Кіріспе

Гамильтон, Онтарио, Канададағы ядролық реактор

Макмастер ядролық реакторы (МЯР) – Канаданың Онтарио штатындағы Гамильтон қаласындағы Макмастер университетінің кампусында орналасқан 5 МВт жылу қуаты бар ашық бассейн типтес реактор.

Сипаттама

MNR 1959 жылғы сәуір айында жұмыс істей бастады, ол Ұлттар Достастығындағы алғашқы университет негізіндегі зерттеу реакторы болып табылады және 2018 жылы Чалк Ривер зертханасындағы Ұлттық Универсалды (NRU) реакторы жабылғаннан бері Канададағы ең жоғары нейтрондық ағынды зерттеу реакторы болып келеді. Реактор екі байланысқан бассейннен тұрады; реакторлық ядроны кез келген бассейнде орналастырып, пайдалануға болады. Бұл ядроны техникалық қызмет көрсету үшін эксперименттік құрал-жабдықтан алыстатуға мүмкіндік береді. MNR – реактор жұмыс істеп тұрғанда ядросы көрінетін реактордың мысалы. Одан қарағанда ядроның өзі Черенков сәулеленуі салдарынан көк түспен жарқырайды. MNR – Канадада толық қоршау құрылымы бар жалғыз зерттеу реакторы. Реактор аз байытылған уранмен отындырылады және жеңіл сумен салқындатылады және баяулатылады. Жылу екінші деңгейлі салқындатқыш жүйе арқылы атмосфераға, реактор ғимаратына жақын орналасқан екі салқындату мұнарасы арқылы тасымалданады. Реактор әртүрлі мақсаттарда қолданылады: бакалавриат білімінде NAA (нейтрондық активациялық талдау), реактор физикасы эксперименттері және іздеушілер мен сану эксперименттері үшін радиоизотоптар қолданылады. Магистратурада нейтрондық сәулелер нейтрондық радиография, нейтрондық дифракция, жылдам гамма-НАА және геохронологиялық әдістер үшін пайдаланылады. Коммерциялық қызметтерге радиоизотоптар өндірісі және нейтрондық радиография кіреді. Сондай-ақ, мұнда ыстық камера, жоғары активті кобальт көзі және жоғары деңгейлі радиоизотоптық зертханалар бар. MNR-ді пайдаланатын зерттеушілер Макмастерде, сондай-ақ Канада мен әлемнің басқа да университеттерінде орналасқан. MNR сонымен қатар әртүрлі қатерлі ісіктерді емдеу үшін қолданылатын радиоизотоп – йод-125-тің әлемдік өндірісінің жартысын қамтамасыз етеді. Алайда, 2009 жылы Чалк Ривер реакторы тоқтатылған кезде университет йод-125 өндірісін 20%-ға арттырды және MNR-ді молибден-99 өндірісін жүргізуге бейімдеуді ұсынды. MNR бұрын 1970 жылдары Чалк Ривер қондырғыларында ыдыстар ауыстырылған кезде молибден өндірісімен айналысқан.

Терроризммен байланысты деп айыпталу және сотқа шағымдану

Американдық автор Пол Л. Уильямс Макмастер университетінің, әсіресе ядролық реакторының террористік топтармен толыққанды еніп, белгісіз ядролық материалдарды ұрлап алғандығы туралы кітаптар жариялады. Университет бұл мәлімдемелерді күшпен жоққа шығарып, 2007 жылы Уильямсқа 2 миллион доллардан астам сомада сотқа берді. Канададағы барлық радиоактивті материалдарды бақылайтын Канадалық ядролық қауіпсіздік комиссиясы "Біз Макмастер реакторынан жоғалған немесе ұрланған ядролық материал туралы ешқандай хабарлама түскенін растай аламыз" деген хат жариялады.