Кіріспе

1960 жылдардағы британдық турбовентиляторлы авиациялық қозғалтқыш

Bristol Siddeley BS.100 – британдық екі шпулды, итергіш векторы бар турбовентиляторлы авиациялық қозғалтқыш, ол алғаш рет 1960 жылы сынақтан өтті. Қозғалтқыш Bristol Siddeley Engines Limited компаниясымен шектеулі санда жобаланып және құрастырылды. Жоба 1965 жылдың басында тоқтатылды.

Жобалау және әзірлеу

300 сериялы Olympus двигателіне негізделген BS.100 компанияның Pegasus жобасына ұқсас болды, бірақ жобаланған Hawker Siddeley P.1154 VSTOL истребителінің дизайнының үдеуді дыбыс жылдамдығына дейін жеткізуіне және ұшақтың тік көтерілуіне мүмкіндік беру үшін пленум камерасымен жану (PCB) жүйесі қосылды. PCB қайта қыздыруға (reheat) ұқсас, бірақ жану тек айналма ауаға, яғни алдыңғы соплоларға қолданылады. PCB-ны жасау қиын болды, себебі жану, екі векторлық алдыңғы соплоға кіретін және шығатын желдеткіштер арасындағы иілімдерде, сондай-ақ дәстүрлі артқы жанушыға қарағанда әлдеқайда төмен қысым мен температурада жүзеге асырылуы керек еді. PCB оттықты ұстағыштары металлдан жасалған өте күрделі конструкциялар болатын, оларды 2D инженерлік сызбада елестету қиын еді. Сондықтан жүйені дамыту үшін ағаштан 3D модельдер жасау қажет болды. Алдыңғы соплолардың ауданы өзгертілетін болуы керек еді. Бұл алдыңғы және артқы соплолар арасында фюзеляжға көлденең орнатылған жылжымалы пандустар арқылы іске асырылуы тиіс еді. Тік ұшу және дыбыс астындағы ұшу кезінде соплоның ауданы үлкен болады, ал PCB іске қосылғанда, үдеу кезінде пандустар кеңейіп, алдыңғы соплоларға ағын азаяды және негізгі ағынға көбірек бағытталады.

Нұсқалар

1960 жылдардың басында BS.100 қозғалтқыштарының бірнеше түрі зерттелді, бірақ дамыту және өндіріс үшін BS.100 8 қозғалтқышы таңдалып, нақты құрастырылды.

Көрмеде орналасқан қозғалтқыштар

Bristol Siddeley BS.100 қозғалтқышы Fleet Air Arm мұражайында, RNAS Yeovilton-да көпшілікке көрсетілуде.