Кіріспе

ESP Disk – 1963 жылы заңгер Бернард Столлман құрған, Нью-Йорк қаласындағы американдық жазбалар компаниясы және лейбл.

Тарих

Ол бастапқыда Эсперантоға негізделген музыканы шығару үшін құрылғанмен, екінші шығарылымынан бастап (Альберт Айлердің "Рухани бірлік" альбомы) ESP, көбінесе еркін джаз деп аталатын музыкалық бағыттың ең маңызды өкіліне айналды. Алғашқы шығарылымдарында Пол Блей, Фарао Сандерс және Сун Раның альбомдары болды. ESP сонымен қатар коммерциялық емес, андеграунд рок тобының, оның ішінде Fugs, The Godz және Pearls Before Swine сияқты топтардың жазбаларын шығарды. Лейблдің ұраны: "Сіз тыңдайтын музыканы тек орындаушылар шешеді". Бернард Столлманға ESP Disk-ке қол қойған музыканттарға авторлық төлемдерді төлемегендігі туралы айыптар тағылды. Pearls Before Swine тобының мүшесі Том Рапп: "Біз ESP-дан ешқашан ақша алмадық. Тіпті жүз доллар да алмадық. Менің ойымша, оны шетелдіктер алып кетті, зерттеген кезде ақшаның қайда екенін ұмытып қалды". Holy Modal Rounders және The Fugs тобының мүшесі Питер Стампфел Столлманның өзіне: "Келісімшартта барлық құқық маған тиесілі деп жазылған. Сізге ешқашан, ешқашан, ешқашан авторлық төлем жасалмайды. Басылым құқығы маған тиесілі. Әндер енді сіздің меншігіңізде емес. Біз сізге ештеңе қарызды емеспіз" дегенін айтты. The Fugs тобының мүшелері де оларға жағымсыз жазба шарты ұсынылғанын мәлімдеді. Эд Сандерс: "Біздің авторлық төлем мөлшері 3%-дан кем болды, бұл батыс өркениеті тарихындағы ең төменгі көрсеткіштердің бірі" деді. 2008 жылы Столлманмен сұхбаттасқан 801 журналы Столлманның "ол жазу шығындарының барлығын төлеп, музыканттарға шағын аванс бергенін" және "музыкадан ешқашан ақша таппағанын" мәлімдегенін жазды.