Кіріспе

"Дипметр" Жердің магнит өрісінің магниттік басу бұрышын, тік жазықтықтағы өріс сызығының бұрышын өлшейтін аспапты немесе Dipmeter Advisor деп аталатын ықпалды ерте коммерциялық сарапшы жүйесін де білдіруі мүмкін. Grid dip oscillator (GDO), grid dip meter, gate dip meter, dip meter немесе жай ғана dipper деп те аталатын құрылғы, жақын маңдағы қосылмаған радиожиіліктік тізбектердің резонанстық жиілігін өлшейтін электрондық аспаптың бір түрі. Бұл – ашық катушка арқылы кішкентай амплитудалы сигналды айналдыратын, электромагниттік өрісі көршілес тізбектермен өзара әрекеттесетін өзгермелі жиілікті осциллятор. Оциллятордың катушкасы бірдей жиілікте резонансқа түсетін тізбекке жақын болғанда қуат жоғалады. GDO-дағы метр амплитуданың төмендеуін немесе "түсуін" тіркейді, сондықтан осылай аталады. Радио әуесқойлары дип осцилляторларын резонанстық тізбектердің, сүзгілердің және антенналардың қасиеттерін өлшеу үшін кеңінен пайдаланады. Оларды беру желілерін сынау үшін, сигнал генераторлары ретінде, сондай-ақ компоненттердің индуктивтілігі мен сыйымдылығын өлшеу үшін де қолдануға болады. GDO арқылы өлшеу "тексеру" деп аталады.

Тарих

Grid dip осцилляторлары алғаш рет 1920 жылдары ойлап табылды және вакуумдық лампалармен құрастырылды. Бұл құрылғылар лампаның тоқ желісіндегі амплитуданы көрсеткендіктен, GDO деп аталды. Қазіргі заманғы дипметрлер – бұл қатты күйдегі құрылғылар, және кейде вакуумдық лампаның тоқ желісі орнына транзистордың сәйкес бөлігіндегі ток өлшенгендігіне сілтеме жасай отырып, қақпалық дип осцилляторлары немесе эмитерлік дип осцилляторлары деп аталады.

Операция

Дипметрді жақын жердегі тізбекке жұмсалған салыстырмалы қуатты өлшеу үшін (мұндай жағдайда өлшегіште көрсетілген амплитуда "төмендейді") немесе жақын жердегі қуатты тізбектен сіңірілген салыстырмалы қуатты өлшеу үшін (мұндай жағдайда метр амплитудасы жоғарылайды) қолдануға болады. Жұмыс істеудің кез келген режимінде, екі тізбектің қуатты беру үшін жеткілікті жақын екендігін, бірақ қуатпен жабдықталған тізбек жауап беретін тізбектің үстінен өтіп, оны жиілігіне қарамастан тербеліске мәжбүр етпейтіндей тым жақын болмауын қамтамасыз ету үшін, қабылдағыш катушка мен сыналып жатқан тізбек арасындағы қашықтықты анықтау үшін тәжірибе жасау қажет.

Қоспа аралығы

Құралдың негізі – реттелетін LC контуры, оның ашық сыртқы орамасы өлшенетін резонанстық контурға жақын келгенде әлсіз байланысқа түседі. Өлшеу қашықтығын шеберлікпен реттеу керек, төмендеуді анық көрсету үшін жеткілікті байланыс қамтамасыз етілгенімен, өлшегіш пен сынақ контуры тәуелсіз тербеліске ие болу үшін де жеткілікті болуы керек, сонда екі құрылғының да жиілігі екіншісімен айтарлықтай бұрмаланбайды және сыртқы контурға кеткен қуат төмендеуді анықтағыштың тербелісін басып кетпейді. Орама мен сынақ контуры индуктивті немесе сыйымдылық арқылы байланыстырылуы мүмкін: егер орама сымдары сынақ контурының жақын сымдарына параллель ұсталса, байланыс индуктивті болады, ал егер орама сымдары мен контур сымдары перпендикуляр ұсталса, сыйымдылық болады. Өлшеу үшін қажетті жағдайға байланысты, сынақ схемасы бұрмалануды болдырмау үшін оған әдеттегідей қосылған бөліктердің әсерінен уақытша ажыратылуы мүмкін, немесе біріктірілген жүйенің реакциясын өлшеу үшін сымдармен жалғап қоюға болады.

Эмиссиялық жиілік өлшегіш

Қалыпты қолдануда тек дипметрдегі генератор (осциллятор) қоректендіріледі, ал сынақ схемасының қуаты GDO катушкасынан алатын сигналмен ғана қамтамасыз етіледі. Екі схема да бірдей жиілікте резонансқа келгенде, катушкадан сынақ схемасына қуат беру ең жоғары деңгейге жетеді, нәтижесінде сынақ схемасына жұмсалған қуат есебінен дипметр генераторының амплитудасы ең төменгі деңгейге жетеді. Оператор GDO жиілігін оның көрсеткіші ең төменгі мәнді ("түсу") көрсеткенше реттейді. Жиілік GDO-дағы шкаладан оқылады немесе жақсы калибрленген радио қабылдағышта дипметр сигналын табу арқылы өлшенуі мүмкін. Кейбір қазіргі заманғы GDO-ларда жиілік өлшегіш құрал орнатылған, бұл артық байланысты аздап жеңілдетеді.

Абсорбция жиілігі өлшегіші

Кейбір батырмалы өлшегіштерді кері режимде, өте қысқа қашықтықтағы, реттелген өріс күшін өлшегіштер ретінде пайдалануға болады. Оператор, GDO-ның қуаты жоқ кезде, оның катушкасы белсенді резонанстық тізбектің сымдарына жақын ұсталғанда, өлшегіштегі қуаттың ең жоғары өсу жиілігін анықтайды. Тексеріліп жатқан тізбектегі қуат өлшегіште тіркелу үшін жеткілікті деңгейде болуы керек болғандықтан, бұл сирек қолданылатын әдіс оператор мен жабдық үшін де қауіпті.