Кіріспе
Буддистік космологиядағы орталық әлем тауы – Меру тауы (сонымен қатар Сумеру (санскрит), Синеру (пали) немесе Кангринбоке) Буддистік космологиядағы орталық әлем тауының атауы болып табылады. Этимологиялық тұрғыдан алғанда, таудың нақты аты – Меру (палиде Меру), оған мақұлдау білдіретін "su" префиксі қосылып, "тамаша Меру" немесе "ұлы Меру" деген мағынаны береді. Сумеру тұжырымы индуистік космологиядағы орталық Меру тауымен тығыз байланысты, бірақ индуистік тұжырымнан бірнеше ерекшеліктерімен ажыратылады.
Mount Meru (also Sumeru (Sanskrit) or Sineru (Pāli) or Kangrinboqe) is the name of the central world mountain in Buddhist cosmology. Etymologically, the proper name of the mountain is Meru (Pāli Meru), to which is added the approbatory prefix su , resulting in the meaning "excellent Meru" or "wonderful Meru". The concept of Sumeru is closely related to the central Mount Meru of Hindu cosmology, but it differs from the Hindu concept in several particulars.
Тастауы
Әлем туралы кейбір дәстүрлі буддалық идеялар қазіргі ғылыммен үйлеспейді және көптеген қазіргі буддистер оларды қабылдамайды. Осы идеялардың ең танымалдарының бірі – Меру тауы. Дональд С. Лопес-младшийдің сөзіне қарағанда, “буддалық мәтіндерде сипатталатын адамзат мекені – жалпақ жер, немесе дәлірек айтқанда, жалпақ мұхит, оның сулары темір таулар шеңберімен қоршалған. Бұл мұхиттың ортасында төрт тарапқа арал континенттерімен оралған үлкен орталық тау орналасқан”. Лопес атап өткендей, 18 ғасырдың басында Томинага Накамото (1715–1746) сияқты буддалық ғалымдар бұл классикалық буддалық космографияға күмән келтіре бастады, олардың Буддадан үнді теорияларын қабылдағанын, бірақ олардың маңызды емес екенін және Будданың ілімінің негізі емес екенін айтты. Кейбір дәстүрлі буддистер дәстүрлі космологияны қорғаса, Шимаджи Мокурай (1838–1911) сияқты басқалары оның буддизмнің негізі емес, тек үнді мифологиясының бір бөлігі екенін мәлімдеді. Кимура Тайкен (1881–1930) одан да әрі барып, бұл дәстүрлі космографияның түпнұсқа буддизмге жат екенін дәлелдеді. Меру тауы мәселесін қазіргі буддалық зиялылар, мысалы Гендүн Чопель және 14-ші Далай-лама да талқылады. Чопельдің пікірінше, Меру космологиясы – ежелгі Үндістан идеяларына сәйкес уақытша ілім, ол қазіргі заманға сай емес. Сол сияқты, 14-ші Далай-лама: “Менің ойымша, буддизм Абхидхарма космологиясының көптеген аспектілерін тастауы керек” деп жазады. Далай-лама бұл дәстүрлі космологияның жалғандығының буддизмнің өзегіне (төрт асыл шындық пен азаттық іліміне) әсер етпейтінін, себебі ол “тіршілік иелерінің табиғаты мен шығу тегі туралы айтқаннан кейін екінші деңгейдегі мәселе” екенін көрсетеді.