Кіріспе

Тірі адам денесінің үш өлшемді көшірмесін жасау процесі – қалыптау және құю техникаларын пайдалану арқылы тірі адам денесінің үш өлшемді көшірмесін жасау процесі. Сирек жағдайларда, бұл әдіс тірі жануарларға да қолданылады. Ең көп таралған көшірмелер – 3D қолдар, денелер, жүктілік кезеңіндегі ішек, беттер және жыныс мүшелерінің көшірмелері. Тәжірибелі маман дененің кез келген бөлігін көшіре алады. Көшірме жасау әдетте дененің бір бөлігімен шектеледі, бірақ толық дене көшірмесін жасау да мүмкін. Адамның басқа үш өлшемді бейнелерімен салыстырғанда, көшірмелердің ерекшелігі – жоғары реализм және толыққанды егжей-тегжейлілік. Көшірмелер саусақ іздері және тері тесіктері сияқты ұсақ бөлшектерді де дәл көшіре алады.

Құю және құю материалдары

Өмірлік қалыптау процесінің қалыптау және құю кезеңдерінде әртүрлі материалдар қолданылуы мүмкін. Қалып жасау үшін альгинат және гипс таңғыштары ең көп қолданылатын материалдар болып табылады. Әртүрлі альгинат формулалары әртүрлі бекітілу уақытымен және жұмысқа жарамдылық қасиеттерімен қол жетімді. Дұрыс формуланы таңдау жұмысты әлдеқайда оңайлатуы мүмкін. Силикон, балауыз, желатин және гипс сияқты материалдар да қалып жасау үшін қолданылады. Гипс және гипцемент – ең көп қолданылатын құю материалдары, бірақ түрлі-түрлі саз, бетон, пластик және металдар да жиі қолданылады. Мұз, шыны және тіпті шоколад көбінесе құю материалдары ретінде пайдаланылады. Қазіргі уақытта денеге тиіспей пішінді қайта жасай білуге мүмкіндік беретін тері бетін бейнелеу технологиясымен жұмыс жүргізілуде. Материалдың салмағы дене пішінін аздап бұрмалағандықтан, бұл жаңа техника одан да жақсы нәтижелерге қол жеткізуге мүмкіндік береді, бірақ жоғарыда аталған материалдар сияқты терінің текстурасын бере алмайды.

Қауіп-қатерлер мен қиындықтар

Өмірсіз заттарды қалыптаумен салыстырғанда, тірі қалып жасау (lifecasting) ерекше қиындықтар мен тәуекелдер тудырады. Қалып модельдің терісіне тікелей салынатындықтан, қауіпсіздік және денсаулық сақтау үшін қалыптау материалдарының уытты болмауы қажет. Қалыпты тым қатты қыздырмау керек, әйтпесе дискомфорт, тіпті ауыр күйіктер болуы мүмкін. Қалыптау процесі салыстырмалы түрде қысқа мерзімде, әдетте жарты сағат немесе одан да аз уақытта аяқталуы керек, себебі адамдардың бір позда тұруға шыдамдылығы шектеулі. Қалып ауыз бен мұрынды жабатын болса, модельдің тыныс алуын қамтамасыз ететін әдістер қолданылуы тиіс. (Жәйтте мұрын тесіктері ашық қалдырылады, бірақ түтікшелермен емес.) Егер модельдің өкпесі сығылған күйде болса, терең дем алу мүмкін болмайды. Модельге жарақат келтірмеу немесе қалыпқа қамаудың алдын алу үшін, қалыптың пішіні мен орналасуы қолдану алдында мұқият жоспарлануы керек. Тіпті тәжірибелі тірі қалып жасаушылар да денедегі ұсақ түктерге ілініп қалу және қалыптың ыңғайсыз болуы сияқты мәселелерге кездесе алады. Кейбір модельдерде қалыптау материалдарына аллергиялық реакция тууы, ұзақ уақыт бойы бір позда тұрудан есіктен кетуі немесе қалыпқа қамалып қалудан қорқу сезімі пайда болуы мүмкін. Дегенмен, бұл әрқашан жағымсыз тәжірибе бола бермейді, көптеген модельдер осы процестен ләззат алады. Ұзақ уақыт бойы қозғалмай тұру және жылы материалмен оранылғандай сезіну кейбіреулерді терең релаксацияға немесе тіпті медитациялық күйге түсіруі мүмкін. Салбырған позда кейбір модельдер тірі қалып жасалғанда ұйықтап қалады. Қалыптау материалдарын жағу да жұмсақ массаж сияқты сезім береді. Модельдер бетке жасалған тірі қалыпты бетке күтім жасаумен салыстырады. Сұлулық салондары кейде бетке крем және шөптер қосылған гипс жағып, бетті жұмсақ жылыту мақсатында тірі қалып жасауды қолданады.

Өмірді тарату және өнер

Кейбіреулер Lifecasting-ті мүсіндік өнер деп санайды, ал басқалары оны көбірек техникалық дағды және шеберлердің жұмысы деп есептейді. Lifecasting-ті өнер ретінде сынға алатындар, оның дәстүрлі мүсіншілік салаларына қажетті талант немесе шығармашылықтан мүлдем құралатынын айтады. Бұл сын XIX ғасырдың соңы мен XX ғасырдың басындағы фотосуретке қатысты көркемдік ортада естілген пікірлерге ұқсас. Фотосуреттер сияқты, Lifecasting-тер де кейде өңделіп, өзгертіліп, басқа материалдармен біріктіріледі. Lifecasting-ті жасайтындардың барлығын біріктіретін нәрсе – әр туындының Lifecasting-тен басталатыны. Көркемдік таңдаулар модельді, пошаны және дене бөлігін таңдаудан басталады. Шекараны белгілеу – мүсіндік әрекет екені анық. Ең көп таралған өзгеріс – Lifecasting-тің бетіне бояу мен әртүрлі жабындарды қолдану. Дюэн Хансон – өзінің туындыларында Lifecasting-ті пайдаланатын заманауи мүсінші. Ол шаш пен тері түсін қоса, бүкіл денеді қайта жасайды, содан кейін киім кигізіп, қалыпқа келтіреді.