Кіріспе

Пото өзені – АҚШ-тың Арканзас және Оклахома штаттарында орналасқан, 227 километрлік өзен. Бұл Оклахомада солтүстікке қарай ағатын жалғыз өзен және штаттың жетінші ірі өзені. Пото өзені – Миссисипи өзеніне құятын Арканзас өзенінің саласы. Оклахома штаты құрылғанға дейін, Үндістан территориясы кезеңінде (1838-1906 жж.), бұл өзен Скулливилл және Шугар-Лоф округтары арасындағы шекара қызметін атқарды, бұл округтар Чоктау ұлтының Мошулатубби ауданының бір бөлігі болды. Пото өзені Арканзас және Оклахома штаттары арасындағы шекараның бір бөлігін де құрайды, Форт Смиттен оңтүстікке қарай шамамен бір шақырымға созылады. Бұл шекара Арканзасқа қосымша 57 акр жерді қосады, ал 1905 жылға дейін бұл жер Чоктау ұлтының анклавы болған еді.

Этимология

Пото — француз тілінде "баған" деген сөз. 1716 жылы Жан Батист Беннар де ла Харп бастаған француз саяхатшылары бұл өзенге осылай ат қойған деп саналады. Олар өзеннің сағасын белгілеу үшін баған қолданған болуы мүмкін. Оклахома штатындағы Потоу қаласы да осы өзеннің атымен аталады.

Тарих

1820 жылғы АҚШ пен Чоктау ұлты арасындағы Доак құмы туралы келісімде, кейіннен 1830 жылғы Билеуші қоян сағасы туралы келісімде нақтыланды, Арканзас пен Чоктау арасындағы шекара Чоктау бақылауындағы Қызыл өзен бойындағы ең шығыс нүктеден Арканзас штатының Форт Смит қаласының батыс жиегіне дейін жүрді. Бұл шекара шамамен 57 акр жерді құрады, ол заңды түрде Чоктау жері болды, бірақ шығысы Форт Смитпен, солтүстігі Арканзас өзенімен және оңтүстік-шығысы Пото өзенімен шектелді. Бұл Арканзас арқылы өту арқылы ғана қолжетімді Чоктау ұлтының іс жүзіндегі анклавына әкелді. Бұл 57 акр жер Арканзастың заңдық билігінен қашып, Чоктау ұлтының функционалдық билігінен тыс қалған заңсыздықтардың ошағына айналды. Бұл аймақ кокаин контрабандасымен айналысқандардың көптігі осы мүмкіндікті пайдаланғандықтан «Кока-Хилл» деп аталды. 1905 жылы АҚШ үкіметі Чоктаулармен кеңеспей-ақ 57 акр жерді Арканзас штатына берді, осылайша Пото өзені Арканзас пен Чоктау арасындағы шамамен бір мильге созылған шекараға айналды. Бұл шекара Оклахома штатының конституциясындағы де-факто шекара болып саналды және 1985 жылғы АҚШ Жоғарғы Сотының «Оклахома – Арканзас» ісіне дейін даусыз шекара болып қала берді. Оклахома бұл аумақты Чоктаулардан заңсыз алынғанын және Оклахомаға берілуі керек екенін мәлімдеді. Жоғарғы Сот 1985 жылдың 1 шілдесінде Арканзасқа тиесілі шекараны сақтап қалу туралы шешім қабылдады, осылайша Пото өзені Оклахома мен Арканзас арасындағы шамамен бір мильге созылған шекара болып бекітілді.

Курс

Пото өзені Арканзас штатының Уолдрон қаласының жанындағы Би-Маунтиннің оңтүстігінде 3,2 километр жерде басталады және Белл-Пойнт қаласында Арканзас өзенімен бірігеді, қысқа мерзімге Оклахома мен Арканзас арасында шекара болып қызмет етеді. Пото өзенінің салалары: Фурш-Малин, Бразилия ағыны және Санс-Буа ағыны. Өзен бойында орналасқан маңызды қалалар, бастауынан сағасына дейін: Визтер, Хевенер, Потео, Панама, Спиро және Оклахомадағы Форт Коффи, сондай-ақ Арканзастағы Форт Смит.

Вистер көлі

Пото өзенінің 70 шақырымынан салынған Уистер бөгеті 1949 жылдың желтоқсанында Уистер көлінің пайда болуына себеп болды. Кейіннен, Уистер көлі мемлекеттік паркі су қоймасының төңірегінде салынды. Көл мен бөгет есімдерін жақын орналасқан Оклахома штатының Уистер қаласынан алған.

Оклахома рун тастары

Оклахома штатында көптеген рун тастары табылды және жергілікті тұрғындар оларды Миссисипи және Арканзас өзендерімен жүзіп, содан кейін Пото өзенімен жолданған викинг саяхатшыларының еңбегі деп санайды. Дегенмен, осы талаптарды растайтын дәлелдер жеткіліксіз және тұрақсыз. Ең сенімді артефакт – "Heavener Runestone", оны Оклахома штатының Хевенер қаласындағы Хевенер Рунстоун паркінде көруге болады.