Кіріспе

Оңтүстік Кореяның қоршаған ортасына шолу

Оңтүстік Кореяның қоршаған ортасы – Корея түбегінің оңтүстік жартысын алып жатқан Оңтүстік Кореяның табиғи ортасы. Қоршаған ортадағы қазіргі мәселелер: ірі қалалардағы ауаның ластануы; канализация және өнеркәсіптік қалдықтардың құйылуынан туындаған судың ластануы; қышқыл жаңбыр; желілік балық аулау. Орман көптеген ғасырлар бойы отын және құрылыс материалдары үшін кесілді. Алайда, 1970 жылдардан бастап қарқынды орманды қайта өсіру жұмыстарының нәтижесінде орман жамылғысы жақсарды. Елдегі қалған ескі өсімдіктердің ормандық алқаптары табиғат қорықтарында қорғалады. Оңтүстік Кореяда жиырма ұлттық саябақ бар. 1953 жылдан бері дерлік тиіспеген DMZ аймағында әлемдегі ең қызықты жабайы табиғат резерваты құрылды. Осы қоныстанбаған аймақ көптеген жануарлар мен, әсіресе көшпенді құстарға пана болды.

Табиғи орта

Бір кезде Корея түбегінде жолбарыстар, аюлар және жыртқыш мысықтар сияқты ірі сүтқоректілер көптеп кездесетін. Бірақ, адамдардың қоныстануы, орманды мекендердің жоғалуы және шамадан тыс аң аулау салдарынан олар дерлік жойылып кетті. Сібір жолбарысы 1920 жылдан бері Оңтүстік Кореяда көрінбеді. Аюлар мен жабайы мысықтарды әлі де Jiri san және Seorak san сияқты елдің шалғай аймақтарында кездестіруге болады. Оңтүстік Кореяда қара бұғы және Сібір шаян бұғысы сияқты бұғылардың бірнеше жергілікті түрлері бар. Соңғы жылдары аң аулау қысымының төмендеуіне байланысты жабайы шошқалардың саны артып келеді. Оңтүстік Кореяның ұлттық гүлі – гибискус тұқымдас сирия гүлі, ол шілдеден қазанға дейін үздіксіз гүлдейді. Оңтүстік Кореяда ол "мәңгілік гүл" деген мағына беретін мугунхва (무궁화) деп аталады. Жолбарыс – бұл түбектің пішіні жолбарысқа ұқсағандықтан, ресми емес ұлттық жануар саналады. 1964 жылы Ханкук Ильбо газеті ұйымдастырған дауыс беру нәтижесінде корей сойқысы ресми емес ұлттық құс болып таңдалды.

Қоршаған орта мәселелері

Оңтүстік Кореяда тозыққа ұшыраған көптеген жерлер бар. Оңтүстік Кореяда тозық ең көп байқалатын жерлер – Поти орман сияқты ормандар, ол топырақ тозығымен әйгілі.

Ауаның ластануы

2016 жылғы Экологиялық өнімділік индексіне сәйкес, Оңтүстік Корея 180 елдің ішінде ауа сапасы тұрғысынан 173-ші орында болды. Оңтүстік Корея халқының 50 пайызынан астамы қауіпті деңгейдегі майда бөлшектерге (көміртегі шаңына) ұшырауда. 2019 жылдың наурыз айында PM 2.5 бөлшектерінің рекордтық деңгейдегі концентрациясы тіркелгеннен кейін, бұл тұрғындардың тыныс алу және жүрек-қантамырлары ауруларына шалдығуына себеп болды. Осыған байланысты Оңтүстік Корея үкіметі жағдайды жақсарту мақсатында шұғыл заң қабылдады.

Орман және эрозия

Ғасырлар бойы Корея халқы ежелгі Корея ормандарының көп бөлігін, кейбір шалғай, таулы аймақтардан басқа, кесіп тастады. Орманның жоғалуы топырақ эрозиясы мен су тасқынының негізгі себебіне айналды. 1960 жылдан бері орманды қайта жаңарту бағдарламаларының табысты болуы және отынды энергия көзі ретінде қолданудың азаюының нәтижесінде 1980 жылдары Оңтүстік Кореяның көптеген төбелері жапырақтармен жақсы жабылған болатын.

Солтүстік Корея бөгеті

Солтүстік Кореяның Гоминдаң тауының (1638 метр) етегінде үлкен көп мақсатты бөгет салу туралы хабар 1980 жылдардың ортасында Оңтүстік Кореяда үлкен алаңдаушылық тудырды. Оңтүстік Корея билігі бөгет толыққан соң, солтүстік-оңтүстік қарым-қатынастағы шиеленіс кезінде бөгет суларының Хан өзеніне кенеттен жіберуі Сеулді су басып, астананы тоқтата тұруы мүмкін деп қорқытты. 1987 жылы Гоминьдан Сан бөгеті Сеулдың Пхеньянмен келіссөздерде көтеруге тырысқан маңызды мәселе болды. Сеул 1988 жылғы Олимпиадаға дейін Пхеньянның бөгет жобасының болуы мүмкін қатеріне қарсы тұру үшін Бухан өзеніндегі Бейбітшілік бөгетін аяқтады, бірақ Солтүстік Корея жобасы 1990 жылы әлі де құрылыстың бастапқы кезеңінде болды. Бөгет құрылысы 1995 жылға дейін тоқтатылды. Құрылыстың екінші кезеңі 2000 жылдың қазан айында аяқталды.

Жануарлардың әл-ауқаты мен құқықтары

Оңтүстік Кореяның жануарларды қорғау заңдары халықаралық стандарттармен салыстырғанда нашар, ал этикалық вегетариандық және вегандық сирек кездеседі. Оңтүстік Кореяда жануарлардың әл-ауқаты мен құқықтарын қорғаумен айналысатын бірнеше ұйым бар, олар негізінен үй жануарларының және ит еті саудасының мәселелеріне назар аударады.

Басқа мәселелер

Қалалық кәріз жүйелері жүктемеге шалдыққан. Басқа мәселелердің ішінде кәріз ағындыларынан және өнеркәсіптік қалдықтардан судың ластануы, қышқыл жаңбыр, желілі балық аулау және тұтыну тауарларының қаптамасын ысыраптап жұмсау бар. Шекаралық ластану туралы алаңдаушылық Оңтүстік Корея, Жапония және Қытай арасында экологиялық проблемаларды шешу үшін бірлескен комиссия құруға себеп болды. Оңтүстік Корея озонды қирататын хлорфторкөмірсутектерді тұтыну бойынша екінші орында тұр. Оңтүстік Кореяның 2018 жылғы орман ландшафтының сақталу индексінің орташа көрсеткіші 6.02/10, ол 172 елдің арасында 87-ші орынды иеленді.