Кіріспе
634 жылы Сасанилер мен араб мұсылмандары арасындағы шайқас. Көпір шайқасы немесе әл-Жиср шайқасы (معركة الجسر) – Әбу Убайд әл-Тхакафи басқарған араб әскері мен Бахман Жадуя басқарған парсы Сасани әскері Евфрат өзенінің жағасында шайқасты. Бұл шайқас дәстүрлі түрде 634 жылға жатқызылады және Рашид халифаты әскеріне қарсы Сасанилердің жалғыз маңызды жеңісі болды.
The Battle of the Bridge or the Battle of al Jisr (معركة الجسر) was fought at the bank of the Euphrates river between Arabs led by Abu Ubaid al Thaqafi, and the Persian Sasanian forces led by Bahman Jaduya. It is traditionally dated to the year 634, and was the only major Sassanian victory over the Rashidun Caliphate army.
Контекст
Мұсылман әскерлері Хираны басып алып, Евфрат өзенінің жағалауындағы Месопотамияның арабтар қоныстанған аймақтарын бақылауға алды. Хираның құлауы парсыларды қатты дүрліктерді, себебі "жас Яздгард араб мәселесіне көбірек мән беруге кірісті". Яздгард араб шекаралық аймақтарына әскер жіберді және әл-Мутанна Мединадан күш сұрауға мәжбүр болғандықтан, үстемдікке ие болып көрінді. Жаңа халифа Омар Әбу Убайдті Месопотамияға, әл-Мутаннадан басшылықты алу үшін жіберді. Ол Бахман Джадуя басқарған парсы әскерлерімен қазіргі Куфа қаласының жанында кездесті. Екі әскер Евфрат өзенінің қарама-қарсы жағалауларында бетпе-бет келді. Өзен үстінен көпір арқылы шайқас болғандықтан, ол Көпір шайқасы деп аталды.
Шайқас
Бахман Әбу Убайдты өзеннен кімнің өтуі керектігін шешуге шақырды. Ол бастама көтеріп, өзенді шабуылдап кесіп өтті, бірақ бұл апатқа әкелді. Көзі куә болғандардың айтуынша, парсы әскеріндегі пілдерді көрген арабтардың аттары қорқып, жарылып кеткен. Бір ақ піл Әбу Убайдті атынан түсіріп алып, оның пілдің құлағына шабуыл жасауға тырысқанда аяқтап тастаған. Осы оқиға мен араб әскерінің көпірге жақын қатаң тізімде тұрған парсыларды ығыстыра алмауынан арабтар үрейленіп қашты. Әбу Убайдтан кейін басқаруды әл-Хакам мен Джабр, оның інісі мен ұлы, содан кейін әл-Мутанна алды. Дәстүр бойынша, Аль-Мутанна арабтар көпірді жөндеп, 4000 адамды жоғалтып қашу үшін соңғы күшін сарп етті, бірақ осы және басқа да бір замандас шайқастардағы қатысушылардың нақты саны белгісіз. Шамамен 3000 араб мұсылмани өзенге ағысып кетті. Көздер келіседі, Бахман Джадуя қандай да бір себеппен қашқан араб әскерін қумайды.