Кіріспе

Археологиялық ескерткіш, АҚШ, Джорджия штаты

Коломоки үйінділері – Оңтүстік-Шығыс АҚШ-тағы ең ірі және ерте Уодленд кезеңіне жататын топырақ үйінділер кешендерінің бірі, сонымен қатар Грузия штатындағы ең ірісі. Бұл кешен 350-600 жылдар аралығында салынған және қазіргі уақыттағы Эрли округінде, Чаттахучи өзенінің жанында, Джорджия штатының оңтүстік-батыс бөлігінде орналасқан. Үйінділердің жетісі Коломоки үйінділері мемлекеттік тарихи паркінің құрамына кіреді.

Жер бедерінің ерекшеліктері

Коломоки моундс мемлекеттік паркі маңызды археологиялық орын және көркем демалыс аймағы болып табылады. Коломоки, шамамен үш жүз акр жерді алып жатыр, АҚШ-тағы сақталған ең ірі үйінділердің бірі. Біздің заманымыздың бірінші мыңжылдығында Коломоки, оның төңірегіндегі ауылдары, үндістердің жерлеу үйінділері және салтанатты алаңы Солтүстік Америкадағы халық пен қызметтің орталығы болған. Парктегі көзге көрінетін сегіз топырақ үйіндісі Свифт-Крик және Уиден аралы мәдениеттерінің адамдарымен 250-950 жылдары аралығында салынған. Бұл үйінділерге Грузиядағы ең көне ғибадатхана үйіндісі, екі жерлеу үйіндісі және төрт кішкентай салтанатты үйінді кіреді. Басқа үйінді кешендеріндей, адамдар жер құрылыстарын күрделі космологияға сәйкес орналастырып, салған. Зерттеушілер бірнеше үйінділердің астрономиялық құбылыстарға сәйкес орналасқанын атап өткен. Мысалы, А, Д және Е үйінділері, орынның орталық осін құрайды, көктемгі күн мен түн теңелу кезінде күнмен бірқатар орналасқан. F және D үйінділері жазғы күн тоғысында күнмен қатар орналасады. Парктегі топырақтар көбінесе Americus, Greenville және Red Bay серияларының қара қызыл құмды топырақтары немесе құмды-құмды топырақтарынан тұрады. Троуп сериясының ақшыл қоңыр құмдары Коломоки көлінің батыс жағалауында кездеседі, ал көлдің солтүстік жағында қоңыр немесе қара сұр түсті аллювиалды топырақтар – Herod Muckalee топырақ қауымдастығы орналасқан.

Ғибадатхана төбесі

Ғибадатхана төбесінің биіктігі 56 фут (17 м) және оның негізі 325 х 200 фут (61 м) өлшемінде. Зерттеулер көрсеткендей, бұл үйіндіні салу үшін әрбір жұмысшы бір куб фут топырақ көтеретін екі миллионнан астам себет толы топырақ тасымалдануы керек болған. Үйіндінің оңтүстік жартысы үш футқа биік, бұл, әдетте, ғибадатхананың алаңы болған. Сатылардың үстінен Коломоки археологиялық аймағының көп бөлігін көруге болады. Шамамен 1500-2000 тұрғын кешеннің ортасындағы үлкен алаң төңірегіне салынған, шатырлы үйлерден тұратын ауылда өмір сүрген. Бұл орын қоғамдық салтанатты шаралар мен рәсімдерге, соның ішінде ойындарға арналған.

D үйіндісі

D үйіндісі – Коломоки ескерткішіндегі көрінетін сегіз үйіндінің бірі. Бұл жер бетінен 6 метр биіктіктегі конус пішіндес үйінді. Ол Коломокидің орталық бөлігінде орналасқан. Археологтар мұнда 77 жерлеу және рәсімдік мақсаттағы қыш ыдыстардың қалдықтарын тапты. Табылған қыш ыдыстардың пішіндері әртүрлі жануарлар мен құстардың – мысалы, бұғы, кедірбұрыш және сұлулардың бейнесінде жасалған. D үйіндісі бірнеше кезеңде салынды, әр кезеңде көлемі ұлғайды. Ол шамамен 2 метр биіктіктегі төртбұрышты платформа түрінде бастау алды. Бұл алғашқы платформалық үйінді сары саз балшықтан тұрғызылды. 60 қыш ыдыс, соның ішінде жоғарыда аталған бейнелі ыдыстар шығыс қабырғасына қойылды. Көптеген жерлеулерден және сары саз балшықтың қабаттамаларын қосудан кейін үйінді 3 метрдей биіктіктегі үлкен дөңгелек пішінге келді. Бұл жерлеулер үйіндінің шығыс жағында жасалды, ал бас сүйектері күннің шығысқа қарайтын бағытына, яғни діни себептерге байланысты шығысқа қаратылды. Темір, мыс және інжу-маржаннан жасалған жерлеу заттары рәсімдік бұйымдар ретінде жерлеумен бірге қойылды. Соңында, үйіндінің бүкіл беті қызыл балшықпен жабылды.