Кіріспе

Ксетанол АҚШ-та жүгері этанолын өндіруші шағын компаниялардың бірі және целлюлоза этанолын өндіру технологиясын дамытып жатқан, қор нарығында акциялары саудаланатын сирек компаниялардың бірі болды. Этанол отынының өндірісі қазіргі жылына шамамен (19 Гл/жыл, негізінен жүгеріден) деңгейден жылына 76 Гл/жыл-ға дейін (көбінесе целлюлозалық материалдардан) артуы күтілуде. Жыл сайынғы тұрақты өндіріс отандық биомасса ресурстарынан шамамен мүмкін. Осы мақсаттарға жету үшін целлюлоза мен гемицеллюлозадан этанол өндіру технологиясын әзірлеу және коммерциялық деңгейге жеткізу қажет деп саналады. "Ксетанол" компаниясы жаңа технологияны пайдалана отырып, өндіріс көлемін және пайдалылығын арттыруды жоспарлап отыр. "Xylose Technologies, Inc." (XTI) компаниясы, "Xethanol" компаниясының еншілес кәсіпорны, АҚШ Ауыл шаруашылығы департаментінің (USDA) Ормандарды зерттеу қызметінің (Forest Service) және Орманау өнімдері зертханасымен (Forest Products Laboratory - FPL) ынтымақтастық зерттеу және дамыту келісімі (Cooperative Research and Development Agreement - CRADA) аясында бірлескен зерттеулер жүргізуде. Бұл зерттеулер ксилозадан ксилитолдың тиімді өндірісі үшін генетикалық түрлендірілген, эксклюзивті ашытқы штаммдарын жасауға бағытталған. Ксилоза – негізінен қақпақты гүлді өсімдіктердің гемицеллюлозасында кездесетін, бес көміртекті қант. Оны биохимиялық немесе химиялық жолмен ксилитолға айналдыруға болады. USDA және басқа да университеттердегі зертханаларда осындай жүздеген CRADA келісімдері бар, көптеген компаниялар бұл технологияны зерттеп жатыр.

Тарих

Ксетанол 2000 жылы «Zen Pottery Equipment» компаниясымен кері бірігу арқылы Делавэр штатында құрылған корпорация. Ол Нью-Йорк қаласында орналасқан және 2003 жылдан бері Айова штатында екі өндіріс орнын басқарып келеді. Компания «Permeate Refining, Inc.» компаниясын сатып алудан бастап, 2004 жылы «Xethanol Biofuels, LLC» болып жұмыс істейтін екінші зауытын сатып алды. 2005 жылдың басында «UTEK Corporation» компаниясынан «Superior Separation Technologies, Inc.» сатып алынды. Компания «CoastalXethanol LLC» жаңа еншілес компаниясы арқылы Флорида, Джорджия және Оңтүстік Каролина штаттарында жаңа этанол зауыттарын салу жоспарларын жариялады. 2006 жылдың тамызында инвесторлар мен ғалымдар «ShareSleuth.com» сайтында «Ксетанолға» қатысты айыптаулар сериясынан алаңдады. «TheStreet.com» сайтында жарияланған мақалалар да осы ақпаратты растап, журналистер мен қор сарапшыларының «Ксетанол» компаниясынан ақпарат алуының қиын екенін мәлімдеді. «Soleil Securities» компаниясының баламалы энергетиканы талдаушысы «Ксетанолдың» рейтингін «Сату – 1,53 доллар» деуге өзгертіп, бұрынғы «Ұстау – 10 доллар» деген бағасын төмендетті. Аталған талдаушы инвестициялауға қызығушылық танытқан мекемелер үшін «Ксетанолдан» ақпарат алуға тырысқан. «ShareSleuth» мақаласында «Ксетанолдың» екіншілік акцияларын ұсынумен байланысты бірнеше адамдардың ҚҚДБ (SEC) санкциясына ұшырағаны және «Ксетанолдың» бас атқарушы директоры Кристофер Д’Арно Тейлордың өмірбаяндысының дұрыс емес көрсетілгені жарияланды. Осыған жауап ретінде Д’Арно Тейлор және компанияның директорлар кеңесінде үстемдік құрған бірнеше серіктестері отставкаға кетті немесе аз маңызды лауазымдарға көшті. «ShareSleuth» мақаласында компанияның кішкентай зауыттарының бірі жабылып, тот басып кеткені айтылды. Компания бұл зауытты сатып алған кезде ол жұмыс істемегенін және пилоттық дамыту операциялары үшін пайдалану жоспарланғанын мәлімдеді. Алайда, компания басшылары сұхбаттарда зауыт жұмыс істеп тұрғанын айтқаннан кейін, «қазіргі уақытта жаңартылып жатыр» деген мәлімдемеге түсіндіру берілмеді. «Ксетанолдың» акция бағасының күрт өсуіне 2006 жылғы 31 қаңтардағы Президент Буштың мемлекеттік мәлімдемесі себеп болуы мүмкін, онда ол әкімшіліктің ауыл шаруашылығы өнімдерінен «целлюлозалық этанолды» өндіру технологиясын дамытуға бағытталған жаңа, маңызды күш-жігер жұмсайтынын жариялады. Бұл мәлімдемеден кейін Энергетика министрлігі ертесі күні екі ірі (күніне 700 тонна) целлюлозалық этанолды демонстрациялық өндіріс орнының күрделі шығындарының 40% қаржыландырылатынын хабарлады. Қазіргі уақытта целлюлозадан этанол өндірумен бес компания айналысып тұрса да, «Ксетанол» сол кезде нарықтағы жалғыз компания болып есептелді. Бірнеше күн ішінде акция бағасы бір акциясына 6 долларға дейін өсті. Халықтың көп бөлігі бұрын «switchgrass» туралы естімегенімен, энергияның жаңаруы мүмкін болатын көзі олардың қызығушылығын оятты. «Ксетанолдың» кішкентай капитализациясы және мұнай бағасының өсуі мен жаһандық жылу туралы алаңдаушылықтар «Ксетанолдың» бағасын өсірді. Акция бағасының төмендеуі – этанол өндірумен байланысты басқа компаниялардың бағасының төмендеуімен бірге – инвесторлар жүгері крахмалы немесе қант қамысынан этанол өндіру мен целлюлозадан өндіру арасындағы технологиялық айырмашылықтарды түсіне бастаған кезде болды. 2006 жылдың қыркүйегінде ҚҚДБ-ға (SEC) ұсынған құжатында «Ксетанол» компаниясы бұрын хабарланғандай жаңа технологияға жақын емес екенін мойындады. Ол сатып алған технологиялардың құны есептік шара ретінде төмендетілді, сондай-ақ «Ксетанол» компаниясы бұрын жарияланған жоспарларын аяқтау үшін жеткілікті қаржысы жоқ екенін ескертті.

Атауын өзгерту және банкроттық

2008 жылдың 28 тамызында Xethanol компаниясы өзін Global Energy Holdings Group, Inc. деп қайта құрып, этанолдан басқа ағаш биомассасы, апельсин қабығы және полигондардан алынатын метан сияқты басқа да баламалы отындарға көшуді жоспарлады. 2009 жылдың қыркүйегіне қарай Global Energy Holdings компаниясы 11-тарау бойынша банкроттыққа өтініш берді.