Кіріспе

Автоматтар теориясында, детерминистік pushdown автоматы (DPDA немесе DPA) – pushdown автоматының бір түрі. Детерминистік pushdown автоматтар класы детерминистік контекстсіз тілдерді қабылдайды, бұл контекстсіз тілдердің нақты кіші жиынтығы. Машинаның күйіне өтулер ағымдағы күйге, кіріс символына және стектің ең жоғарғы символына байланысты болады. Стектегі төменгі символдар көрінбейді және дереу әсер етпейді. Машинаның іс-әрекеттеріне стекке символ қосу, стек жоғарғы символын алып тастау немесе оны ауыстыру кіреді. Детерминистік pushdown автоматының кіріс символы, күй және стек жоғарғы символының бірдей комбинациясы үшін тек бір ғана заңды күйіне өту мүмкіндігі бар. Осыған байланысты ол nondeterministic pushdown автоматынан өзгеше.

Тұлғалар мен тілдер

Егер тіл PDA-мен қабылданатын болса, ол DPDA-мен де қабылдануы мүмкін, бірақ ғана егер барлық тілдерге қатысты бастапқы конфигурациядан қабылдау конфигурациясына дейін бір ғана есептеу болса. Егер тіл PDA-мен қабылданатын болса, ол контекстсіз тіл, ал егер DPDA-мен қабылданатын болса, онда ол детерминистік контекстсіз тіл (DCFL) болып табылады. Барлық контекстсіз тілдер детерминистік емес. Бұл DPDA-ны PDA-ға қарағанда әлсіз құрылғыға айналдырады. Мысалы, 0 және 1 алфавиттеріндегі жұп ұзындығы палиндромдар Lp тілі үшін контекстсіз грамматика S → 0S0 | 1S1 | ε бар. Егер осы тіл үшін DPDA болса және ол 0n жолын көрсе, 0n 11 0n ∈ Lp және 0n 11 0n+2 ∉ Lp мүмкіндіктерін ажырату үшін, оның стегін n ұзындығын жаттау үшін пайдалану керек. Сондықтан, 0n 11 0n оқығаннан кейін, "11" алдындағы және кейінгі ұзындықтарды салыстыру стекті қайтадан бос етеді. Осы себепті 0n 11 0n 0n 11 0n ∈ Lp және 0n 11 0n 0n+2 11 0n+2 ∉ Lp тізбектерін ажырату мүмкін емес. DPDA-ны бір ғана күйге шектеу қабылданған тілдер класын DCFL-дің тиісті кіші класы LL(1) тілдеріне дейін азайтады. PDA жағдайында, бұл шектеу қабылданған тілдер класына әсер етпейді.

Жабылу

Детерминистік контекстсіз тілдердің (оқырманның соңғы күйі бойынша детерминистік PDA-мен қабылданатын) жабылу қасиеттері, контекстсіз тілдерден едәуір өзгеше. Мысалы, олар (тиімді түрде) толықтыру бойынша жабық, бірақ біріктіру бойынша жабық емес. Детерминистік PDA қабылдаған тілдің толықтырылымын да детерминистік PDA қабылдайтынын дәлелдеу қиын. Негізгі принцип бойынша, шексіз есептеулерден қашу керек. Толықтырудың нәтижесінде, детерминистік PDA-ның кіріс әліпбиі бойынша барлық сөздерді қабылдайтыны, оның толықтырылымын бос екендігін тексеру арқылы анықталады. Бұл контекстсіз грамматикалар үшін (сонымен қатар, жалпы PDA үшін) мүмкін емес.

Теңдестік мәселесі

Жерар Сенізергю (1997) детерминистік PDA үшін баламалылық мәселесінің шешімді екенін дәлелдеді (яғни, екі детерминистік PDA A және B берілгенде, L(A)=L(B) бола ма?) Осы дәлелі үшін ол 2002 жылы Гедель сыйлығына ие болды. Ал, детерминистік емес PDA үшін баламалылық шешілмейді.