Кіріспе

Америкалық байланыс спутнигі

Трекерлік және деректерді ретрансляциялайтын спутник (TDRS) – НАСА және басқа да АҚШ үкіметтік мекемелері тәуелсіз «пайдаланушы платформаларымен» (мысалы, спутниктер, аэростаттар, ұшақтар, Халықаралық ғарыш станциясы және Амундсен-Скотт Оңтүстік полюс станциясы сияқты алыс орналасқан базалар) байланыс үшін пайдаланатын Трекерлік және деректерді ретрансляциялайтын спутниктер жүйесінің (TDRSS) бір бөлігі. Бұл жүйе НАСА-ның барлық пилотты және пилотсыз ғарыш миссияларын қолдаған, Жердің төмен орбитасындағы жер станцияларының бүкіл әлемдік желісін алмастыру мақсатымен жасалды. Жүйенің негізгі жобалау мақсаты – осы ғарыш аппараттарының Жермен байланыста болатын уақытын ұзарту және берілетін деректер көлемін арттыру. Барлық TDRSS спутниктері Жер бетінен жоғары, геосинхронды орбитада іске қосылып, жұмыс істеу үшін жобаланған және құрастырылған. Алғашқы жеті TDRSS спутнигін TRW корпорациясы жасады. Кейінгі үш нұсқасын Boeing корпорациясының Спутниктік жүйелер бөлімшесі өндірді. Барлығы он үш спутник ұшырылды, бірақ біреуі «Челленджер» апатында жойылды. TDRS 1 спутнігі 2009 жылдың қазан айында қызметтен шығарылды. TDRS 4 спутнігі 2011 жылдың желтоқсан айында қызметтен шығарылды. Қазіргі таңда он TDRSS спутнігі қолданыста. Барлық TDRSS спутниктерімен НАСА-ның Годдард ғарыш ұшу орталығы басқарады. TDRS L және K нұсқаларына арналған келісім-шарт 2007 жылдың 20 желтоқсанында Boeing компаниясына берілді. 2011 жылдың 30 қарашасында НАСА үшінші буын TDRS спутнігін, TDRS M спутнігін қосымша тапсырыс беру туралы шешім қабылдады. TDRS 1 спутнігі 2009 жылға дейін Антарктида ғылыми зерттеулері үшін маңызды байланыс арнасы болды. Екінші трекерлік және деректерді ретрансляциялайтын спутник 1986 жылдың қаңтарында STS-51L миссиясы кезінде ұшырылғаннан кейін көп ұзамай «Челленджермен» бірге жойылды. TRW жасаған келесі бес TDRSS спутнігі басқа ғарыш кемелерімен сәтті ұшырылды. 2000 және 2002 жылдары Atlas ракеталарымен Boeing компаниясының үш спутнігі ұшырылды. НАСА баспасөз хабарламасында жүйенің мүмкіндіктері былайша сипатталды: «ТДРС 1 жеке жұмыс істей отырып, 1983 жылдың қыркүйегіндегі Шатл миссиясын қолдау үшін, НАСА трекерлік станцияларының барлық желісі бұрынғы Шатл миссияларында қамтамасыз еткеннен гөрі, байланыс аймағын кеңейтті». TDRS спутниктерінің бірінші буыны 2015 жылы қызметтен шығарылуы жоспарлануда.

TDRSS жер терминалдары

Екі TDRSS жерсеріктік терминалы Лас-Крусес аймағындағы NASA White Sands Complex-те орналасқан. Радиоарна арқылы жіберілетін барлық командалар мен алынған телеметрия осы терминалдар арқылы, White Sands Complex-тегі осы терминалдар арқылы жіберіледі және қабылданады. Алғашқыда TDRSS үшін тек бір ірі жерсеріктік терминал жүйесі жобаланып, салынған. Бірақ, бірнеше жыл өткен соң, пайдаланушылардың сұранысы артқандықтан NASA екінші жерсеріктік терминал жүйесін жобалауға және салуға тапсырыс берді. Осылайша, қазір онда екі функционалды түрде толықтай бірдей және резервтік жерсеріктік терминал бар, олар White Sands Complex деп белгілі. Үнді мұхитында қолдау көрсетуге тыйым салатын белгілі бір аймақ болғандықтан, TDRS қолдауын қамтамасыз ету үшін Гуамда жерсеріктік терминал салынды.

Дизайн

TDRSS спутниктерінің байланыс жүйелері бір уақытта бірнеше миссияны қолдау үшін жобаланған. Әрбір спутниктің S диапазоны, Ku диапазоны (тек бірінші буын) және Ka диапазоны (тек екінші буын) электрондық байланыс жүйелерінің аппараттық құралдары бар, олар әртүрлі тасымалдаушы жиіліктерде жұмыс істейді және әртүрлі деректер жылдамдықтарын қолдайды. Жаңа Boeing спутниктері ескі TRW спутниктеріне қарағанда көбірек байланыс мүмкіндігіне ие.