006 жылдың желтоқсан айында "Севильяға" ауысты. Ол клубтардың серіктестік келісімі аясында 5 миллион евролық бес жарым жылдық келісімге қол қойды. Сол кездегі бас тренер Хуанде Рамос тұсында Кержаков Луис Фабиано және Фредерик Канутемен бірге ойнады. Алғашқы ойынын 2007 жылдың 14 қаңтарында өткізіп, алғашқы голын 2007 жылдың 28 қаңтарында "Леванте УД" клубына қарсы өткен 4:2 есебімен жеңіліс ойынында соқты. 2007 жылдың 5 сәуірінде УЕФА кубогының ширек финалында "Тоттенхэмге" қарсы 4:3 есебімен жеңіске жеткен кезде шешуші голды соқты. Кержаков 2006-2007 жылғы УЕФА кубогында "Севильяның" жеңіске жетуіне үлкен үлес қосты. 2007 жылдың қазан айында Хуанде Рамос "Тоттенхэм Хотспурға" кеткеннен кейін, Кержаковтың ойын уақыты уақытша бас тренер Мануэль Хименестің басшылығымен азайды. Луис Фабиано, Фредерик Кануте, Хавьер Шевантон және Аруна Конеден кейін таңдалғандықтан, Кержаковтың "Тоттенхэм", "Манчестер Юнайтед" және "Пари Сен-Жермен" клубтарының қызығушылығынан кейін "Севильядан" кететіні болжалды. Ресейлік "Спорт Экспресс" газетінің хабарлауынша, 2008 жылдың 30 қаңтарында Кержаков Ла Лига және УЕФА Чемпиондар Лигасында көмектесу үшін "Севильяда" қалатынын мәлімдеді.
Динамо Мәскеу
2008 жылдың ақпан айында «Севильяның» Чемпиондар лигасының «Фенербахчеге» қарсы ойынына қатыстырылмағаннан кейін Кержаков ресейлік «Динамо» клубымен үш жылдық келісімшартқа отырды. Кержаков Цветан Генков пен Цицеромен бірге тұғырлы шабуылшы ретінде бекінді, алғашқы голын «ФК Мәскеуге» қарсы соқты. 2008 жылғы маусымды жеті голмен команданың үздік мергені ретінде аяқтады, бұл клубқа үшінші орын алып, УЕФА Чемпиондар лигасының іріктеу турниріне қатысуға көмектесті. 2009 жылғы маусымда Кержаков Александр Кокорин мен Федор Смоловтан басымдық алып, тұғырлы шабуылшы ретіндегі орнын сақтап қалды, бірақ «Динамо» сегізінші орынды иеленді және Чемпиондар лигасына және тұңғыш Еуропа лигасына ілікпеу үшін «Селтикке» және ЦСКА «Софияға» есе жіберді.
"Зенитке" қайта оралу
2010 жылдың қаңтар айында Кержаков «Динамомен» келісімшартының соңғы жылынан бас тартып, өзінің алғашқы кәсіби клубы «Зенит Санкт-Петербургке» оралды. Жаңа бас тренер Лучано Спаллетти басшылығымен Кержаков 4-2-3-1 формациясындағы бірінші нөмірлі шабуылшыға айналып, жиырма алты матч өткізді. Ол 2010 жылдың сәуір айында ЦСКА-ға қарсы өткен ойында алғашқы голын соқты, содан кейін УЕФА Еуропа лигасы аясында РСК «Андерлехтке» және отандық лигада «Сатурн Мәскеуге» қарсы екі голдан енгізді. Келесі маусым Еуропа лигасының 1/16 финалында «Твентеге» есе жіберіп, көңіл көншітпейтін жеңіліспен басталды. Дегенмен, Кержаков Ресей Премьер-лигасында 32 матчта 23 гол соқты және ЦСКА-ның Сейду Думбиядан кейін екінші орынды иеленді. «Зенит» тұрақты маусымда бірінші орынға шығып, 2012 жылдың көктемінде чемпиондық топты жеңіп, екі жылдың ішінде екінші лига титулын жеңіп алды. 2012–13 маусымында Кержаков Спаллеттидің 4-2-3-1 формациясындағы бірінші нөмірлі шабуылшы болды, лигада 11 гол соқты, оның ішінде «Амкар Перм», «Мордовия Саранск» және «Спартак Владикавказ» қақпасына енгізді. Ол УЕФА Чемпиондар лигасына қатысып, Ресей Премьер-лигасы шеңберінде «Андерлехтке» қарсы жалғыз голын соқты. «Зенит» нокаут кезеңіне өте алмағаннан кейін Кержаков УЕФА Еуропа лигасына қатысты, бірақ гол соға алмады, себебі оның клубы 1/16 финалда «Базельге» есе жіберді. 2013–14 маусымының ортасында Спаллетти Саломон Рондонды сатып алғаннан кейін Кержаковтың ойын уақыты азайды, итальяндық бас тренермен арадағы қарым-қатынастың шиеленіскені туралы хабарлар тарады. 2014 жылдың наурызында Андре Виллаш-Боастың келуінен кейін Кержаков маусымның соңғы тоғыз матчының бесеуінде ойнады, «Зенит» ЦСКА-дан кейін екінші орынды иеленді. Келесі маусымда «Зенит» Кержаковтың қатысумен 14 матчта ойнап, үш гол соқты, лига жеңімпазы атанды. Ол сондай-ақ клубтың Чемпиондар лигасы жолында ойнады, топтық кезеңнің үш матчында қосымша ойыншы ретінде алаңға шықты. Кержаков 2014–15 маусымын «Торпедо Мәскеуге» қарсы 8–1 есебімен жеңіске жетіп, лигадағы алғашқы сегіз матчты жеңіп бастады. Виллаш-Боас екі бапкер арасындағы алауыздықты болжап, Кержаковты қосымша ойыншы ретінде пайдаланды. Виллаш-Боас 2015–16 маусымында Кержаковты құрамнан шығарды, шабуылшы ФК «Цюрихке» жалға берілгенге дейін лигада немесе еуропалық турнирлерде алаңға шықпады.
Цюрих
Цюрихте Сами Хюйпиа Кержаковты 4-2-3-1 формациясында шабуылшы ретінде пайдаланды. Ол клуб Швейцария Суперлигасынан құлаған маусымда он жеті ойында бес гол соқты.
"Зениттегі" соңғы маусым
Кержаков 2016–17 маусымда Мирча Луческу басшылығымен "Зенитке" қайта оралды. Луческу Кержаковты қосалқы шабуылшы ретінде пайдаланды, маусымның бірінші ойынында ғана негізгі құрамда ойнартты. Кержаков 2017 жылдың 13 шілдесінде ресми түрде футболдан кетуін жариялады және "Зенит" жастар мен академия командаларының үйлестірушісі болып тағайындалды.
Халықаралық карьерасының алғашқы жылдары
Кержаков 2001 жылы Ресейдің U21 құрамасында ойнай бастады. Ол Ресей құрамасының негізгі құрамында 2002 жылы 27 наурызда Эстонияға қарсы жолдастық ойында дебют жасады. Екі айдан кейін Олег Романцев Кержаковты 2002 жылғы ФИФА әлем чемпионатына Владимир Бешастных, Руслан Пименов және Дмитрий Сычевпен бірге төрт шабуылшының бірі ретінде шақырды. Ол Ресейдің Тунис және Жапонияға қарсы алғашқы екі ойынында қосалқы құрамда болды, бірақ 82-ші минутта Бельгияға қарсы Валерий Карпинның орнына алаңға шығып, 3–2 есебімен жеңіліске ұшыраған ойында Сычевке нәтижелі пас берді. Романцевтің қызметтен босатылғаннан кейін, жаңа бас тренер Валерий Газзаев Кержаковты тұрақты түрде құрамаға шақыра бастады. 2004 жылғы Еуропа чемпионатына іріктеу турнирі басталар алдында Кержаков Ресей құрамасы сапындағы алғашқы голын 2002 жылы 21 тамызда Швецияға қарсы өткен жолдастық кездесуде соқты (1–1). 2003 жылы ол финалдық матчиде ойнаған Кипр халықаралық футбол турнирінің жеңімпазы атанды. Іріктеу турнирінде сегіз ойын өткізгеннен кейін, Георгий Ярцев оны Дмитрий Булыкин, Дмитрий Кириченко және Дмитрий Сычевпен бірге финалдық турнирге төрт шабуылшының бірі ретінде шақырды. Ол Испания және Грекияға қарсы өткен ойындарда қосалқы құрамда болды, бірақ Португалияға қарсы толық ойын ойнады, нәтижесінде Ресей топтық кезеңнен шығарылды.
2004-2010 жылдар
2004 жылғы Еуропа чемпионатынан кейін Кержаков 2006 жылғы әлем чемпионатының іріктеу кезеңінде Яртцевтің командасында тұрақты ойнады және 2005 жылғы наурыз айында Лихтенштейнге қарсы гол соқты. Яртцевтің орнын басқан Юрий Семин де Кержаковты құрамаға шақырды, ол Лихтенштейнге қарсы екі гол соққан үш гол соқты, бірақ Ресей финалдық турнирге ілікпеді. Гус Хиддиктің басшылығымен Кержаков бірінші нөмірлі шабуылшы ретінде ойнады, алайда 2006 жылдың соңында «Зенит» сапындағы шектеулі ойындардан кейін құрамнан шығарылды. «Севильяға» ауысқаннан кейін Хиддик 2007 жылғы ақпан айында Нидерландыға қарсы өткізілген жолдастық ойында Кержаковты қарастырмады. Ол УЕФА Еуро-2008 іріктеу матчына қайта шақырылып, Эстонияға қарсы өткен ойында екі гол соқты (2:0). 2007 жылғы маусым айында Кержаков Андорраға қарсы өткен матчта хет-трик жасады (4:0). 2007 жылғы қыркүйекте Солтүстік Македонияға қарсы өткен ойында гол соғып (3:0), Ресейдің Еуро-2008 іріктеу кампаниясына үлкен үлес қосты. Ресей құрамасының үздік мергені болғанына қарамастан, Кержаков Хиддиктің турнир финалына шақырған 23 ойыншының тізіміне ілікпеді. 18 айдан кейін, 2009 жылғы мамыр айында Кержаков 2010 жылғы ФИФА әлем чемпионатының іріктеу кезеңіндегі Финляндияға қарсы ойынға шақырылды. Ол негізгі құрамда ойнап, екі гол соқты, нәтижесінде Ресей Финляндияны 3:0 есебімен жеңді және кампанияның қалған бөлігінде де ойнады. Словенияға қарсы плей-офф кезеңінде Кержаков алғашқы ойында қосалқы құрамда болды, бірақ екінші ойынның екінші таймында Роман Павлюченконың орнына алаңға шықты. 66-шы минутта словениялық қақпашы Самир Хандановичке қасақана соққы бергені үшін ол Терье Хаугеден тікелей қызыл карточка алды. Словения 1:0 есебімен жеңіске жетіп, Ресейді есеп бойынша 2:2 тең түскеннен кейін, өз алаңында гол соққандықтан турнирден шығарды.
2010-2016 жылдар: Рекордтық гол соғушы және соңғы кездесулер
Кержаковтың Словенияға қарсы алған қызыл карточкасы оны Еуро-2012 іріктеу кезеңінің екі матчынан шеттетуге әкеп соқты. Дик Адвокат қайта шақырғаннан кейін Кержаков Ирландия және Македонияға қарсы өткен жеңісті матчтарда гол соқты. Ол іріктеу кезеңінің қалған бөлігінде гол соқпады, бірақ Ресей B тобында жеңіске жетіп, тікелей финалдық турнирге қатысу құқығын алды, соның нәтижесінде үш қосымша матчқа қатысты. Адвокат оны финалдық турнирге қосты, бірақ Ресей өз тобынан шыға алмағандықтан, ол гол соқпады. Еуро-2012 турнирінен кейін Англияның бұрынғы бас жаттықтырушысы Фабио Капелло Андрей Аршавин, Роман Павлюченко және Павел Погребняктың орнына Кержаковты бірінші нөмірлі шабуылшы ретінде пайдаланды. Кержаков Ресей құрамасының барлық он іріктеу матчында ойнады және команданың үздік гол соққан ойыншысы атанды, бес гол соқты, соның ішінде Португалияны 1:0 есебімен жеңген матчтағы жеңіс голы да бар. Капеллоның 2014 жылғы ФИФА Әлем чемпионатындағы құрамына енген Кержаков Юрий Жирковты 71-ші минутта алмастырып, турнирдің ашылу матчында Оңтүстік Кореямен 1:1 есебімен тең түскен кезде үш минуттан кейін команда үшін теңестіретін голды соқты. Бұл гол оның Ресей құрамасындағы 26-шы голы болды, бұл Владимир Бешастнихтің ұлттық құрамадағы рекордымен теңесті. Кержаков Бельгияға қарсы өткен матчта (0:1) Александр Самедовты ауыстырып, ойын соңына қарай алаңға шықты. Ол Алжирге қарсы өткен топтық кезеңнің соңғы матчында бастапқы құрамда ойнады, бірақ 1:1 есебімен тең түскен кезде Максим Кануниковпен алмастырылды, нәтижесінде Ресей турнирдің бірінші кезеңінде жеңіліске ұшырады. 3 қыркүйек 2014 жылы ол Әзербайжанға қарсы өткен жолдастық матчта (4:0) екі гол соғып, Ресей құрамасының барлық уақыттағы үздік гол соққан ойыншысы атанды. Кержаков Капелло басқаратын құрамаға 2016 жылғы УЕФА Еуропа чемпионатының іріктеу кезеңінде де қатысты. Швеция және Австрияға қарсы матчтарда ол қосалқы құрамда болды, ал Лихтенштейн және Молдоваға қарсы матчтардың бірінші жартысында алмастырылды. Капеллоның Ресей құрамасын басқаруындағы соңғы матч болған Австрияға қарсы өткен ойында (0:1) Кержаков екінші жартысында қосалқы құрамнан алаңға шықты. Капеллоның ізбасары Леонид Слуцкий Кержаковты қалған іріктеу матчтарынан және финалдық турнирден шығарды. Ол 26 наурыз 2016 жылы Литваға қарсы өткен жолдастық матчта ұлттық құрама сапында соңғы рет ойнады.
Жаттықтырушылық мансап
2018 жылдың 15 наурызында Ресей футбол одағы Кержаковпен 2019 жылдың соңына дейін Ресейдің 17 жасқа дейінгі футбол құрамасын басқару туралы келісімшартқа қол қойғандығын мәлімдеді. 2018 жылдың қыркүйегінде ойыншылардың жасы ұлғайғандықтан команда Ресейдің 18 жасқа дейінгі футбол құрамасы, сосын Ресейдің 19 жасқа дейінгі футбол құрамасы болып өзгерді. 2020 жылдың 24 қыркүйегінде ол ФНЛ клубы «Томь» клубының бапкері болып тағайындалды. 2020–21 маусымның соңында «Томь» клубынан кетіп қалды. 2021 жылдың 17 маусымында ол жақында Ресей Премьер-лигасына көтерілген «Нижний Новгород» клубымен келісімшарт жасады. Клуб 2021–22 маусымның соңында лигадан түсіп қалмай, сақтап қалды, ал 2022 жылдың 16 маусымында Кержаков «Нижний Новгород» клубынан кетті. Ол отбасымен Дубайға көшіп кетті, бірақ онда жұмыс таппады. 2023 жылдың 1 сәуірінде басшылығымен өткен 6 ойынның 1-інде жеңіске жеткеннен кейін «Кармиотисса» клубынан кетіп, қайта Дубайға оралды.
Қайырымдылық
2017 жылы «Достық үшін футбол» халықаралық балалар форумының елшісі атанды. 2018 жылы «Достық үшін футбол» бағдарламасына қатысып, бағдарлама чемпионатының финалдық ойынының жеңімпаздарына кубок табыс етті.
Саяси көзқарастар
Кержаков Украинаға Ресейдің басқыншылығына қарсы шықты және 2022 жылы Ресейден кетуін осы басқыншылыққа наразылығымен байланыстырды.