Кіріспе

Көлді құру үшін PPL корпорациясы Уилсонвиллдегі Уолленпаупак өзенінде бөгет салып, оны Тафтон бөгеті деп атады. Жобаны 1924-1926 жылдары 2700 адам аяқтады, ал бөгет жабылғаннан кейін су қоймасы толуына жеті ай кетті. PP&L компаниясы суға батқан жерді шамамен 100 иесінен сатып алды, ал мүліктердің көпшілігі қиратылды немесе көшірілді. Кейбір үйлердің іргетастары қалды, ал аңғар сумен толғанда су мөлдір болғандықтан іргетастарды көруге болады. Ағаштар кесілді, бірақ түбірлері алынбады. Барлығы 17 миль (27 км) жол мен электр бағаналары басқа бағытқа бұрылды, сондай-ақ Пурдитаун зираты басқа жерге көшірілді. Бұрынғы Уилсонвилл қаласы, Джеймс Уилсонның құрметіне аталған, қазір бөгеттің жанында су астында қалды. Көл 1926 жылдың 31 шілдесінде ресми түрде жұртшылыққа ашылды. Су 13 фут (4 м) болат құбырмен (алғашқыда ағаштан жасалған) екі турбинаны қуаттандырады, олар біріктіріліп 44 мегаватт электр энергиясын өндіре алады. Су Лакаваксен өзеніне құйылады, ол өз кезегінде Делавэр өзеніне ағып кіреді. PP&L компаниясы 2015 жылдың маусымына дейін көл маңындағы жерді басқарып келді. Үй иелеріне кіру құқығы бар, бірақ ландшафтты жақсарту немесе сыртқы жарықтарды орнату үшін рұқсат алу керек, көлді жақсы көру үшін өсімдіктерді кесуге болмайды. Бұл шара көлдің жасанды жағалауын табиғи күйде сақтау және тозуды азайту үшін қабылданды.

Климат

Треварта климаттық жіктеу жүйесіне сәйкес, Валленпаупак көлі жылы жаздармен (b), суық қыстармен (o) және жыл бойы жауын-шашынмен (Dcbo) жылы континенталды климатқа (Dc) ие. Dcbo климаты кем дегенде бір айдың орташа температурасы ≤, төрттен жеті айдың орташа температурасы ≥, барлық айлардың орташа температурасы < және маусымдар арасындағы жауын-шашынның айтарлықтай айырмашылығы болмауымен сипатталады. Валленпаупак көліндегі жаздың көп бөлігінде ауа ылғалды болып келеді, бірақ ыстық пен жоғары ылғалдылықтың эпизодтарындағы жылу индексі > бола алады. 1981 жылдан бері ең жоғары ауа температурасы 2001 жылдың 6 тамызында тіркелді, ал ең жоғары күндізгі орташа шөл температурасы 2006 жылдың 1 тамызында тіркелді. Шілде айы – найзағай белсенділігінің ең жоғары нүктесі, бұл жылдың ең жылы айымен сәйкес келеді. 1981 жылдан бері ең жауын-шашынды күн 2004 жылдың 17 қыркүйегінде болды. Қыс айларында өсімдіктердің төзімділік аймағы 5b, ал орташа жылдық ең төменгі ауа температурасы болып табылады. 1981 жылдан бері ең суық ауа температурасы 1994 жылдың 21 қаңтарында тіркелді. Суық пен желдің күшті эпизодтарында желдің салқындату көрсеткіші < болуы мүмкін. Қаңтар айы – орташа ең суық аймен сәйкес келетін орташа қарлы ай. Мұздық дауылдар мен кеміндегі ≥ қар жаудыратын үлкен қарлы дауылдар жыл сайын, әсіресе желтоқсаннан наурызға дейінгі кезеңде болады.

Гидрология

Көлдің бетінің ауданы шамамен 5,7 шаршы мильді (14,8 шаршы километрді) құрайды. Ол 70 футтық (21 метрлік) бөгеттің және шығыс жағындағы Тафтон тоғанының салынуы арқасында құрылды. Валленпаупак көліне ең ірі ағын – көлдің батыс жағында орналасқан Валленпаупак өзені. Көл мен өзен арасындағы шекара – Ледждейл жолындағы көпір. Шығыс Валленпаупак өзені Ньюфаундленд қаласынан оңтүстікке қарай және Монро округінің солтүстік жиегіне дейін созылады. Батыс Валленпаупак өзені Мт. Кобб және Генри көліне дейін жетеді. Көлге тікелей құятын өзендер: Уэйнвуд, Гуз Понд, Пурди, Строхс, Лайонс және Бич Хаус, сондай-ақ Stony, Spring Hill, Seeleys және Mill арналары. Көл гидроэлектр энергиясын өндіру мақсатымен құрылғандықтан, әр көктемде су деңгейі мамырдың 1-іне дейін 361,80 метрлік белгіге дейін көтеріледі, ал жаз және күздің басында су деңгейі біртіндеп төмендейді. Күздің соңы мен көктемнің басында су деңгейі сақталады. Сәуір және мамыр айларында қардың еруі су деңгейін көтеру үшін пайдаланылады. Су жағасында үйі бар адамдар су деңгейі төмендегенде жеке кемежайларын сыртқа жылжытады (суреттерді қараңыз). Кемежайлар мен теңіз белгілері желтоқсанның 1-іне дейін көлдің жоғары деңгейінен алынып тасталуы керек және мұз ерігенге дейін қайта орналастырылмауы керек. Жоспарға сәйкес, PP&L және Riverstone Holdings компанияларының энергия өндіру активтерінен құрылған Talen Energy деген жаңа компания бөлініп шығу тиіс болды. 2015 жылдың 1 маусымында Talen Energy Валленпаупак гидроэлектрлік жобасының энергия өндіру станциясының ресми иесі атанды және FERC лицензиясы бойынша Валленпаупак көлін басқару құқығына ие болды. FERC ережелерін сақтау мақсатымен 2015 жылдың 8 қазанында Talen Energy Валленпаупак көлінің гидроэлектрлік жобасын Канаданың Торонто қаласындағы Brookfield Renewable Partners L. P компаниясына сату жоспарларын жариялады. Сату 2016 жылдың 1 сәуірінде аяқталды. Brookfield компаниясы өз веб-сайтында Валленпаупак көлін басқару туралы ақпаратты ұсынады.

Демалыс

Поконо тауларының көл аймағының ажырамас бөлігі саналатын Валленпаупак көлі, Пенсильвания, Нью-Джерси және Нью-Йорк штаттарын қамтитын аймақта, әсіресе жаз айларында танымал демалыс орны болып табылады. Жазда көлде қайықпен жүзуге, жүзуге және балық аулауға мүмкіндік бар, ал қыста – қар мотоциклімен жүруге, коньки тебуге және мұз балық аулауға болады. Трейлерлік қайықтарды тегін түсіруге арналған орын Мэнган шығанағында, 590 мемлекеттік тас жолынан жақын жерде орналасқан. Каффри, Айронвуд Пойнт, Леджедейл және Уилсонвиллде ақылы түсіру алаңдары бар. Көлде қайықтардың қуаты шектеусіз. Қайық жылдамдығы күн бату мен күн шығу аралығында ғана шектеледі. Жазғы демалыс күндері күндізгі қайық жылдамдығы белгілі бір шектеуге ие. Көлдің ормандармен қапталған жағалауы жаяу серуендеуге және ақ бұғы және қара аю сияқты жануарларды қарауға мүмкіндік береді. Шуман нүктесінде тұрақ және орташа қиындық деңгейіндегі 5 шақырымдық (3 миль) жаяу жол бар. Көлде кіші ауызды басс, үлкен ауызды басс, рок басс, көк шырша, шұбар, мускальундж, солтүстік шымшы, пикерел, ақ көк шоқ, қоңыр көк шоқ, мысық балық және сары көкпар сияқты балықтар кездеседі. Көлге шұбар, жолақты шұбар және гибридті жолақты шұбар балықтары қосылған. Көлдің ұзындығы 21 шақырым, жағалау сызығы 84 шақырымды құрайды, ал ең терең жері 18 метрге жетеді. Аққабақ бүркіттер аралда ұя салғандықтан Кипп аралдары тамыз айына дейін жабылуы мүмкін және олар жыл сайын оған оралады. Тамыз айының соңғы демалыс күндері «Уолли-Лейк Фест» фестивалі өтеді, ол көлдің және көршілес Хоули қаласының айналасында үш күнге созылады, соның ішінде Тафтон тоғанының алдындағы жүзуші платформаларда өтетін «Уоллипалуза» тікелей музыка фестивалі де бар. Валленпаупак көлінде қыс айларында өтетін маңызды шара – мұз үстінде өтетін жыл сайынғы «Мұз гольф турнирі». Бұл турнирді «The Chamber of the Northern Poconos» ұйымдастырады және ол 9 ойындық жарыс болып өтеді.

Су экологиясы

Валленпаупак көлі бірқатар экологиялық мәселелерге тап болады, оның ішінде қайықтарды көп пайдаланудан туындаған су сапасының нашарлауы, балдырлардың гүлдеуі және егіс шаруашылығынан ағып келетін судың салдарынан шөгінділердің жылдам жиналуы, сондай-ақ жағалау бойындағы қызғылт түсті жіңішке жапырақтың (purple loosestrife) таралуы. Су сапасын жақсартуға жасалған бірлескен күш-жігер нәтижесінде көл 2016 жылы Пенсильвания штатының нашарлаған су қоймалары тізімінен шығарылды, бұл мәртебе оған жиырма жыл бұрын берілген еді. Көл Уолленпаупак ауданы мектебінің оқушыларына экологияны оқыту үшін білім беру құралы ретінде пайдаланылады. Lake Wallenpaupack Watershed Management District (LWWMD) – 1979 жылы құрылған, көлдің су сапасын жақсартуға бағытталған коммерциялық емес ұйым.

Жер экологиясы

А. В. Кучлердің АҚШ-тағы потенциалды табиғи өсімдік түрлеріне сәйкес, Уолленпаупак көлі Аппалачи еменінің (104) және Солтүстік қатты ағаштардың (106) уақытша басым өсімдік түріне ие. Өсімдік түрі – Шығыс қатты ағаш орманы және Солтүстік қатты ағаш орманы. Шығыс гемилокасының (T. canadensis) тоғайлары Adelges tsugae (гемилок жүн қоңызы) деген шырын сорғыш жәндікпен қоныстануынан қурап жатыр. Көктемгі гүлденудің ең жоғарғы шегі әдетте мамыр айының басында, ал күзгі түстің ең жоғарғы шегі әдетте қазан айының басында болады. Өсімдіктердің қырыну аймағы 5b, орташа жылдық ең төменгі ауа температурасы – 5°C. Штат бойынша, бұғылардың саны артығынан өсіп, жер жамылғыштары мен жас ағаштарды тым көп жеуінен өсімдік экологиясына кері әсер еткен. 2018 жылғы мәліметтер бойынша, бұғылардың саны 1,5 миллионға жетеді, бұл дәстүрлі аңшылық тәжірибесіне сәйкес келетін халық тығыздығы. Дәстүрлі аңшылық тәжірибесі тек мүйізді еркек бұғыларды атуға рұқсат берген. Бұл жыныс арақатынасының теңгерімсіздігіне және халық санының жылдам өсуіне әкелді. Пенсильвания бұғылардың артығынан өсу мәселесін шешу үшін мүйізсіз бұғыларды атуды енгізді. 2003 жылы аң аулау маусымында 465 000 бұғы атылды, аналық-еркек арақатынасы 2,25:1 болды. 2018 жылы 375 000 бұғы атылды, ал арақатынас 1,5:1-ге дейін төмендеді. Уолленпаупак көлінің маңындағы WMU 3D аймағында жылына 8000-ден 10000-ға дейін бұғы ауланады.

Танымал мәдениетте

Валленпаупак көлі танымал телешоудағы "The Office" бағдарламасының екінші маусымның он бірінші эпизодындағы "Booze Cruise" демалыс орны ретінде көрсетілген. Алайда, эпизод Уолленпаупак көлінде түсірілмеген (оқиға қаңтар айында болғандықтан көл мұз қатып, қатып қалған болар еді). Негізгі түсірілім Калифорнияның Лонг-Бич портында өтті. Бұл туралы 3-ші маусымдағы "Сатушылар саяхаты" эпизодында Майкл мен Энди сату мәселесін талқылағанда айтылады. Көлде Рут Чьюдың балалар кітабы "Таңғы асқа пісірілген бұршақ" (1970; 1974 жылы "Жасырын жаз" деп қайта басылған) оқиғасы өрбітеді. Cove Haven Resort, тек жұбайларға арналған, жүрек пішіндес ванналары бар қонақ үй 1958 жылдан бері қызмет көрсетуде, және Поконос аймағының "Әлемнің бал айының астанасы" деп аталуының бір себебі осы. Вермонт штатындағы Fever Dolls рок-тобының 2020 жылғы The Phantasm at Lake Wallenpaupack EP-сінің атауында көлге сілтеме жасалған. Көл Abbot Elementary телесериалының екінші маусымының 13-ші эпизодында, Ава өзінің джет-ски қоры туралы айтқанда еске алынады.