Кіріспе

Мичиган штатының Твин-Лейк қаласында орналасқан Овасипп скаут резервациясы (OSR) – Американың скауттар кеңесінің «Қайратқа жол» кеңесі (бұрынғы Чикаго аймақтық кеңесі) басқаратын тұрақты лагерь. Ол 1911 жылы White Lake сауда палатасы Кристалл көліндегі жерді сыйға тартқаннан кейін Camp White лагері ретінде құрылды. Бұл – АҚШ-тың ең көне және үздіксіз жұмыс істеп келе жатқан скаут лагері.

Қазіргі кездегі рендиция

Овасипп Легендасының қазіргі нұсқасы Овасипп Штаб Ассоциациясы тізімдегендей. (Ескеріңіз, Овасипп скаут резервациясының рәсімдерінде қолданылатын нұсқа сөздерімен өзгеше болуы мүмкін.) «Бұл аймақтың жері, өзендері мен көлдері туралы көптеген аңыздар бар, бірақ лагерімізге атын берген адам туралы аңыз ең қызықтысы. Овасипп – 19 ғасырдың басында осы жерді мекендеген потаватоми тайпасының ұлы басшысы. Аңыз бойынша, оның даналығы Саломонның даналығымен теңестіріледі. Басшы басқарған ауыл Бише Гайн Данг (потаватоми тілінде «әдемі өзен») өзенінің жанындағы төбе етегіндегі жазық жерде орналасқан еді. Сол кездегі француз аңшылары бұл өзенді Блан өзені деп білген. Бүгінде біз оны Ақ өзен деп атаймыз. Бише Гайн Данг тайпаға таза сумен және каноэлерін қауіпсіз жерге тікелей қоюға мүмкіндік берді. Балық аулау мен аң аулау жақсы болды, ал оларды қоршаған орманды төбелер суық қысқы желдерден сақтады. Сонымен қатар, олар аймақтағы жауынгерлік топтардың шабуылдарынан салыстырмалы түрде қауіпсіз болды. Овасипп өмірінің соңына қарай үйленді және екі ұлға әке болғанда, қуанышы шексіз болды. Ұлдары өскен сайын, ол оларға жұлдыздар мен күннің көмегімен орманнан жол табуды үйретті. Оларға жануарлар мен құстарды, пайдалы ағаштар мен өсімдіктерді тануды үйретті, осылайша олар айналасындағы мол мүмкіндіктердің барлығын пайдалана білді. Соңында, ұлдар тайпада батыр болуға қабілеттерін дәлелдеуге жетті. Осы құқыққа ие болу үшін олар ұзақ сапарға шығу керек еді. Олар бірнеше ай бойы бейтаныс елдерде өмір сүріп, таба алатын тамақпен күн көруі керек еді. Егер олар осы сынақтарды құрмет пен батылдықпен өтсе, тайпа оларды ресми түрде батыр деп мойындар еді. Ұлдар қайықтарына жүк салып, жолға шықты. Олар Ақ өзен арқылы Ақ көлге және Мичиган көлінің қауіпті суларына кірді. Олар жағалау бойымен көп күн бойы оңтүстікке қарай барып, содан кейін солтүстікке қайта бұрылып, «Чеекахагва» деп аталатын жерге жетті, бұл «жапайы пияздың орны» дегенді білдіреді. Бүгінде біз бұл жерді Чикаго деп білеміз. Жауынгерлік топтардан қорғану үшін ақ адамдар өзеннің сағасына Дирборн бекінісін салған. Овасипптің ұлдары Дирборн бекінісіне келіп, әкесінің атынан достық сәлем айтты. Олар Дирборн бекінісінде бірнеше күн болып, оралмандармен достық қарым-қатынас жасап, сауда-саттық жүргізді. Ақыры, олар үйлеріне қайту уақыты келгенін түсінді. Олар тағы да өздерінің әдемі аңғарына апаратын қауіпті сапарға шықты. Олар көп уақыттан кейін қайтып келмегендіктен, басшы Овасипп уайымға түсті. Күн сайын ол биік төбе басына шығып, үлкен қарағайдың астында сағаттап отырып, биік шөп арасынан иіріліп өтетін көптеген арналардың бірінен олардың қайта оралуын күтетін. Бірақ олар келмеді. Олардың қайда екенін білуге де мүмкіндік болмады. Олар өзеннің қауіпті суларында батып кеткен болуы мүмкін немесе жаулары азаптап өлтірген болуы мүмкін. Қандай жағдай болмасын, екі ұл енді ешқашан көрінбеді. Ол күн сайын сол жерде отырып күтті. Бірнеше апта өтті, бірақ ол кетуге келіспеді. Оның тайпаластары мен жақын кеңесшілері оған тамақ әкелді, бірақ соңында ол тамақ ішуден бас тартты. Ақырында Овасипп күмән мен көңілсіздікке жеңіліп, қайтыс болды. Оның халқы оны қайтыс болған жерінде отыра отырып жерледі және оның қабірін үлкен үйіндімен жапты, өйткені ол оның мәртебесіне лайық еді. 1890 жылдардың басында үш бала Silver Creek сағасының жанындағы жолды соңынан жүріп бара жатқанда, жағалаудан шығып тұрған каноэдің ұшына ұқсайтын нәрсені байқады. Олар қалаға асығып барып, ауылдың маршалына хабарласып, ол жігіттермен бірге ер адамдар мен қашақтарды алып келді. Олар екі қапшық жерді қазып алды, әрқайсысында жасөспірім үндістің қаңқасы бар. Сонымен қатар, олар металлдан жасалған мылтық, шіріп қалған жамылғылар, мыс қазан және күміс әшекейлер тапты. Бұл жастардың Овасипптің жоғалған ұлдары екені анық болды. Екі жігіт, әрине, түнде қайықтарын жоғары жағалауға тартты, ал өзен үнемі жерді кесіп, жардың құлап, оларды ұйықтаған жеріне көміп тастады. Бұл жер Овасипп отырып қараған жерден бір шақырымдай жерде еді. Овасипп ұлдарының сүйектері табылғанда, Овасипп отырған үлкен қарағай әлі де тірі екен. 1911 жылы скауттар осы жерде қоныстанған кезде, тек шіріген бүркеме ғана қалды. Қазір тіпті ол да жоғалып кетті. Бұл үйінділер танымас болып қалды. Ал Овасипп бас әулетінің аңызы жоғалып кетер еді, егер Чикаго аймағының бойскауттар кеңесі оның қабірінің жанына қойған ескерткіш болмаса. Көптеген үнді атауларының қасиетті мағыналары бар, ал басшының атының дұрыс мағынасын білу үшін күш-жігер жұмсалды, бірақ Потаватоми тілі, қатаң ауызша болғандықтан, мәселені қиындатады. Салалы мамандар бұл атаудың «Awassisibi» сөзінен шыққан деп санайды, яғни «өзеннен арғы жаққа қарайтын».

Овасипп ұлдарының сапарында көрсеткен батырлығы мен адалдығы скауттың Достық және Батылдық қасиеттерін көрсетеді, ал олардың дала білімі және өз дағдыларымен өмір сүру қабілеті бүгінгі заманауи скаут заңдарының оқуымен үйлеседі. Овасипп басшысының және оның екі ұлының рухтары әлі де резервацияның жолдарымен жүреді және әр жыл сайын бізге келетін көптеген скауттарға қосылады деп айтылады. Тыныш түндері, барлығы үнсіз болғанда, олардың рухтары шақырылғанда жауап береді дейді.

1885 жыл

"Уайтхолл форумы" келесі оқиғаны жариялады: "Бір-екі апта бұрын өзендегі жігіттердің бірі өзен жағасындағы, зираттың үстінен сәл жоғарыда жерден шығып тұрған каноэнің ұшын көрді. Олар сол жерді қазып, каноэдің шіріген ағашын шығарды. Көп ұзамай пышақ, мылтық трубкасы және үстіне түрлі үнді жазулары ойылған күміс қалқан тапты. Олар табысқандары туралы айтты, ал өткен жексенбіде Маршал Маккензи және серігі сол жерге барып іздеуді жаңартты. Көмір қабатын қазып шыққаннан кейін, бұл қабаттың көне өрт салдарынан пайда болғаны анық болды, олар екі ересек адамның – ер және әйел сүйектерін тапты. Сүйектерді алып тастағаннан кейін, кішкентай мыс қазан, екі кең күміс жолақпен байланған садақ сабы, үстінде көптеген жазулар мен суреттер ойылған, сондай-ақ көптеген ерекше күміс әшекейлер тапты. Барлығы уақыттың өтуімен тозығы жеткен. Әшекейлерге әлі де өте шіріген мата жабысып тұрды, ал сабының қарағаш ағашы күміс жолақтармен шектелген жерге дейін шіріп кеткен. Көмір және басқа да дәлелдерге сүйенсек, бұл заттар кем дегенде бір ғасыр бойы жерде жатыр. Әшекейлердің өзгеше пішіні бар еді – дөңгелек сақина және матадан өтіп, сақинаның екі жағынан жабысатын күміс тістік. Бұл жәдігерлер құнды естеліктер және олардың бір бөлігін Бейкердің дәріханасының терезесінде көруге болады. Жігіттерге олар үшін түрлі сомалар ұсынылды, бірақ олар әлі де біздің үнді бабаларымыздың естеліктерінен айырылған жоқ."

1898 жыл

1898 жылы Фредерик Норман «Ақ көл естеліктері» кітабы үшін «Түпкіліктің киелі жері» деген аңыз ұсынды. Оның ұсынған аңызы қазіргі қолданыстағы Оуазипп аңызына өте ұқсас. Дегенмен, Оуазипп атауы тек Скаут лагерінің аты берілгеннен кейін жазуда қолданыла бастайды. Фредерик Норманның қызы Бернис Норман кейіннен Джон Стоун есімді түпкіліктің аңызын әкесіне айтқанын қосты. Бернис Норманның айтуынша, оның әкесі азамат соғысы кезінде Джон Стоунға көмектескен, ал Стоун Фредерик Норманға аңызды сыйлаған. Ақ көлдің жағалауында бұрынғы тарихқа дейінгі халықтың мекені болған, олардың бар екендігін артында қалдырған көптеген жәдігерлер – жерге көмілген жебе ұштары, тас балталар және ерекше пішінді, керемет әшекейленген қыш ыдыстар дәлелдейтін көптеген әдемі жерлер бар. Ірі қара малдың басып өткен жолдарында немесе жағалау мен төбелерде мыс пышақ немесе әсем моншақ тізбегі табылуы мүмкін, және осы жәдігерлерді іздеген адам мұқият іздесе көбінесе көңілі толмайды. Ең жақсы және ең қызықты жерлердің бірі – Уайтхолл ауылынан үш шақырымдай қашықтықтағы Жерлеу орны. Бұл жерді неліктен осылай атаған ешкім білмейді, себебі онда адам жерленгенін көрсететін ештеңе жоқ. Адамдардың үйлері орналасқан жерлердің артындағы биік төбелердегі көптеген үйінділер олардың қайда жерленгенін анық көрсетеді. Бірақ, бұл атау ең ерте заманнан бері бүгінгі күнге дейін Жерлеу орны деп белгілі. Мұндай жерлер туралы әрқашан айтылатын аңыздар бар, мен сізге осы аймақта ерте заманда танымал болған түпкіліктің бірі айтқан аңызды айтайын. Күміс ағынының сағасында, үндістер Бишегаинданг (әдемі) деп атаған жерде, шал басшылық еткен кішкентай ауыл тұрды. Осы оқиға кезінде оның екі ұлы ересек болып өскен. Бұл жігіттер қарттың жүрегінің мақтанышы болды, себебі олар аң аулауда шебер болды және осы алғашқы халықтың білетін ойындарында ең жақсы болды: ең биік ағаштағы құс олардың жебелерінен аман қалмайтын, ал өзен мен арықтың балықтары олардың шеберлігіне құрмет көрсетіп, сыйлықтар сыйлаған. Күздің бір күні, орман мен батпақ жері үнді жазының қызыл және алтын түстерімен жарқырағанда, бұл жас жігіттер каноэлерін алып, үлкен суға (Мичиган көліне) бет алды және қарт әкесіне түннің көлеңкесі мен тұман түспей тұрып қайтып келуге уәде берді – бұл уәде ешқашан орындалмады, себебі түннің көлеңкесі құлап, күндер өтіп кетті, бірақ қарт басшының жүрегінің өмірі мен мақтанышы қайтып оралмады. Күміс ағынының жағасынан тікелей жоғары көтерілетін биік тіктеу бар, одан көп шақырымға дейін көруге болады. Күн батқанда қарт адам әр күн сайын төбенің басына шығып, саммиттың биіктігінде тұрған алып қарағайдың астына отырып, орман мен батпаққа, содан кейін ашық суларға қарайтын. Бірақ, өкінішке орай, үнемі көңілсіздікке ұшырап, тағдырының белгісіздігіне алаңдап, оның өмірі аяқталды. Оның халқы оны күнделікті бақылап отырған ағаш астында өлі күйде тапты және оны қайтыс болған жерінде жерледі, оның беті әлі де олардың келуін күткен бағытқа бұрылған. Бірнеше жыл бұрын сол жерде балық аулап жүрген бірнеше ұлдар жағалаудан шығып, сулар жұмсақ құмды бұзып, оны көріне бастаған, жарым-жартылай шіріген каноэнің басын байқады. Олар қызығушылық танытып, ауылға барып, өздерінің тапқандарын айтты. Лопатамен бір топ адам Пойнтқа барып, жағаға қазған кезде екі каноэ тапты, олардың әрқайсысында адамның қаңқасы бар. Бірнеше қарапайым құралдар мен мыс әшекейлер бұл ақ адамның қалдықтары емес екенін көрсетті. Бірақ оның есімінің құпиясы енді ашық болды, және ол ескі басшының ұлдары болды. Олар, әрине, сапар кезінде түннің көлеңкесі мен қалың тұман батпақ жерге қонғанда, одан әрі бара алмай, каноэлерін жағалаудың астына тартып, оларды түнгі жатын орын еткен, ал ұйықтағанда, үстіне құлаған қауіпті жағалау оларды тұтқындаған. Ескі диірменнің қиратылыстары маңындағы Күміс ағынындағы төбедегі үйінді әлі күнге дейін анық көрінеді. Бірақ оның жанында тұрған алып қарағай құлап, шіріп жатыр. Бірақ оның үлкен бөлігі әлі де сақталған, оның үлкен өлшемдерін көрсетуге жетеді.

1919 жыл

О ва сип пе ежелгі басшылардың ең қадірлісінің бірі болды, оның өмірі туралы көптеген әңгімелер айтылады. Бір соғыс жорығында О ва сип пе басшысының екі жас ұлы жауларына қарсы әскерді жетектеді, бірақ шайқас оларға қарсы айналып, олар қайтып оралмады. Бұл зор қайғы ескі басшыны соншалықты күйзелтті, ол жүрегі сыздап қайтыс болды.

1924 жыл

“Deadman's Rollway” атауы ұзақ жылдар бойы ел үшін бір құпия болып келді. Тек 1887 жылы ғана, тіпті өмірінің көп бөлігін немесе осы аймақта өткізгендерге де, осы жерді мекен еткендердің толық қанағаттануына дейін құпиясы ашылды. Осы кезде бірнеше жас жігіттер осы жерде балық аулаумен күнін өткізіп жатқанда, бұл жер балық аулауға арналған сүйікті орын болатын, олар каноэдің қаңқасын тапты. Олар Уайтхоллға оралып, халыққа өздерінің табылған нәрселерін хабарлады. Мен де сол азаматтардың бірімін. Біз өзен бойымен жол тарттық, іздеу нәтижесінде екі каноэдің қаңқасын, екі адамның сүйектерін, мыс қазанды, жебе ұштарын және мұныштарды таптық. Менде бір кезде мұныштар мен жебе ұштары болған, бірақ олар Уайтхоллдағы өрт кезінде жоғалып кетті.

Мистер Рид Овасипп пен оның екі ұлының әңгімесін айтты: “Осы жерде Овасипп IV немесе V есімді ескі үнді басшысы және оның екі ұлы тұрды, олар оның көзінің қуанышы және тайпаның сүйікті ұлдары еді. Олар Үлкен Аю және Кішкентай Аю деп аталды, себебі олардың аттары аспандағы шоқжұлдыздардан алынған. Сіздер білесіздер, үндістер жас жігіттерін ерлікке жеткенде сынақтан өткізуді әдет еткен. Сондықтан басшы Овасипп тайпасын қоштасу отына жинады. Ұлдары халық үшін би биледі, ал тайпа мүшелері өз кезегінде жас ханзадаларды құрметтеді. Ескі басшы оларға жақсы кеңес берді және оларға қауіп-қатер туралы ескертті, содан кейін жігіттер Ақ өзен бойымен, Ақ көлге және Мичиган көліне саяхатқа шықты. Олар екінші түні қайта оралуға тиіс еді.”

“Екінші күні түстен кейін елде бұрын-соңды болмаған қатты дауыл болды, ал ұлдары белгіленген уақытта қайтып келмеді. Басшы алаңдады. Әр таң мен кешке ол төбенің басына шығып, күн батып жатқан жерді бақылап отырды. Бірте-бірте ол барлық уақытын қарауылда өткізді, бір күні оның халқы оны қарағай астында, өзі билік еткен жерге қарап, өлі күйде тапты.”

“Ұлдары ешқашан қайтып келмеді, бірақ басшы барлаушылар мен елшілерді жіберді, олардың не болғаны ешқашан белгілі болмады, олар жерлеу орнында каноэлерді тапқанға дейін.”

“Соңынан ұлдары қайтып келе жатқанда, дауыл оларды нүктеге жақын жерде қоршап алды. Олар каноэлерін айналдырып, астына тығылып, ұйықтады. Түнде жер көшкіні ханзадаларды көмді, және өзен құмды шайып тастағанға дейін олар туралы ешкім естімеді. Басшы үнділердің дәстүрі бойынша екі қарағайдың арасында, қарауылдық орнына жерленді.”

"Ақ көлдің сұлулығы туралы үнді аңызы" Джон О. Рид

Бұл аңыз Мичиган штатының бір шұғылалы аймағына қоныс аударған және сауда ошағы құрған автордың әкесі туралы. Ол кісі бір күнді еске алады, онда Елік аяқ атындағы жас үнді баласымен және ескі Сашем Овасиппен бірге көздің жасы бұлақтың жанында ойнаған. Ескі басшы екі балаға осы аймақтағы барлық үндістерді басқарған, екі жауынгер тайпа арасында бейбітшілік орнатқан дана және жақсы Сачем туралы аңыз айтты. Қарт жауынгер дүниеден өткен соң, оның денесі каноэге салынып, өзенге жіберілді, ол әрі қарай көлге жеткізді. Үндістер аспанның ақ және күміс қанатты құстармен толығанын көріп, қатты таңқалды, оларды Ұлы Манитудың ақ қанатты періштелері деп түсінді, олар ескі басшыны соңғы тыныс алатын жеріне жетеледі. Каноэ қарттың шатырына жақын жағаға иек бітіріп, денесі зор құрметпен жерленді. Сол кезде бері көл "Ақ көл – Әдемі" деп атала бастады.