Төртінші крест жорығының бастауы – Задар қаласын қоршау (1202). Католиктерге қарсы шабуыл, Венициямен келісім, Папаның қарсылығы, қаланың тонауын қамтиды.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Төртінші крест жорығының бөлігі, Зараның басқа қоршаулары
Part of the Fourth Crusade
other sieges of Zara
Зара қоршауы немесе Задар қоршауы (; Zára ostroma; 10–24 қараша 1202) – Төртінші крест жорығының алғашқы маңызды әрекеті және католик крестшілердің католик қаласына жасаған алғашқы шабуылы. Крестшілер теңіз арқылы тасымалдау үшін Венециямен келісім жасасқан, бірақ бағасы олар төлей алатыннан әлдеқайда жоғары болды. Венеция крестшілерден Задар (немесе Зара) қаласын басып алуға көмектесуді талап етті – бұл қала Венеция мен Хорватия және Венгрия арасындағы үнемі шайқас ошағы болатын. Осы елдердің королі Эмерик крест жорығына қосылатынын уәде берген еді. Көбісі крестшілер қоршауға қатысудан бас тартса да, Папа Иннокентий III мұндай әрекетті тыйым салған және айналуға қарсы ескерту жібергеніне қарамастан, 1202 жылғы қарашада Задарға шабуыл басталды. 24 қарашада Задар түсті, венециялықтар мен крестшілер қаланы тонады. Задарда қыстағаннан кейін Төртінші крест жорығы Константинополь қоршауына әкелген жорысын жалғастырды.
The siege of Zara or siege of Zadar (; Zára ostroma; 10–24 November 1202) was the first major action of the Fourth Crusade and the first attack against a Catholic city by Catholic crusaders. The crusaders had an agreement with Venice for transport across the sea, but the price far exceeded what they were able to pay. Venice set the condition that the crusaders help them capture Zadar (or Zara), a constant battleground between Venice on one side and Croatia and Hungary on the other, whose king, Emeric, pledged himself to join the Crusade. Although some of the crusaders refused to take part in the siege, the attack on Zadar began in November 1202 despite letters from Pope Innocent III forbidding such an action and threatening excommunication. Zadar fell on 24 November and the Venetians and the crusaders sacked the city. After wintering in Zadar, the Fourth Crusade continued its campaign, which led to the siege of Constantinople.
Өмірбаян
1198 жылы папа болып сайланғаннан кейін көп ұзамай Папа Иннокентий III (1161–1216) мұсылмандардан Киелі жерді басып алу және қайтарып алу туралы бірнеше папалық энцикликаларды жариялады. Оның осы жоспарды іске асыру әдісі бұрынғы, сәттіліксіз аяқталған Екінші және Үшінші крест жорықтарынан бірнеше жағынан өзгеше болды. Бұрынғы крест жорықтарын бастаған әлемдік ақсүйектердің орнына, бұл жорық теория бойынша толыққанды папаның бақылауында болар еді. Иннокентийдің жоспары басқыншы әскерлердің теңіз арқылы Мысырға барып, Нил дельтасын басып алып, одан Палестинаға шабуыл жасау үшін база ретінде пайдалануды көздеді. Оның шақыруы Еуропаның билеуші отбасылары тарапынан бастапқыда жақсы қабылданылмады, бірақ 1200 жылға қарай шамамен 35 000 сарбаздан тұратын әскер жиналды. Иннокентий III сол кездегі Еуропаның теңіздегі үстем державасы Венеция Республикасымен келісім жасасты, ол соғыс кемелері мен көлік кемелерінен тұратын флот құруды қамтыды. Келісімде 35 000 крестшіні тасымалдау және венециялықтарға 94 000 күміс марка төлеу қарастырылды, төлем бөліп-бөліп жасалатын еді. 1201 жылдың маусым айында Сойссон қаласында өткен кеңес экспедицияны жетектеуге Монферраттың Бонифацийін таңдады. Венециялықтар мен крестшілер арасындағы келісімде әскердің 1202 жылдың сәуір айының соңына дейін Венецияға жетіп, маусымның соңында жазғы сапарға шығу үшін уақыт беру мақсатында белгілі бір мерзім белгіленді. Крест жорығының басшылары жеке крестшілерден жол ақысын жинау арқылы Венецияға қарыз ақшаны төлеуді жоспарлаған. Алайда, алғашқы крестшілер тобы Францияны сәуір және мамыр айларында ғана тастады, ал басқалары жаз бойы кешігіп келді, кейбір француз ақсүйектері Марсель және басқа порттардан теңіз арқылы саяхаттауды жөн көрді. Крестшілер крест жорығынан алған алғашқы табыстарынан қалған қарызды Венециялықтарға төлеуге міндетті болды. 1183 жылы Зара Венеция Республикасына қарсы көтеріліс жасап, өзін Папалық пен Венгрия королі Эмериктің ортақ қорғауына алды.
Shortly after his election as pope in 1198, Pope Innocent III (1161–1216) published several papal encyclicals calling for the invasion and recapture of the Holy Land from the Muslims. His plan to accomplish this differed from the earlier ultimately unsuccessful Second and Third crusades in several ways. Instead of the secular nobles who led the earlier crusades, this one would be, in theory, completely under papal control. Innocent's plan also called for the invading armies to travel to Egypt by sea and seize the Nile Delta, which would then be used as a base from which to invade Palestine. His call was at first poorly received among the ruling families of Europe, but by 1200, an army of approximately 35,000 was pledged. Innocent III negotiated an agreement with the Republic of Venice, Europe's dominant sea power at the time, involving the construction of a fleet of warships and transports. The deal stipulated that about 35,000 crusaders would need transport and the Venetians would be paid 94,000 marks of silver, to be paid in installments. A council held at Soissons in June 1201 chose Boniface of Montferrat to lead the expedition. The agreement between the Venetians and the crusaders had set the date for the arrival of the host in Venice before the end of April 1202, in order to provide for a departure in time for a summer crossing at the end of June. The crusade leaders had counted on raising the money still owed to the Venetians through the collection of passage money from the individual crusaders. However, the first crusader groups did not leave France until April and May, others straggled along throughout the summer and some of the French nobles chose to sail instead from Marseilles and other ports. the crusaders were then to pay the rest owed to the Venetians out of their initial gains in the crusade. Zara had rebelled against the Venetian Republic in 1183, and placed itself under the dual protection of the Papacy and King Emeric of Hungary
Шабуыл жасау
Келісімге қол қойылғаннан кейін, крестшілер мен венециялықтар кемелерге міне бастады. Крестшілер 50 десанттық кемені, 100 жылқы тасымалдағыш пен венециялықтар олар үшін арнайы салып берген 60 әскери кемені пайдаланды. Олардың кемелерінің ұзындығы шамамен 30 метр, ені 9 метр, биіктігі 12 метр болды және экипажы 100 адамнан тұрды. Әрқайсысы 600-ға дейін жаяу әскерді тасымалдай алатын. Жылқы тасымалдағыштарда жылқыларын тасымалдауға арналған ерекше ілгектер және су сызығының астында ашылатын пандустар болды, бұл атты әскерлердің тікелей жағаға шабуыл жасауына мүмкіндік берді. Венециялық әскери кемелерін әрқайсысы 100 грекшімен қоздырды және олардың негізгі қаруы су деңгейінен жоғары орналасқан металл ұштармен жабдықталған тараңдар болды. Әйгілі Мартин күнінің қарсаңында флот Задарға жетті. Задарға жасалған шабуыл десант түрінде болды, одан кейін қысқаша қоршау жасалды. Задар портының аузына тізбектер мен кедергілер орнатылды, бірақ крестшілер венециялық кемелерімен оларды бұзып өтіп, әскерлері мен жабдықтарын қаланың жанына түсіріп, лагерь құрды. Задар тұрғындары қабырғаларына крест белгісі бар туларды іліп, олардың христиан қаласы екенін көрсетті. 13 қарашада қоршау машиналарын орнатып, қала қабырғаларын бомбалау үшін пайдаланды. 1202 жылғы 24 қарашада Задар түсті, бұл оқиға кейінірек Константинопольге жасалған қоршауды болжады. Задар халқының көп бөлігі Нин мен Биоградқа немесе айналасындағы аралдарға қашып кетті.
Once the agreement was made, the crusaders and Venetians began boarding the ships. The crusaders used the 50 amphibious transports, 100 horse carriers and 60 warships designed and built for them by the Venetians. Their transports were approximately 30 m long, 9 m wide and 12 m high, with a crew of 100. Each one could carry up to 600 infantry. The horse carriers featured specially designed slings to carry their cargo of horses, and featured fold out ramps below the waterline that could be opened to allow mounted knights to charge directly onto shore. The Venetian warships were powered by 100 oarsmen each and featured metal tipped rams just above the waterline as their primary weapons. On the eve of St. Martin's Day the fleet arrived at Zadar. The attack on Zadar took the form of an amphibious landing followed by a brief siege. Chains and booms were laid across the mouth of Zadar's harbor as a defense, but the crusaders burst through them in their Venetian ships and landed their troops and equipment near the city, where they made a camp. Citizens of Zadar hung flags with crosses on the walls, showing that they were a Christian city. On 13 November siege engines were placed and used to bombard the city's walls. Zadar fell on 24 November 1202, and the incident foreshadowed the siege of Constantinople later in the campaign. Most of the population of Zadar fled to Nin and Biograd or the surrounding islands.
Салдары
Қаланы басып алғаннан кейін, франк және венециялық жасақтары арасында олжаны бөлісу мәселесі бойынша кең ауқымды зорлық-зомбылық орын алды. "Devastatio Constantinopolitana" атты еңбектің анонимді авторы төбелестен кейін 100 адамның қаза тапқанын жазды. 1203 жылы Рим папасы Иннокентий III шабуылға қатысқандары үшін бүкіл крестшілер армиясын және венециялықтарды қауымнан шығарды. Ол былай деп жазды: "Міне, алтындарың қара металға айналып, күмісің толығымен тот басып, мақсатыңнан адасып, жолдан тайып, өтпес жолға бет бұрғандықтан, демек, тырмауыңды қолыңнан шығардың. Сүт пен бал ағатын жерге асығудың орнына, шөлге қарай бұрылып, адасып кеттің." 1203 жылдың ақпан айында Папа экспедициядағы венециялықтар емес, барлық қатысушыларға қатысты айыптауды кері қайтарды.
Following the capture of the city, widespread violence erupted between the Frankish and Venetian contingents over the distribution of plunder. The anonymous author of the Devastatio Constantinopolitana records a figure of 100 dead following the brawl. In 1203, Pope Innocent III excommunicated the entire crusading army, along with the Venetians, for taking part in the attack, writing: Behold your gold has turned into base metal and your silver has almost completely rusted since, departing from the purity of your plan and turning aside from the path onto the impassable road, you have, so to speak, withdrawn your hand from the plough [ ] for when [ ] you should have hastened to the land flowing with milk and honey, you turned away, going astray in the direction of the desert. In February 1203, the Pope rescinded the excommunications against all non Venetians in the expedition.