Кіріспе

Құрама Штаттарда адвокаттарды лицензиялау тәсілі Құрама Штаттарда дипломдық артықшылық адвокаттардың адвокаттық емтихан тапсырмай-ақ адвокаттық алқаға қабылдануына (яғни заң қызметін жүзеге асыруға рұқсат алуына) мүмкіндік беретін тәсіл болып табылады. Висконсин штаты қазіргі таңда адвокаттық емтиханға балама ретінде дипломдық артықшылықты мойындайтын жалғыз юрисдикция. 25 штаттың ішінде, бастапқыда басқа штаттың дипломдық артықшылығы арқылы практикаға қабылданған адвокаттар, қабылдау комиссиясының ұсынысымен штаттық адвокаттық алқаға қабылдануға құқылы.

Тарих

Дипломдық артықшылық АҚШ-та заң мектептерінің дамуымен бірге адвокаттыққа қабылдаудың бір жолы ретінде пайда болды. 1870 жылдарға дейін көптеген болашақ заңгерлер заңгер немесе судьяның басшылығымен тәлімгерлікке өтіп, осы практиканы "заңды оқу" деп атады. 1870 жылдары ел бойынша заңгерлік білім берудің баламалы түрі ретінде заң мектептері пайда бола бастады. Болашақ заңгерлерді заң мектептеріне баруға ынталандыру үшін көптеген штаттар заң мектептерін бітірген түлектерге "дипломдық артықшылық" ұсынды, осы арқылы олар адвокаттыққа автоматты түрде қабылданатын болды. Бұл практика 1879-1917 жылдар аралығында кеңінен таралды. 1910 жылдардың соңынан бастап дипломдық артықшылық ресми, жазбаша адвокаттық емтихандарының пайдасына азайды. Айова штаты 2014 жылы дипломдық артықшылықты қайта енгізуді қарастырды.

Висконсин штатындағы дипломдық артықшылық

Висконсин штатында, Американдық адвокаттар қауымдастығы аккредиттеген екі заң мектебінің – Маркетт университетінің заң мектебі мен Висконсин университетінің заң мектебінің J.D. түлектері штаттың адвокатурасына емтихансыз қабылдануға құқылы. Осы заң факультеттерінің LLM және SJD түлектері дипломдық артықшылыққа ие бола алмайды. Висконсин штатында дипломдық артықшылық 1870 жылы Висконсин штатының заң шығарушы органы Висконсин университеті заң мектебін құрған заңмен бірдей қабылданған. Сол кезде мемлекеттік университетте заң кафедрасы құрылды және заң кафедрасының студенттеріне білікті оқытушылармен оқу курсы тағайындалды. 1870 жылғы заң бойынша осы кафедраны бітіргендер заңгерлік бітіру туралы куәлікпен, яғни заңгерлік бітіру дәрежесімен адвокатураға қабылданады. Бұл заңгерлерді сол кездегі әдеттегі заңгерлік білімді "заң оқу" орнына ресми заңгерлік білім алуға шақырды. Висконсин штатының заңгерлік мектептерін бітіргендер, тіпті Висконсин штатының тұрғындары болса да, Висконсин штатына қабылдану үшін Висконсин штатының заңгерлік емтиханын тапсыруы керек. Сол сияқты, Висконсин заңгерлік мектептерін бітіргендер адвокаттық емтиханды басқа көптеген штаттарда тапсыруы керек. Бірқатар АҚШ штаттары адвокаттық құқықтарды дипломдық артықшылық арқылы алған адвокаттарға өзара қабылдауды бермейді, бұл адвокаттардың адвокаттық практикасының ұзақтығына қарамастан, сол мемлекеттің адвокаттық емтиханын тапсыруды талап етеді. Дипломдық артықшылықтың артында тұрған саяси ойлау Висконсин тұрғындарын мемлекеттік заң мектептеріне баруға ынталандыру және Висконсин тұрғындарын штатта жұмыс істеуге мәжбүрлеу болып табылады. Басқа бір саяси мәселе - Висконсин штатында "мистердің кетуін" болдырмау. Бұл теорияда дипломдық артықшылықсыз штаттың ең ақылдылары Висконсинді білім алу үшін немесе мансап үшін, әсіресе жақын Чикагоға кетеді деп айтылады (Айова адвокаттар қауымдастығы ұқсас аумақтық мәселелерді келтірді). Тағы бір артықшылығы - Висконсин штаты заң студенттеріне мемлекеттік резиденттік оқу ақысын субсидиялайды, сондықтан оларды мемлекеттің білім беру инвестицияларын сақтауға ынталандырады. Сондай-ақ, дипломдық артықшылық Висконсин штатында жастарды ұстап қалуға көмектеседі деп мәлімделеді. 2008 жылы маусымда Висмуеллер мен Кособуцки арасындағы топтық іс-қимыл бойынша арыз берушілер штаттың саясаты штаттар аралық сауданы кемсітіп, сауда шартын бұзады деп мәлімдеді, өйткені ол Висконсин заңгерлік мектептерін бітірген заңгерлерге ғана адвокаттық емтиханның орнына дипломдық артықшылық береді. Бұл талап Висконсин адвокатурасының барлық үміткерлеріне құқық қорғау құқығының қолданылуын кеңейту үшін заңгерлік көмек іздеді. Одан кейін аудандық сот істің негізін келтірмегендіктен істі қараудан бас тартты. 2009 жылдың 9 шілдесінде Жетіінші округ аудандық соттың істі қараудан бас тартуын қайтарып, "біз істі мерзімінен бұрын тоқтату арқылы дәлелді вакуумда болдық" деп, істі аудандық сотқа қайтарып жіберді.

COVID-19 пандемиясы кезінде дипломдық артықшылықтар

COVID-19 пандемиясы кезінде, әдетте ірі конференц-залдар мен аудиторияларда өткізілетін заңгерлік емтиханға балама ретінде дипломдық артықшылыққа жаңа қызығушылық туды. 2020 жылдың 22 наурызында лицензиялауды зерттейтін бірнеше заңгер, COVID-19 пандемиясы кезінде штаттар жаңа заңгерлерге лицензия беруді қалай жалғастыра алатынын талқылайтын жұмыс қағазында «төтенше дипломдық артықшылықты» «жоғары үміт беретін» балама ретінде анықтады. Бірыңғай адвокаттық емтиханды (UBE) жазатын Ұлттық адвокаттық емтихандар конференциясы (NCBE) дипломдық артықшылыққа қарсы шығып, адвокаттық емтихандар адвокаттың құзыреттілігін қамтамасыз етеді деген пікірін білдірген ақ парақ жариялады. Бірнеше заңдық ақпарат құралдары NCBE-нің позициясын сынап, NCBE-нің UBE-ді әзірлеуші ретінде мүдделер қақтығысына тап болғанын және NCBE президенті мен бас директоры Джудит Гундерсеннің өзі дипломдық артықшылықты алғанын атап өтті. Басқа штаттардағы заң факультетінің декандары, профессорлары және жаңадан бітірген түлектерінен төтенше дипломдық артықшылық беруге қатысты өтініштер көбейді. «Дипломдық артықшылық үшін біріккен» сияқты ұйымдар 30-дан астам штат бойынша осындай петицияларды тарату үшін вебинарлар өткізіп, жаңа түлектерді ұйымдастырды. 27 наурызда Нью-Йорк штаты COVID-19 пандемиясының салдарынан 2020 жылғы шілдедегі заңгерлік емтиханды кейінге қалдыру туралы хабарлаған алғашқы штат болды. Бірнеше штат пен аумақтар тамыз, қыркүйек немесе қазан айына емтихандарын кейінге жылжытты, ал басқалары жеке емтиханға балама опцияларды қарастырды, соның ішінде қашықтықтан емтихандарды ұйымдастыру немесе білікті тұлғаларға дипломдық артықшылық беру. 39 юрисдикция шілдедегі адвокаттық емтихандарын кейінге қалдырды немесе тоқтатты, кейінге қалдырылған емтихандар қыркүйек, қазан немесе басқа да күндерде өтті. 21 сәуірде Юта штаты COVID-19 пандемиясы кезінде уақытша, төтенше дипломдық артықшылықты берген алғашқы штат болды. Содан бері Вашингтон, Орегон, Луизиана және Колумбия округі төмендегі кестеде көрсетілгендей, уақытша дипломдық артықшылық саясатын енгізді. Алайда, Вашингтонның кейбір заңгерлік фирмалары жаңадан бітірген түлектерге дипломдық артықшылықты мойындамайтындарын және олардың емтиханға қатысуын талап ететінін мәлімдеді. Колумбия округінде адвокаттық емтиханды тапсырудың орнына дипломдық артықшылықты таңдаған үміткерлер үш жыл бойы D.C. адвокатурасына қабылданған білікті адвокаттың қадағалауында болуы керек. 6 шілдеде Нью-Йорк штатының сенаторы Брэд Хойлман 2020 жылы бітірген түлектерге дипломдық артықшылық беру туралы заң жобасын ұсынды. +COVID-19 пандемиясы кезінде дипломдық артықшылықты уақытша беруЖүзеге асыру мерзімі жарияландыҚолайлық талаптарыЖауапты органЮтаАпрель 21, 2020 2020 жылғы шілдедегі заңгерлік емтиханға тіркелген. ABA аккредиттеуін алған заң мектебін бітірген, алғашқы рет емтиханды тапсыру көрсеткіші 86% немесе одан жоғары. Юта Жоғарғы сотыОрегонМаусымның 29, 2020 2020 жылғы шілдедегі заңгерлік емтиханға тіркелген. ABA аккредиттеуін алған заң мектебін бітірген, алғашқы рет емтиханды тапсыру көрсеткіші 86% немесе одан жоғары. Орегон Жоғарғы сотыЛуизианаШілде айының 22, 2020 2020 жылғы шілде немесе қазан айындағы заңгерлік емтиханға тіркелген. ABA аккредиттеуін алған заң мектебін бітірген. Бұрын басқа штатта заңгерлік емтихан тапсырған емес. 2021 жылдың соңына дейін 25 сағат заңгерлік білімді жетілдіру курстарын аяқтау және оқыту бағдарламасын бітіру керек. Луизиана Жоғарғы сотыКолумбия округіҚыркүйек айының 24, 2020 2020 немесе 2021 жылғы заңгерлік емтиханға тіркелген. 2019 немесе 2020 жылы ABA аккредиттеуін алған заң мектебін бітірген. Бұрын заңгерлік емтиханға қатыспаған немесе өтініші қабылданбаған. Кәсіптік жауапкершілік бойынша мемлекеттік емтиханды тапсырған. Келесі үш жыл бойы білікті заңгердің тікелей қадағалауында болады. Колумбия округінің апелляциялық соты