Ұшақ кабинасының мөлдір қаптамасы – ұшқыштарға кең көрініс пен жайлылықты қамтамасыз етеді. Аэродинамикалық бұрыштар, қысым және тарихы туралы біліңіз.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ұшақ кабинасының үстіндегі мөлдір қаптама
Transparent enclosure over an aircraft cockpit
Ұшақ кабинасының үстіндегі мөлдір қаптама – кейбір ұшақ түрлерінің кабинасын жабатын мөлдір құрылым. Ұшақ кабинасының қаптамасы ұшақ экипажы үшін бақыланатын және кейде қысыммен қамтамасыз етілетін ортаны құйып, дәстүрлі ұшу кабинасымен салыстырғанда кең көрініс бұрышын ұсынады. Қаптаманың пішіні – аэродинамикалық қарсылықты азайту және ұшқыштар мен басқа да экипаж мүшелерінің көріну мүмкіндігін арттыру арасындағы тепе-теңдік.
An aircraft canopy is the transparent enclosure over the cockpit of some types of aircraft. An aircraft canopy provides a controlled and sometimes pressurized environment for the aircraft's occupants, and allows for a greater field of view over a traditional flight deck. A canopy's shape is a compromise designed to minimize aerodynamic drag, while maximizing visibility for pilots and other crewmembers.
Тарих
Ертедегі ұшақтардың кабиналары жабылмаған. Ұшқыштар жел мен ауа райына тікелей ұшырады, бірақ көбінесе ұшу жақсы ауа райында жүргізілді. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезеңінде көптеген ұшақтарда кабина болмады, алайда ұшқыштың бетіне жел мен винттен соққан ауадан қорғану үшін кішкентай жел қалқаны жиі орнатылды. 1920-1930 жылдары ұшақтардың жылдамдығы мен биіктігінің артуы толық жабық пилот кабинасын қажет етті, соның салдарынан кабиналар кеңінен қолданыла бастады. Алғашқы кабиналар көптеген жалпақ шыныдан жасалып, оларды рама мен бөлу тіректерімен бекітетін. Бөлу тіректері көрінуді шектеді, бұл әсіресе әскери ұшақтар үшін қиындық тудырды. Сонымен қатар, екінші дүниежүзілік соғысқа дейін жаңадан енгізілген акрилдік кабиналарға қарағанда шыны кабиналар әлдеқайда ауыр болды. Supermarine Spitfire және Westland Whirlwind сияқты ұшақтарда акрилден жасалған күмбезді кабиналар қолданылды, олардың арқасында жан-жақты көру мүмкіндігі жақсарды, салмақ азайды және енгізілген кабиналарға қарағанда басқа да артықшылықтарға ие болды. Қазіргі күні олар көптеген истребительдерде қолданылуда.
Very early aircraft had no canopies. The pilots were exposed to the wind and weather, although most flying was done in good weather. Through World War I most aircraft had no canopy, although they often had a small windshield to deflect the prop wash and wind from hitting the pilot in the face. In the 1920s and 1930s, the increasing speed and altitude of airplanes necessitated a fully enclosed cockpit and canopies became more common. Early canopies were made of numerous pieces of flat glass held in position by a frame and muntins. The muntins reduced visibility, which was especially awkward for military aircraft. Also, glass canopies were much heavier than acrylic canopies, which were first introduced shortly before the Second World War. The acrylic bubble canopy was used on aircraft such as the Supermarine Spitfire and Westland Whirlwind, which gave better all round visibility and reduced weight and other advantages over the embedded canopy. It is still being used on most fighter aircraft.
Ұшқышпен шығарылатын орындық жүйесі
Көптеген жоғары өнімді әскери ұшақтарда шатыр эжекциялық орындық жүйесінің ажырамас бөлігі болып табылады. Ұшқыш ұшақтан шығарыла алмайды, шатыр эжекциялық орындықтың жолынан толығымен кеткенше. Көптеген эжекциялық орындықпен жабдықталған ұшақтарда шатыр жарылғыш зарядтардың күшімен жоғары және артқа қарай итеріледі. Содан кейін ауа ағыны шатырды эжекция жолынан алыстатады. Дегенмен, кейбір ұшақтарда, мысалы, McDonnell Douglas AV 8B Harrier II, ұшқыш тікұшақ режімінде немесе ауа ағыны шатырды эжекциялық орындықтың жолынан жылжытуға жеткіліксіз жылдамдықпен ұшқан кезде эжекцияға мәжбүр болуы мүмкін. Мұндай жағдайда ұшқыш эжекция кезінде шатырға соқтығысуы мүмкін. Бұл мүмкіндікті болдырмау үшін кейбір ұшақтарда ұшқыштың басынан өтетін, зигзаг тәрізді орналасқан жұқа жарылғыш сым орнатылған. Эжекция кезінде бұл сым алдымен іске қосылып, шатырды сыпайды. Содан кейін эжекциялық орындық пен ұшқыш сынық шатыр арқылы ұшырылады.
On many high performance military aircraft, the canopy is an integral part of the ejection seat system. The pilot cannot be ejected from the aircraft until the canopy is no longer in the path of the ejection seat. In most ejection seat equipped aircraft, the canopy is blown upwards and rearwards by explosive charges. The relative wind then blows the canopy away from the ejection path. However, on some aircraft, such as the McDonnell Douglas AV 8B Harrier II, the pilot may be forced to eject when in a hover, or when going too slow for the relative wind to move the canopy out of the path of the ejection seat. In that situation, the pilot could possibly impact the canopy when ejecting. To overcome that possibility, some aircraft have a thin cord of plastic explosive zig zagging across the canopy over the pilot's head. In the event of an ejection, the explosive cord is activated first, shattering the canopy. Then the ejection seat and pilot is launched through the shattered canopy.
Құрылыс
Қазіргі заманғы акрил шатырларының көпшілігі вакуумдық қалыптау арқылы жасалады. Акрилден жасалған жамылғы, ішкі қалыпқа бекітіледі, содан кейін акрил иілгіш болатынша бүкіл жиынтық пеште қыздырылады. Одан кейін қалыптан ауа сорылып алынып, акрил жамылғы оған тартылып, шатырдың пішіні қалыптасады. Сосын акрил қажетті пішінге дейін кесіліп, алюминий немесе композиттік материалдан жасалған қаңқаға бекітіледі. Кейбір жеке дайындалған шатырлар да осыған ұқсас әдіспен жасалады, бірақ қалып жасау көп уақыт алатындықтан, акрил қыздырылып, құрылысшының қажетті пішініне жақын келгенше вакуумдық қалыптауға ұшыратылады. Дегенмен, мұндай конструкция дәлдігі төмен, сондықтан әрбір шатыр өзгеше болады. Егер көптеген шатырлар қажет болса, көбінесе қалып қолданылады.
Most modern acrylic canopies are vacuum formed. A sheet of acrylic is secured to a female mould, then the entire assembly is heated in an oven until the acrylic is pliable. The air is then removed from the mould and the acrylic sheet is drawn into it, forming the shape of the canopy. The acrylic is then trimmed to the appropriate shape and attached to an aluminum or composite frame. Some one off canopies are made in a similar fashion, but since a mould would be too time consuming to make, the acrylic is heated and vacuum formed until it approximates the shape the builder is seeking. This type of construction is less precise, however, and each canopy is unique. If multiple canopies will be needed, a mould is almost always used.
Қалпақ қабықшасы
Құбырша тәрізді шатыр ұшқыш кабинасының арт жағында білікті қолданады, кейбір мысалдарда алдыңғы немесе бүйір жағында да қолданылады. Payen PA 22 және Avro Arrow ұшақтарында одан да ерекше мысалға тап болады, онда екі бөліктен – сол және оң жақ бөлімдерден тұратын шатыр пилоттың ұшқыш кабинасына артқы жағынан кіруін қажет етеді. Соңғы мысал, Avro Arrow ұшағында, катапульдік креслоларды пайдалану мақсатында қолданылған.
A clamshell canopy uses a hinge on the rear of the cockpit, with some examples from the front or side. A more unusual example with two components with left and right sections requiring the pilot to enter the cockpit from the rear is found on the Payen PA 22 and Avro Arrow that used this method, the latter example for the use of ejection seats.
Ұялы шатыр
Have Glass – F-16 истребителі үшін радарлық көрінуді азайту шараларының кодтық атауы. Оның басты ерекшелігі – алтын түсті кабинаның шынысына индий-қалайы оксидінен жасалған қабатты қосу, ол радар жиіліктерін шағылыстырады. Кәдімгі шыны радар сигналдарын тікелей өткізіп жібереді, олар ішкі жиектер мен бұрыштарға соғылып, радарға күшті қайтарылады; ал шағылыстыратын қабат осы сигналдарды таратып жібереді. Жалпы алғанда, Have Glass F-16 истребителінің радарлық көрінуін (RCS) 15 пайызға төмендетеді. Алтын түс сонымен қатар күн сәулесінен туындайтын жарықты азайтып, ұшқыштың көру мүмкіндігін жақсартады.
Have Glass is the code name for a series of RCS reduction measures for the F 16 fighter. Its primary aspect is the addition of an indium tin oxide layer to the gold tinted cockpit canopy, which is reflective to radar frequencies. An ordinary canopy would let radar signals straight through where they would strike the many edges and corners inside and bounce back strongly to the radar source; the reflective layer dissipates these signals instead. Overall, Have Glass reduces an F 16's RCS (radar cross section) by 15 percent. The gold tint also reduces glare from the sun to improve visibility for the pilot.
Малкольм Худ
Малькольм Худ – бастапқыда Supermarine Spitfire үшін жасалған ұшақ шатырының түрі. Оның идеясы North American Aviation P-51B & C Mustang сияқты басқа ұшақтар үшін қосымша жабдық ретінде пайдалы болды, ал Vought F4U Corsair ұшағының кейінгі нұсқаларында стандартты болды және Luftwaffe Focke Wulf Fw 190 истребителінің кейінгі модельдерінде шамамен қолданылды. Шатырды британдық R Malcolm & Co компаниясы өндірген, соның атымен аталды. Шатырдың қақпақтары түзу сызықпен емес, сыртқа қарай дөңгеленген. Бұл ұшқышқа артқа қарауды жақсартты. Vought Corsair ұшағының 689-шы өндіріс нұсқасынан бастап, "құс клеткасы" типті шатыры орнына дөңгеленген шатыр қолданылды, бұл көру аймағын жақсартты.
The Malcolm Hood is a type of aircraft canopy originally developed for the Supermarine Spitfire. Its concept proved valuable for other aircraft such as the North American Aviation P 51B & C Mustangs as retrofit items, and standard on later versions of the Vought F4U Corsair, and somewhat emulated on the later models of the Luftwaffe's Focke Wulf Fw 190 fighter. The canopy was manufactured by the British company R Malcolm & Co which gave its name. Instead of taking a straight line between the canopy frames, the hood was bulged outward. This gave the pilot a better view to the rear. A bulged hood replaced the Vought Corsair's "birdcage" framed canopy from the 689th production F4U 1 to provide better all round field of view.
Жалған шатыр
1970 жылдары АҚШ авиация суретшісі Кит Феррис әскери ұшақтардың астыңғы жағына, тікелей ұшақтың алдыңғы бөлігіне сурет салу үшін жалған кабина ойлап тапты. Бұл алдаудың мақсаты – ұшақтың қозғалыс бағытын жасырып, оны жасыру болды. Бұл хитролық жануарлар мен балықтардың басында және құйрығындағы ұқсас белгілерден шабыттанды, олар басқа жаратылыстарды жаңылыстыруға көмектеседі. Ұшқыштар бұл мүмкіндікке күмәнданып, егер жау белгіні көруге жеткілікті жақын болса, оны алдау мүмкін емес деп санайды. Канада CF-18 ұшақтарының астыңғы бөлігіне кабина суретін салу арқылы бұл технологияны алғаш рет қолданды.
In the 1970s, US aviation artist Keith Ferris invented a false canopy to paint on the underside of military aircraft, directly underneath the front of the plane, the purpose of deception which was to camouflage the direction the aircraft is heading. This ruse was inspired by animals and fishes that have similar markings on the head and tail, so they can confuse other creatures. Pilots remain skeptical of this feature, asserting that if the enemy is close enough to see the marking, they are too close to be fooled by it. Canada was the first operational user, painting CF 18s with a canopy on the bottom of the plane.