Кіріспе
X Window System үшін композициялық терезе менеджері
Compiz (/kɒmpɪz/) – 3D графикалық аппаратты пайдаланып терезелерді басқару үшін жылдам композициялық эффектілерді құратын X Window System үшін композициялық терезе менеджері. Минимизация анимациясы немесе текше жұмыс кеңістігі сияқты эффектілер жүктемелі плагиндер ретінде іске асырылады. ICCCM конвенцияларына сәйкес келетіндіктен, Compiz GNOME панелін немесе KDE Plasma жұмыс орталарында KWin қолданғанда, әдепкі Mutter немесе Metacity терезе менеджерлерін алмастыра алады. Compiz графикалық аппаратпен байланыс үшін OpenGL кітапханасын қолданады.
Жабдықтарға қойылатын талаптар
Бастапқыда Compiz тек Xgl қолдауымен жұмыс істейтін 3D аппараттық құралдармен ғана жұмыс істеді. Көптеген NVIDIA және AMD графикалық карталары Xgl-де Compiz-бен жұмыс істейтіні белгілі. 2006 жылдың 22 мамырынан бастап Compiz AIGLX арқылы стандартты X.Org серверінде жұмыс істейді. Intel GMA графикалық карталарынан басқа, AIGLX 2006 жылдың күзінен бастап қолдайтын ашық кодты драйверді пайдалана отырып, AMD графикалық карталарын (R300 және одан кейінгі карталарды қоса) қолдайды. NVIDIA-ның екілік драйверлері (1.0 9629 нұсқасынан бастап) стандартты X.Org серверінде қолдау көрсетеді; AMD-нің екілік драйверлері 8.42 нұсқасынан бастап қолдайды.
Тарих
2000 жылдардың басында ATI және Nvidia драйверлері Linux жүйесінде жиі қолданыла бастады. Күрделі OpenGL әзірлемелері енді тек қымбат UNIX жұмыс станцияларымен ғана шектелмеді. Соған шамамен бір уақытта Xgl, Xegl және AIGLX Xorg-қа терезелер бетіндегі түрлендірулер мен эффекттер үшін OpenGL-ді пайдалану мүмкіндігін сыйлады. Негіздер толыққан соң, xcompmgr композициялық терезе менеджерінің мүмкіндіктерін дамыта бастады.
Жарықтық
Luminocity деп аталатын бастама GNOME әзірлеушілерінің бірігіп, жаңа жетістіктерді пайдалану ниетімен басталды. 2005 жылдың наурыз айында Luminocity жобасы «елгілік терезелер», «терезелерді жылжытудың физикалық моделі», «жұмыс кеңістігін тікелей жаңарту» және «альфа қосылуы» сияқты эффектілерді ұсынды. Luminocity көбінесе прототип болғандықтан, оның әзірлемесі тез тоқтатылды, бірақ оның кейбір эффектілері мен қасиеттері кейіннен Compiz жүйесінде іске асырылды.
Құрастыру
Compiz-дің алғашқы нұсқасы Novell (SUSE) компаниясы 2006 жылдың ақпан айынан кешікпей, Xgl (сонымен қатар жаңа) пайда болғаннан кейін тегін бағдарлама ретінде жарияланды. Бұл X жүйесі үшін ең алғашқы композициялық терезе басқарушылардың бірі болды. 2006 жылдың наурыз айында Red Hat Compiz-ді AIGLX-ке бейімдеді.
Берилл
Beryl - Compiz-дің quinnstorm тармағының жобалық атауы, ол 2006 жылдың 19 қыркүйегінде Compiz әзірлеушісі Quinn Storm және даму тобы бұрылыстың Novell бастаған түпнұсқа Compiz-ден тым алыс кеткеніне келіскеннен кейін жарияланды. Novell XGL/Compiz тобы (көбінесе Дэвид Ревеман) Quinnstorm өзгерістерін түпкілікті Compiz-бен біріктіру ұсынысын қабылдамағаннан кейін, нақтырақ ерекшелену туралы шешім қабылданды. Compiz-ден айырмашылығы, Beryl cgwd-ге негізделген Emerald деп аталатын жаңа терезе безендірушісіне және gconf орнына жазық файлдық жүйесін пайдаланатын, сондай-ақ GNOME-ге тәуелділіктері жоқ тақырыптарды басқарушысына ие болды.
Басқа филиалдар
2008 жылдың төртінші тоқсанында Compiz-дің екі жеке тармағы құрылды: compiz++ және NOMAD. compiz++ композициялау және OpenGL қабаттарын бөліп, композициялық эффектілерсіз терезе менеджерін көрсетуге, сондай-ақ C тілінен C++ тіліне көшуге бағытталған. NOMAD Compiz орналымдарында қашықтан жұмыс үстелінің өнімділігін арттыруға бағытталған.
Компиц филиалдарының бірігуі
2009 жылдың 2 ақпанында Compiz, Compiz++, NOMAD және Compiz Fusion әзірлеушілері арасында телефон арқылы конференция өтті, онда жобаларды бірыңғай Compiz жобасына біріктіру және ортақ жол картасын құру туралы шешім қабылданды.
Compiz 0.9 сериясы
2010 жылдың 4 шілдесінде Compiz-дің жетекші әзірлеушісі Сэм Спилсбери Compiz 0.9.0 жаңа API-мен C++ тілінде қайта жазылғандығын жариялады. Canonical Ltd. компаниясы 2010 жылдың қазан айында Spilsbury-ді Ubuntu үшін Compiz-ді одан әрі дамыту үшін жұмысқа алды. Содан бері Compiz-дің дамуы көбінесе Ubuntu-ның дамуымен үйлеседі. Басты даму Canonical-дың Launchpad қызметіне көшті. 0.9.5 нұсқасына дейінгі 0.9.x нұсқалары тұрақсыз/бета бағдарламалық қамтамасыз ету ретінде қарастырылды. 0.9.6 нұсқасы іске қосылғанда, Canonical компаниясы Даниэль ван Вугт әзірлеушісін толық уақыт Compiz-те жұмыс істеу үшін жұмысқа алды. 0.9.6 ресми түрде шығарылмаса да, Compiz 0.9.7.0 корпоративтік мақсаттағы Ubuntu 12.04 LTS (ұзақ мерзімді қолдау) бір ай бұрын шығарылды және тұрақты деп жарияланды. Ubuntu 12.04-тің ресми шығарылымына бірнеше күн бұрын Ubuntu 12.10-ға дайындық үшін жаңа 0.9.8 даму тармағы құрылды. Compiz 0.9.8 нұсқасының дамуы жаңа Launchpad бетіне көшті. 2012 жылдың қарашасында Спилсбери Canonical-дан кеткенін хабарлады және Compiz-ді Wayland-қа көшіруді жоспарламағанын мәлімдеді. Кішкентай команда Compiz-ді дамытуды жалғастырып келеді, 2016 жылдың шілдесіне қарай 0.9.13 нұсқасы дамудың басты бағыты болып табылады.
Компиз қайта жүктелді
Бір топ Compiz 0.8 сериясының код базасын бұтақтап, оны жаңартып, 2019 жылдан бері қолдауды жалғастырып келеді.
Ерекшеліктері
Compiz-тің мүмкіндіктерінің көбі – жарық өткізгіштік, күңгірттеу және түссіздендіруден басқа – плагиндер арқылы жүзеге асырылады. Compiz плагиндеріне куб эффектісі, тікелей көріністермен немесе белгішелермен Alt Tab қолданбаларын ауыстыру, сондай-ақ macOS-тың Mission Control мүмкіндігіне ұқсас функция кіреді. X-тің Composite кеңейтімі, сондай-ақ OpenGL кеңейтімі қолданылады. Compiz жобасы плагиндерді төрт негізгі топқа бөледі: Негізгі, Қосымша, Қолдау көрсетілмейтін және Эксперименталды. Терезе менеджерлері терезе шекараларына әдеттегі кішірейту, үлкейту және жабу түймелерін қосу үшін терезе безендірушісі деп аталатын бағдарламаны пайдаланады. Көптеген терезе менеджерлерінен айырмашылығы, Compiz пайдаланушылары үш терезе безендірушісінің арасынан таңдай алады: gtk терезе безендірушісі негізгі cairo негізіндегі көрсету қозғалтқышын пайдаланады немесе Metacity тақырыптарын қолдана алады. kde терезе безендірушісі KWin-нің түпкілікті тақырыптарын пайдаланады. Сондықтан Compiz әдетте Plasma Workspaces-тің соңғы нұсқаларымен бірге орнатылмайды. GNOME 3.0 нұсқасы Mutter композициялық терезе менеджерінің плагині ретінде құрылған GNOME Shell-ді пайдаланады. Бұл Compiz-ді GNOME Shell-мен бірге пайдалану мүмкін емес екенін білдіреді. Compiz әзірлеушілерінің күшін жеткіліксіз жұмсауына байланысты Fedora, Fedora 17 репозиторийлерінен Compiz-ді алып тастады, бірақ Compiz Fedora 18 репозиторийлеріне қайта орнатылды. Compiz-ді қамтитын MATE-тің ресми нұсқасы Fedora 19-дан бастап қол жетімді. Compiz 2013 жылдың тамызында бұзылған пакеттер мен Compiz әзірлеушілері тарапынан жоғары деңгейдегі дамудың болмауына байланысты Debian 7 (Wheezy) нұсқасынан бастап Debian репозиторийлерінен алынып тасталды. Compiz 2016 жылдың желтоқсанында Hypra.fr командасы арқылы Debian-ға қайта енгізілді. Compiz 2013 жылдың мамырында Arch Linux репозиторийлерінен алынып тасталды. Compiz әлі де Arch User Repository-дегі пакеттерден орнатылуы мүмкін. Ubuntu 6.06 LTS және одан кейінгі нұсқалары Compiz-ді universe репозиторийіне қосты. Шектелген нұсқасы Ubuntu 7.04-те "Desktop Effects" ретінде әдепкі параметр ретінде қосылды. Ubuntu 7.10-нан бастап Compiz әдепкі бойынша қосылды. 2010 жылы Canonical Compiz плагині ретінде жазылған Unity интерфейсін шығарды.
The Compiz project categorizes the plugins into four main groups: Main, Extra, Unsupported, and Experimental. Window managers use a program called a window decorator to provide the window borders with the usual minimize, maximize and close buttons. Unlike many window managers which have only one window decorator, Compiz users have a choice of three:
gtk window decorator uses either a basic cairo based rendering engine or can use Metacity themes. kde window decorator uses native KWin themes. As such, Compiz is not usually deployed with recent Plasma Workspaces versions. GNOME version 3.0 uses GNOME Shell which is built as a plugin to the Mutter compositing window manager. This means Compiz cannot be used in conjunction with GNOME Shell. Citing a lack of maintenance on the part of the Compiz developers, Fedora removed Compiz from the Fedora repositories from Fedora 17 however Compiz has been reinstated in the Fedora repositories since Fedora 18. An official MATE spin which includes Compiz has been available since Fedora 19. Compiz was dropped from the Debian repositories from Debian 7 (Wheezy) onwards in August 2013 due to broken packages and a lack of upstream development on the part of the Compiz developers. Compiz was reintroduced into Debian in December 2016 by the Hypra. fr Team. Compiz was dropped from the Arch Linux repositories in May 2013. Compiz can still be installed from packages available in the Arch User Repository. Ubuntu 6.06 LTS and later included Compiz in the universe repository. A limited version was included by default as "Desktop Effects" in Ubuntu 7.04. From Ubuntu 7.10 onwards, Compiz was enabled by default. In 2010 Canonical released their Unity interface which is written as a plugin for Compiz.
Қабылдау және әсер ету
Алғашқы Compiz шолулары көбінесе оның өнімділігін, әдемілігін және жаңалықтың құндылығын жоғары бағалады. Ол Ubuntu 6.06 репозиторийлеріне оңай орнату үшін қосылды және 2021 жылға дейін Ubuntu нұсқасы кейінге шегерілген жалғыз жағдай болды. Metisse және Project Looking Glass сияқты басқа жобалар да сол кезде жасалды, бірақ ешқайсысы Compiz сияқты танымал немесе кеңінен қолданылмады. GNOME Shell және KWin сияқты басқа терезе менеджерлері кейіннен композициялық эффекттерді де енгізді. 2010 жылдар шамасында Wayland-тың дамуы композитор және графикалық сервердің функцияларын бір бағдарламада біріктірді, бұл қадам ақырында жеке терезе менеджерлері мен композиторларды қолданудан шығарды. Оны әдепкі бойынша орнатылған дистрибутивтер көбінесе бірнеше пайдалы плагиндерді ғана қосып, әсерлірақ плагиндерді өшіріп тастады. Сондай-ақ, дистрибутивтер KDE және GNOME-ді олардың әдепкі терезе менеджерлерімен бірге жиірек қоса бастады. Compiz-ді Unity жұмыс ортасын жүзеге асыру үшін соңғы рет қосқан Ubuntu нұсқасы Ubuntu 16.04 болды. Одан кейін оның дамуы көбінесе тоқтап қалды.