Кіріспе

Польшаның Жоғарғы Силезиясындағы Хорзов қаласында орналасқан Силезия паркі (Park Śląski) – Метрополис GZM орталығындағы демалыс кешені. Силезия паркін WPKiW S. A. басқарады. Парктің ауданы 620 гектар, бұл Нью-Йорктегі Орталық парктен екі есе үлкен. 2012 жылға дейін парк ресми түрде "Генерал Ержан Зитек атындағы воеводстволық мәдениет және демалыс паркі" (Wojewódzki Park Kultury i Wypoczynku im. gen. Jerzego Ziętka, қысқартылған WPKiW) деп аталды, ол 1950 жылдары осы паркті құруға бастама көтерген Силезия саясаткері Ержан Зитек есімімен аталған. Бұл парк жоғары урбанизацияланған аймақтың ортасында өнеркәсіптік қирауға ұшыраған жерді қайта жаңғыртуға мүмкіндік берді. 1990 жылдары Катовицедегі Мыңжылдық ауданының құрылысы кезіндегі жер алмасу нәтижесінде Силезия паркі толығымен Хорзов қаласының әкімшілік шегінде орналасқан. Дегенмен, ол қаланың ешбір ауданына қарасты болмайды, бұл оның аймақтық ерекшелігін көрсетеді.

Тарих

Паркті құрудың негізгі бастамашыларының бірі генерал Ежи Зиетек болды. Жоғарғы Силезиядағы ең ірі экологиялық инвестицияны салу туралы шешім 1950 жылы Катовицеде өткен провинциялық ұлттық кеңестің мәжілісінде қабылданды. Инвестициялық аймаққа индустриялық кезеңнен кейінгі аймақтардың 75%-ы кірді: үйінділер, кен өндірісінен қалған қалдықтар, нашар шахталар, шұңқырлар, батпақтар, қоқыс полигондары, сондай-ақ Хорзов және Катовице аумағындағы шамамен 640 гектар жерді құрайтын егістік жерлер. Жергілікті қышқыл подзольді топырақтың төмен пайдалылығына байланысты, қазіргі парк аумағына 3,5 миллион м³ жер әкелінді және 0,5 миллион м³ гумус топырақтары мен торф тасымалданды. Құрылыс 1951 жылдың шілдесінде басталды. Бұл жұмыс көбінесе қоғамдық еңбек арқылы жүзеге асырылды. Ақшалай дауыштар да жиналды. Паркті жобалауда сәулетшілер тобының негізгі қағидасы – оны қолданыстағы топографиялық жүйе арқылы екі аймаққа бөлу болды. Парктің орталық бөлігі орманды аймақ ретінде жобаланды, оны тыныштық, пассивті демалыс және белсенді дене шынықтыруды ынталандыру үшін жолдар, аллеялар және жаяу жолдарымен кесіп өтеді. Парктің қалған бөлігі, барлығы 13 гектарға жуық, мәдени және ойын-сауық аймақтары және белсенді демалысқа қолайлы аймақтар ретінде жобаланды, онда қосымша аттракциондар салынып, мерекелер ұйымдастырылуы тиіс еді. 1950-1960 жылдары паркте қосымша инвестициялар жасалды: стадион, зообақ, ойын-сауық паркі және планетарий. 1957 жылы 5 километрден астам тар табанды теміржол желісі, ал 1967 жылы – "Элка" канат жолы іске қосылды. 1966 жылы "Фала" бассейні пайдалануға берілді, ал 1968 жылы "Капелуш" көрме залы ашылды. 1975 жылы Жоғарғы Силезия этнографиялық паркі құрылды, ал 2007 жылы "Палениско" арқан паркі ашылды. 2013 жылы Клонова даңғылында Хорзов паркінің санитарлық тікұшақ алаңы пайдалануға берілді.