Кіріспе

Вашингтондағы мұражай

Африкалық американдықтар тарихы мен мәдениеті ұлттық мұражайы (NMAAHC), көбінесе «Блэксоний» деп аталатын, АҚШ-тың Вашингтон қаласындағы Ұлттық алаңда орналасқан Смитсоний институтының мұражайы. Ол 2003 жылы құрылып, 2016 жылы президент Барак Обама басқаратын салтанатты шарамен тұрақты орнында ашылды. Африкалық американдықтар тарихы мен мәдениетін көрсететін федералдық мұражай құруға жасалған алғашқы әрекеттер 1915 жылға және Ұлттық естелік қауымдастығына дейін жетеді, бірақ мұндай ұйымды құруға бағытталған заманауи күш-жігер 1970 жылдары ғана басталды. Ұзақ жылдар бойы нәтижеге қол жеткізе алмағаннан кейін, 1988 жылы заң шығару жұмыстары басталды, нәтижесінде 2003 жылы мұражай құруға рұқсат берілді. 2006 жылы учаске таңдалды, ал 2009 жылы Freelon Group/Adjaye Associates/Davis Brody Bond ұсынған жоба таңдалды. Құрылыс 2012 жылы басталып, 2016 жылы аяқталды. NMAAHC – әлемдегі африкалық американдықтар тарихы мен мәдениетіне арналған ең ірі мұражай. 2022 жылы мұражай 1,092,552 келушіні қабылдады, Смитсоний институтының екінші ең танымал мұражайы және АҚШ-тағы ең көп келуші мұражайлар тізімінде сегізінші орынға ие болды. Мұражай қорында 40 000-нан астам зат бар, бірақ олардың шамамен 3 500-і ғана көрмеге қойылған. 10 қабаттан тұратын ғимарат (жер үстінде бес қабат, жер астында бес қабат) және оның көрмелері сыншылардың жоғары бағасын алды.

Алғашқы әрекеттері

Африка-американдықтар тарихы мен мәдениетіне арналған ұлттық мұражай тұжырымы 20 ғасырдың екінші онжылдығына дейін жетеді. 1915 жылы Одақ армиясының афроамерикандық ардагерлері Вашингтондағы 19-шы көшедегі баптист шіркеуінде кездесіп, шеру өткізді. Олар әлі де кездесетін нәсілдік кемсітушілікке наразы болғандықтан, ардагерлер афроамерикандық жетістіктерге арналған ескерткіш салу үшін комитет құрды. Олардың күш-жігері 1929 жылы президент Герберт Гувер Мэри Черч Террелл, Мэри Маклеод Бетун және тағы 10 адамды өнер мен ғылымдағы афроамерикандық жетістіктерді көрсететін «Ұлттық ескерткіш ғимаратты» салу жөніндегі комиссияға тағайындағанда нәтижесін берді. Бірақ Конгресс жобаны қолдамады, ал жеке қаржы жинау да сәтсіз аяқталды. Африка-американдықтар тарихы мен мәдениеті мұражайының ұсыныстары келесі 40 жыл бойы Конгресте көтерілсе де, олардың ешқайсысы айтарлықтай қолдау таппады. Музейдің ұсыныстары 1970 жылдардың басында Конгресте қайтадан талқылана бастады. 1981 жылы Конгресс Огайо штатының Уилберфорс қаласында Ұлттық афроамерикандық мұражайға федералдық жарғыны бекітті. Мұражай жеке қаржыға салынды және 1987 жылы ашылды. 1980 жылдардың басында Том Мак (туристік автобус компаниясы Tourmobile-дің афроамерикандық төрағасы) Ұлттық білім және экономикалық даму кеңесін (NCEED) құрды. Мактың мақсаты – коммерциялық емес ұйымды экономикалық даму, білім беру және қара қоғамдастықтағы өнер туралы идеяларын ілгерілету үшін пайдалану еді. 1981 жылы Конгресс қабылдаған шешімге сүйенген Мак 1985 жылы DC-де жеке афроамерикандық мұражай құру үшін NCEED-ті пайдалана бастады. Мак Смитсониан және басқа да федералды мекемелер афроамерикандықтардың өкілдігін жақсартуға жұмыс істейтін басқа да қара нәсілді мәдени қорлармен ынтымақтастық жасамады. Мак 1985 жылы афроамерикандықтарға арналған ұлттық мұражай туралы идеясы туралы өкіл Микки Лиландпен байланысып, оның федералды заңнаманы қолдауына ие болды. Лиланд 1986 жылы Өкілдер палатасында қабылданған Ұлттық алаңда афроамерикандық мұражай құруды қолдаған міндетті емес резолюцияны (H. R. 666) демеледі. Конгресс назары Смитсониан институтын афроамерикандықтар тарихын жақсартуға итермеледі. 1987 жылы Америка тарихының ұлттық мұражайы «Егістен фабрикаға» атты ірі көрмеге демеушілік етті, ол 1950 жылдары терең Оңтүстіктен шыққан қара нәсілділердің диаспорасына назар аударды. «Егістен фабрикаға» көрмесі Макты мұражай құруға ынталандырды. 1987 және 1988 жылдары NCEED Конгресс мүшелері арасында тәуелсіз афроамерикандық ұлттық тарих мұражайын құруға арналған заңға қолдау көрсетуді бастады. Бірақ NCEED Америка Құрама Штаттарының шағын афроамерикандық өнер, мәдениет және тарих мұражайларын білдіретін шатыр ұйымы – Афроамерикандық мұражайлар қауымдастығынан (AAMA) қарсылыққа тап болды. AAMA президенті және Anacostia Community Museum (1967 жылы Смитсониан құрамына кірді) негізін қалаушы Джон Кинард NCEED-тің әрекетіне қарсы болды. Кинардтың пікірінше, ұлттық мұражай донорлардың ақшасын жұмсап, жергілікті мұражайларды артефакттар мен оқытылған қызметкерлерге басып тастайды. Кинард пен AAMA бұл проблемаларды жеңілдету үшін Конгресс 50 миллион долларлық ұлттық қор құрып, жергілікті қара тарих мұражайларын қолдау үшін пайдалануды ұсынды. Басқалары Смитсонианның қара нәсілді қызметкерлерді кемсітудің ұзақ тарихы бар екенін атап, ақ нәсілділер басым Смитсониан афроамерикандықтар тарихы мұражайын дұрыс басқара ала ма деген сұрақ қойды. Efn|A 1989 жылғы қаңтарда Смитсонианның мәдени теңдік комитеті шығарған ішкі есеп Смитсонианда «жоғары деңгейдегі әкімшілік және кәсіби лауазымдарда азшылықтардың өте аз болуы» бар екенін ашық айтты. Льюис пен Лиланд 1989 жылы тағы бір заң жобасын ұсынды. Бұл жолы да шығындар мәселесі заң жобасын тоқтатты. Алайда Смитсониан институты мұражай құруға қолдау көрсетуде. 1988 жылы афроамерикандық ғалымдардың арнайы тобы – көбінесе Смитсонианның ішінен, бірақ басқа мұражайлардан да – афроамерикандық тарих мұражайының қандай болуы мүмкін екендігі туралы пікір алыса бастады. Топ бұл мәселені бейресми түрде талқылаған кезде, Смитсониан хатшысы Роберт Маккормик Адамс, 1989 жылғы қазанда Америка тарихының ұлттық мұражайының «бір ғана бөлігі» қара мәдениетіне арналуы керек деп мәлімдеді, бұл кең ауқымды дау тудырды. Ад-хок тобының талқылауы Смитсонианды афроамерикандық мұра мұражайы идеясын ресми түрде қарауға итермеледі. 1989 жылғы желтоқсанда Смитсониан ұлттық деңгейде танымал мұражай әкімшісі Клодин Браунды жұмысқа алды. Efn|Браун Нью-Йорктегі Бруклин мұражайының үкімет және қоғамдық байланыстар жөніндегі орынбасары болды. Браунның тобы алты айдан кейін Смитсониан мәдениеттің кең ауқымын құжаттау үшін кең өкілеттік берумен ұлттық деңгейде танымал мұражай құру қажет екенін, сондай-ақ афроамерикандық қоғамдастығының мұражай құру туралы пікірлердің әртүрлілігін атап көрсетті. Браунның зерттеуі Смитсонианның афроамерикандық мәдениет пен тарихын тиімді көрсету қабілетіне сын көзбен қарады, сондай-ақ мұражайдағы жоғары лауазымдарға афроамерикандық қызметкерлерді тағайындауға дайындығына күмән келтірді. Смитсониан 22 мүшеден тұратын кеңес құрды, оның төрағасы Мэри Шмидт Кэмпбелл болды. Efn|Сол кезде Кэмпбелл Нью-Йорк қаласының мәдени істер жөніндегі комиссары және АҚШ-тағы ең жоғары дәрежелі афроамерикандық мемлекеттік өнер әкімшісі болды. Кеңес құру Смитсониан үшін маңызды қадам болды. Смитсонианның басқару кеңесінде «афроамерикандық мәдениет пен тарихы» анықталмайды және мұражай салу үшін ұлттық маңызы бар жеткілікті артефакттар мен өнер табу мүмкін емес деп ойлаған көптеген адамдар болды. 1991 жылдың 6 мамырында, бір жылдық зерттеуден кейін, кеңес ұлттық мұражай құруды қолдайтын есепті жариялады, ал Смитсониан басқару кеңесі идеяны бірауыздан қолдады. Алайда кеңес қабылдаған ұсыныста жекелеген мекеме құру емес, ескі Arts and Industries Building-тің шығыс залында орналасқан «мұражай» құру көзделді. Кеңес Anacostia Community Museum-ды жекелеген мекеме ретінде сақтап қалуға, жаңа мұражайға ескі мұражайлардан тәуелсіз басқару кеңесін беруге және жергілікті афроамерикандық мұражайларға коллекцияларын құруға және қызметкерлерін оқытуға көмектесу үшін гранттар беру бағдарламасын қолдауға келісті. Кеңес сонымен қатар ұсынылған жаңа Смитсониан мұражайына донорлардың ынталы түрде сыйлыққа беруге, сатуға немесе жалға беруге дайын заттарын анықтау үшін «коллекцияны анықтау жобасын» бекітті.

1990 жылдардағы күш-жігер

Смитсониялық регенттер кеңесі 1991 жылдың қыркүйегінде мұражай заңнамасын әзірлеуге келісті. Заң жобасын Том Мак және басқалар мұражайды жоспарланған коллекцияны тиісінше сақтау үшін тым кішкентай және ескі ғимаратқа орналастыруы үшін сынға алды. Екі палатаның комитеттерінде мақұлдауға қарамастан, заң жобасы қайтадан тоқтап қалды. 1994 жылы сенатор Джесси Хелмс екі партиялық қолдауға қарамастан, заң жобасын Сенат отырысына көтеруге рұқсат бермеді (фискалдық және философиялық алаңдаушылықтарын білдірді). 1995 жылы Смитсонов институты қаржыландыру мәселесін келтіре отырып, жаңа мұражайды қолдаудан бас тарды және оның орнына ұйым ішінде Африкалық американдықтар тарихы мен мәдениетіне арналған жаңа орталықты ұсынды. Смитсонияның жаңа директоры Айра Майкл Хейман Ұлттық алаңда "этникалық" мұражайлардың қажеттілігіне ашық күмән келтірді. Көптеген адамдар, соның ішінде Мэри Кэмпбелл Шмидт, мұны кері қадам деп қарастырды, бірақ Смитсония шенеуніктері бұл сипаттамамен келіспеді. 2018 жылдың соңына дейін мұражай ашылғалы бері 5 миллионға жуық келушіні қабылдады, оның 1,9 миллионы 2018 жылы келді. Ұлттық портрет галереясынан (2,3 миллион) кейін және Ұлттық зоопарктан (1,8 миллион) бұрын, бұл ұйымның ең көп танымал алтыншы мұражайы болды. Сайт сондай-ақ ғалымдар мен жұртшылық арасындағы ынтымақтастықты ынталандыру мақсатында құрылды. Веб-базалық жобаның негізгі мүмкіндігі – "Естелік кітабы" қосымшасы болды, ол адамдарға веб-сайтқа суреттер, әңгімелер немесе аудио материалдарды жүктеуге және афроамерикандық мәдениеттегі ерекше тәжірибелерді бөлісуге мүмкіндік берді.

Даулар

2020 жылдың шілде айының ортасында мұражай 31 наурызда жарияланған «Америка Құрама Штаттарында ақ түстілік және ақ мәдениеттің қырлары мен болжамдары» деген тақырыптағы даулы диаграмманы өз веб-сайтынан алып тастады. Ақ мәдениетке тән деп есептелген мысалдардың кейбіреуі: объективтілік; рационалды, тікелей ойлау; ғылыми әдісқа баса назар аудару; қажырлы еңбек табысқа жеткізетін кілт; лездегі қанағаттанбай, кейінге қалдыру; толық отбасы; өзіне сенушілік; және әдептілік. Сындардан кейін мұражай басшылары кешірім сұрап, диаграмманы алып тастады, ол жоспарланғандай талқыбауға үлес қоспағанын түсіндірді.