Кіріспе

Канадалық англикандық священник Флоренс Ли Тим Ой (5 мамыр 1907, Гонконг – 26 ақпан 1992, Торонто) – 1944 жылғы 25 қаңтарда Англикандық шіркеуде дін қызметкеріне толық құқық алған әйелдердің алғашқысы.

Өмірбаян

Ли Тим Ой Гонконгтың Абердин қаласында дүниеге келді. Оның біліміне ата-анасы қолдау көрсетті. Оқу кезінде ол Англикан шіркеуінде крещениеден өтіп, Флоренс Найтингейлдің құрметіне Флоренс есімін алды. 1931 жылы Ли Гонконгтегі Сент-Джон соборында Диаконисса Люси Винсенттің діни қызметке бекітілуіне қатысты. Сол кездегі уағызшы әйелдерден христиандық миссионерлік қызметке өмірін арнауға шақырғанда, Ли шабыттанды. Содан кейін ол теологиялық білім алу үшін Кантондық теологиялық колледжге барып, 1938 жылы Гонконгқа оралды. Коулундағы All Saints шіркеуінде екі жыл жұмыс істегеннен кейін, екінші Қытай-Жапон соғысы кезінде Қытайдан қашқан Гонконгтағы босқындарға көмектесті. Содан кейін Гонконгтың Виктория епископы Рональд Холл оны Макаодағы босқындарға көмектесу үшін Макао протестанттық шіркеуіне жіберді. Жаңа қызметіне алты айдан кейін ол Гонконгқа оралып, 1941 жылдың 22 мамырында епископ Холлдың Сент-Джон соборында диаконисса болып бекітілді. Онда алғашқы шақыруын алды. Гонконг пен Қытайдың бір бөлігін жапондықтар басып алғандықтан, бейтарап Макаоға Англикан дін қызметкерлерінің баруы мүмкін болмады, онда тұрақты Англикан дін қызметкері болған жоқ. Ли сол кезде дін қызметкері болып бекітілмегеніне қарамастан, Холл оған Англикандықтарға қасиеттілік рәсімдерін өткізуге рұқсат берді. Холл сол кездегі Кентербери архиепископы Уильям Темплге былай түсіндірді: «Мен оған Иеміздің соңғы кешкі асын өткізуге рұқсат бердім. Егер оған жете алсам, рұқсат берудің орнына, оны дін қызметкері еткен болар едім. Мен әйелдерді дін қызметкері етіп тағайындауды жақтамаймын. Алайда, менің қамқорлығымдағы қауымдардың шіркеудің қасиетті діни рәсімдерін қабылдауына ешқандай көзқарас кедергі келтірмеуге бекіндім». Уильям Темпл өзінің қарама-қайшылықты пікірлерін басқалармен бөлісті, бірақ оған қарсы ашық ұстаным қабылдауға мәжбүр болды. Әйелдерді дін қызметкері етіп тағайындауды Англикан шіркеуі 30 жылдан кейін ғана реттеді. Одан әрі дау-дамайдың алдын алу үшін соғыс аяқталғаннан кейін ол лицензиясынан бас тартты (бірақ дін қызметкерінің дәрежесін сақтап қалды). 1948 жылы ол АҚШ-қа сапармен жіберілген қытай дін қызметкерлерінің тобында болды. Оған сапар барысында уағыз айтпауды тапсырды. Қытайға оралғаннан кейін ол Хепудегі босанау үйінде және балалар бағдарламасында жұмыс істеді. 1951 жылы ол Бейжіңдегі жекеше теологиялық Йенчин университетіне оқуға түсті, содан кейін 1953 жылдан 1957 жылға дейін Кантондық теологиялық колледжге ағылшын тілі мен теологияны оқытуға оралды. Осы кезеңде Қытай Халық Республикасының өркендеуінен туындаған әлеуметтік өзгерістердің салдарынан ол шетелдік дінді ұстанғаны үшін көпшілік тарапынан сыналып, мазақталды. Қытайдағы коммунистік үкімет 1958 жылдан 1974 жылға дейін барлық шіркеулерді жапты, сол кезде Ли фермада, содан кейін зауытта жұмыс істеуге мәжбүр болды. Ол контрреволюционер деп танылғандықтан саяси қайта тәрбиелеуден өтуі керек болды. Ли Тим Ой сол дәуірде достарымен бірге намаз оқу үшін тауларға шықты, себебі олардың арасында көрінуден қорқыды. Ол ұзақ жылдар бойы қуғын-сүргін кезінде өзін-өзі өлтіруге жақындағанын айтты. Қызыл гвардия тіпті оны шіркеу киімдерін қайшымен кесуге мәжбүрледі. 1974 жылы оған зауыттағы жұмысынан зейнеткерлікке шығуға рұқсат берілді. Алайда Ли Гонконгтегі шіркеумен байланыста болмағандықтан, бұл туралы бірнеше жыл бойы білмеді. 1979 жылдан бастап діни құлшылыққа рұқсат берілгеннен кейін ол шіркеу қызметтерін дамытуға және басқаруға қатысты, олар оның дін қызметкері болып бекітілген күнінің жылдығына орай ұйымдастырылды. 2007 жылы Англикан қауымы оның туғанына 100 жыл толуын атап өтті. 2018 жылы ол Епископальдық шіркеудің қасиеттілер күнтізбесіне енгізілді. Сондай-ақ, ол Канаданың Англикан шіркеуінің күнтізбесінде 26 ақпанда, оның қайтыс болған күнінде, мерекесімен еске алынады. Оның мұрағаттары Ватерлоо университетінің Англикан колледжіндегі Ренисон университетінің колледжіндегі Лузи Вонг кітапханасында сақталады.