Кіріспе
1947 жылы туған австралиялық футболшы Фрэнсис Уильям Бурк (2 сәуір 1947 жылы туған) – бұрынғы австралиялық футболшы және жаттықтырушы. 1967-1981 жылдары Виктория футбол лигасының (VFL) «Ричмонд» командасы сапында өнер көрсеткен, ал 1982-1983 жылдары осы клубты жаттықтырған.
Francis William Bourke (born 2 April 1947) is a former Australian rules footballer and coach who represented Richmond in the Victorian Football League (VFL) between 1967 and 1981, and coached the club in 1982 and 1983.
Ерте өмір
Бурктың әкесі Фрэнк 1943 жылы Ричмонд командасында жалғыз ойын ойнағанда, ол RAAF-та қызмет етіп, Мельбурнда демалыста болған. 193 см бойлы, 85 кг салмақты, аймақтық футболда өте жақсы белгілі болған шабуылшы Франк соғыстан кейін қалаға оралып, Ричмонд сапындағы ойыншылық карьерасын жаңартты. 1946 жылғы маусымның алғашқы апталарында Франк VFL гол соғу тізілімінде көш бастап, алғашқы жеті матчта алты рет бес немесе одан көп гол соқты. Бірақ жарақат одан әрі дамуына кедергі келтірді. Бурк келесі жылы Колфилд қаласында дүниеге келді. Ол Викторияның солтүстігіндегі Шеппартоннан 40 шақырым солтүстік-батысқа қарай орналасқан отбасылық сүт шаруашылығында өсті, онда оның әкесі туған қаласының командасы – Наталияның бас жаттықтырылушысы болып тағайындалған еді. Ол футболға талантты ойыншыларды дайындаумен танымал католиктік Assumption колледжінде білім алды. Келесі онжылдықтарда Assumption VFL/AFL үшін ондаған футболшыларды тәрбиеледі, ал Бурк, әрине, оның ең танымал спортшысы болды. Оның жетістіктеріне қарамастан, 14 жасында ауыр соққыға ұшырады – дәрігерлер жүрек шуағын анықтап, спортпен айналысуын тоқтатуды ұсынды. 1963 жылы Assumption командасының құрамында бір маусым ойнағаннан кейін, Бурк 16 жасында мектепті бітіріп, Наталияға оралды. Ол жергілікті командаға қосылып, әкесінің қадамын басып, шабуылшы ретінде өнер көрсетті. Алайда, жас Бурк дене бітімі жағынан әкесінен мүлдем өзгеше болды – оның бойы 185 см, салмағы 85 кг-ға жетті. Алғашқы маусымында Бурк команданың үздік гол соғушысы атанды, ал 1965 жылы клубтың ең үздік ойыншысы деп танылды. Бұл көрсеткіштері Ричмонд клубының хатшысы Грейм Ричмондтың назарынан қашқан жоқ. Жас ойыншының шежіресін білген Ричмонд 1965 жылы Буркке «Тайгерс» командасының екінші құрамында бірнеше матч ойнау мүмкіндігін ұйымдастырды. Бурк әкесі мен баласының ережесі бойынша Ричмонд ойыншысы ретінде тіркелмеді (Фрэнк Бурк жеткілікті үлкен матчтарда ойнаған жоқ), бірақ басқа VFL клубтары оған қызығушылық танытқан жоқ. 1966 жылы Бурк тағы да Наталия үшін ойнады және бірнеше рет Ричмонд командасының екінші құрамымен ойнау үшін қалаға келді.
Тыныш ауылдың жаңашылы
Осы кезде Бурк лигалық футболшы ретінде өзінің деңгейіне жете алатынына сенімді емес еді. Ол 1967 жылғы маусымда Мельбурнге көшуге көндірілді, себебі бірнеше ресми ойынға қатысу мүмкіндігі болды, бұл оған ауылдық клубтарда жаттықтырушы болуға жеткілікті тәжірибе беретін еді. Бурк уақытын тап дұрыс таңдады. Ол Ричмонд сапында екінші ровер ретінде (Кевин Бартлеттке көмекші) дебют жасады, бірақ бірнеше ойыннан кейін қанатқа ауыстырылып, Дик Клей мен Билл Барротпен бірге керемет орталық сызықты құрады. Ұтқыр ойыншы, жақсы қабылдау қабілетіне ие Бурк, Ричмондтың ұзын пастарға негізделген ойын стратегиясының бөлігі ретінде қанатқа бойы ұзын ойыншыларды қою экспериментіне қатысты. Бірнеше жылдың ішінде лигалық футболда қанатта ойнайтын көптеген ойыншылардың дене бітімі Буркқа ұқсас бола бастады. Маусым соңында Бурктың ауылға қайту туралы ойлары мүлдем ұмытылды. Ричмонд 24 жылдан кейін алғаш рет чемпион атанды, ал Бурк, Баррот және Клей құрамындағы орталық сызық – ойынның ең үздік сызығы және «Тайгерс» командасының табысының басты себебі деп мойындалды. Келесі маусымда Бурк Виктория құрамасы сапында дебют жасады және үздік ойыншылардың ішінде үшінші орын алды. 1969 жылы тағы да жеңіс туы көтерілді, ал Бурк 1970 жылы өзінің ең жақсы маусымын өткізіп, үздік ойыншы атағын жеңіп алды.
"Қасиетті Франциск"
Бурк есімі батылдықтың символына айналды. Оның табандылығын Ричмонд клубы 1967, 1972, 1977 және 1980 жылдары «Ең табанды» жүлдесімен мойындады. Жастай ойнамауға ескертілгеніне қарамастан, ойнауын жалғастырғандай, Бурк басқаларды мүгедек ететін жарақаттармен де ойнайтын. 1971 жылы «Хоторнға» қарсы өткен ойында ол аяғындағы сүйекті жарақат алды, бірақ жарақаттың ауырлығы анықталғанға дейін ойнауын тоқтатпады, содан кейін өзі жүріп алаңнан шықты. Келесі тоғыз ойынды қатыстыра алмаған ауыр жарақат Бурктің ерік-жігерінің аңызына айналды. Ол сондай-ақ финалдық ойындарда өте жақсы өнер көрсетуші болды және 1972 жылы Ричмондтың сәтсіз финалдық кампаниясында ең үздік ойыншы атанды. 1972 жылғы Ұлы финалдағы жеңілістен кейін «Тайгерлер» командасының қорғанысын нығайту қажет деп шешті, сондықтан Бурк жартылай қорғанысқа көшті. 1973 жылғы финалға дайындалып жатқанда Бурк тізесіне ауыр жарақат алды, бұл оның мансабына нүкеге тигізді, бірақ айқын ақсап ойнағанына қарамастан, «Карлтонның» жеңімпазы Алекс Есауленкомен Гранд Финалда көзге түсті. Ричмонд 1973-1974 жылдары екі мәрте чемпион атанды және Бурк команданың жұлдыздарының бірі болды.
Капитан, содан кейін ақсақал мемлекет қайраткері
1976 жылы Бурк клуб капитаны болып тағайындалды және команда турнир кестесінде төменге қарай сырғып кетсе де, тамаша маусым өткізді. Ол Браунлоу медалінде үшінші орынды алды және клубтың үздік ойыншысы сыйлығында да үшінші орынға ие болды, бұл оның тұрақтылығын көрсетті. 1968 мен 1976 жылдар арасындағы тоғыз маусым ішінде Бурк үздік ойыншы санағында жеті рет көзге түсті. Бірақ, келесі жылы оның қартайғанын білдіретін алғашқы белгілер пайда болды. Бір кезде Бурк өзінің формасынан қатты көңілсіздікке түсіп, зейнетке шығуды жеке ойлады, бірақ ол жалғастырып, Виктория құрамасының капитаны болып, Батыс Австралияға қарсы ойын өткізді және Ричмондты финалға жеткізіп, өзінің қабілетін дәлелдеді. Ричмондта негізгі қорғаушылар жетіспеді, сондықтан Бурк бойының жеткіліксіздігіне қарамастан, орталық қорғаушы ретінде ойнауға мәжбүр болды. Маусым соңында ол карьерасын ұзарту үшін капитандықтан бас тартты. Бұл шешім 1980 жылы «Тайгерс» қайтадан жеңіске жетіп, чемпионатты ұтқанда өзін ақтады. Аяқтарының жылдамдығы төмендегендіктен, Бурк енді толық қорғаушы болып ойнады, бірақ ол әлі де қарсыластар үшін қауіпті болды. Финалға екі апта қалғанда, Бурк Арден-стритте «Норт Мельбурнға» қарсы өткен матчта футбол тарихына енді. Ол көзге саусақ тиюінен жарақат алды, көзі тез арада қанға толып, қан бетінен және формасына ағып кетті. Ол кезде «қан ережесі» (қан кетуін тоқтатуға дейін қан кеткен ойыншылардың алаңнан кетуі талап етілетін) болған жоқ, сондықтан Бурк шабуыл шебіне көшті. Көп қанның арасынан көруі қиын болса да, ол кеудесіне бағытталған пасқа жете алды, содан кейін маңызды гол соғып, Ричмондтың тартысты жеңіске қол жеткізуіне көмектесті. Бурк Кевин Бартлеттпен бірге сол дәуірде Ричмондтың барлық бес чемпиондығында ойнады, бұл клубтың рекорды болып табылады. 34 жасында ол 1981 жылы ойнауын жалғастырып, 300 ойын өткізген үшінші «Тайгер» болды. Бірақ оның формасы әрқашан өзі қойған жеке стандартқа сай келмеді және Ричмондтың чемпионатты қорғау үшін финалға шыға алмайтыны анық болғанда, Бурк зейнеткерлікке шықты. Бёрк зейнеткерлікке шыққаннан кейін рекордтарды есептеу әдісіне өзгерістер енгізілді, оның ресми ойындарының саны 300-ге дейін азайтылды, оның ішінде 23-і финалдық, ал алтысы – Ұлы финал болды.
Көлік жүргізушісі
Ойыншылық карьерасын аяқтағаннан кейін бірнеше ай өткен соң, Бурк Пунт Роуд клубында даулы түрде жаттықтырушы болып тағайындалды. "Тайгерс" командасы Буркпен бірге 1980 жылы премьерлік жеңіске жеткен Тони Жюэллді қызметтен босатуға шешім қабылдады, алғашқы маусымынан кейін бір жыл өткен соң. Бүрктің жаттықтырушы болуға қабілетіне күмәнданушылар болмаса да, оның тағайындалуының мәні және кез келген деңгейде жаттықтырушылық тәжірибесінің болмауы еңсеруге тиіс маңызды қиындықтар еді. Дегенмен, 1982 жылы Бурк "Тайгерс" командасын соғыстан бері үшінші рет шағын премьерлікке жеткізді және жартылай финалда "Карлтонға" қарсы тамаша тактикалық шешімдерімен сыншыларды таң қалдырды. Бёрк ойынның басында бірнеше позициялық өзгерістер жасады және өз ойыншыларына "Карлтонның" ойын темпін баяулатуды бұйырды, қажет болған жағдайда 15 метрлік пенальтилер беруге дайын болды. "Тайгерс" оңай жеңіске жетті, ал Бурк өзінің алғашқы маусымында Гран-финалға шыққан санаулы жаттықтырушылардың бірі болды. Бірақ премьерлік жеңісіне қол жеткізу арманы орындалмады. 1982 жылғы VFL Гран-финалында "Ричмонд" бірінші кезеңтің соңында 11 ұпайға көшті, бірақ үшінші кезеңде "Карлтон" бес гол соғып, 18 ұпаймен жеңіске жетті. Маусым аяқталғаннан кейін "Тайгерс" командасы клубты дүрліктірген және 1983 жылы алғашқы он бір ойынның тоғызында жеңіліске ұшыраған наразы жұлдыз ойыншыларын жоғалтты. Бұқаралық ақпарат құралдарында Бурктің лауазымына қатысты қызу пікірталас өрбіді, ал "Ричмонд" дағдарыс жоқ десе де, көптеген адамдар клубқа сенбеді. Команда маусымның екінші жартысында жақсарғанмен, Бурк жаттықтырушы болып қалса, тағы да ойыншылар кететіні туралы әңгімелер тарады. Оның қатал жаттығу әдісі барлық ойыншыларға ұнамаған сияқты. Бёрк маусым соңында өз өтінімін ұсынды, егер ол бұлай істемесе, жұмыстан босатылатынын жақсы білді. Оның екі маусымдағы жеңіс көрсеткіші өте жақсы 56,5% құрады.
Үшінші буын
Өкінішке орай, Бурк клубтың көптеген көрнекті тұлғаларының бірі болды, олар Ричмондпен дұрыс қарым-қатынас жасамай, Пунт Роудтан шеттеу кезеңін бастан өткерді. Бурк 1980-ші жылдары Мельбурн клубының мамандандырылған жаттықтырушысы болды және 1992 жылы Ричмонд клубына селекторлар төрағасы ретінде қайта оралды. 1994 жылғы AFL драфтында ұлы Дэвид (1976 жылдың 9 қаңтарында туған) «әке мен ұл» таңдауы бойынша «Тайгерс» клубына қабылданған кезде ол лауазымынан бас тартты. Дэвидтің бойы 193 см, салмағы 80 кг, атасының дене бітімімен ұқсас болды. Оның мансабы салмақ қою мүмкіншілігінің болмауынан зардап шекті және ол көңілсіздік тудырды. Дэвид әкесінен допты жеңуге деген фанатикалық құштарлықты мұра етті, бірақ оның денесі осы тәсілге байланысты ауыртпалықты көтеруге бейімделмеген еді. Жеті маусымда 85 ойыннан кейін (олардың көп бөлігі қосалқы құрамда басталды), Дэвид Бурк 2002 жылғы маусымда «Кенгурус» клубына ауыстырылды, бірақ көк және ақ түсті жейдемен бір ойын ғана өткізді. Көп жылдар бойы Бурк паб бизнесімен айналысып, Камбервелл крикет клубының өте жақсы крикетшісі болды. 1996 жылы қанат шебіндегі керемет ойыны оған AFL ғасырының командасына орын берді. Ол сондай-ақ AFL-дің мәңгілік мүшесі және құрметті мүшесі. Ричмонд оны бірнеше рет құрметтеді, ең бастысы 2005 жылы клубтың төрт «өлімсіз» ойыншысының бірі деп танылды. Клубтың үздік ойыншысы аталымы кезінде табысталған «Үздік клуб мүшесі» жылдық сыйлығы оның құрметіне аталған. 2007 жылдың қыркүйегінде ол Стивен Карри және Дэйв Лоусонмен бірге Toyota Legendary Moments жарнамасының батыры болды. Жарнамада Бурк сынған аяғымен бір тоқсан ойнаған, сондай-ақ командаласымен соқтығысып, басына жара алған, көзінен қан ағып кеткен сәттер көрсетілді. Көру қабілеті нашарлағанмен, Бурк керемет секіріп, кеудесімен допты ұстап алып, жеңіс голын соқты.