Кіріспе

Минеаполис қаласындағы табиғи жағажай

Сидар көлінің шығыс жағажайы – Миннеаполис қаласындағы, Миннесота штатындағы, АҚШ-тағы қалалық жағажай. Оны Минеаполис паркі мен демалыс басқармасы басқарады және ол Сидар көлінің шығыс жағында орналасқан. Бұрын Жасырын жағажай деп аталған бұл аймақ орманды жолмен жасырынып, 1960 және 1970 жылдары контрмәдениеттің ошағы ретінде танымал болды. Бірнеше онжылдық бойы заңсыз әрекеттер мен қауіпсіздікке қатысты мәселелерге байланысты назар аударғаннан кейін, жағажай 2010 жылдардың соңында парк басқармасының күш-жігері нәтижесінде "отбасылыққа бейім" бағытқа қарай өзгере бастады. Бұл жер бұрыннан-ақ отбасыларға өте қолайлы деп есептелді, келушілер жиі кішкентай балалары мен нәрестелерін алып келіп, жазғысымсыздық атмосферасында қауымдастыққа қатысып, әртүрлі өмірлік жолдан келген адамдармен танысты. Алайда, көрші тұрғындар Жасырын жағажайда қалыптасқан қауымдастықтың "әртүрлі өмірлік жолдан келген адамдар" есебінен құрылғандығын қабылдауға дайын болмады.

Темір жол: 1860-жылдардан 1980-жылдарға дейін

1867 жылға дейін Седар көлінің пішіні мүлдем басқаша болды, ал Седар көлінің шығыс жағалауын қоршаған орманның көп бөлігі, әсіресе оңтүстік-шығысында, сулы және батпақты жерлер еді. 1867 жылы Сент-Пол және Тынық мұхиты темір жолы (BNSF темір жолының алдағысы) Седар көлінің шығыс жағындағы үлкен шығанақтың үстінен топырақтан жасалған бөгет салды. 1871 жылы Миннеаполис және Сент-Луис темір жолы Сент-Пол және Тынық мұхиты темір жолымен бірікті, бөгет бойымен параллель рельстер салды. Бірте-бірте, шлак және басқа материалдарды төгу арқылы, бөгеттің шығысындағы шығанақтың бөлігі толтырылды. Миннеаполис және Сент-Луис темір жолы (кейін Сент-Пол, Миннеаполис және Манитоба болып өзгеріп, 1883 жылы рельстерін көлдің шығыс жағынан солтүстік жағына көшірді) жаңа жерді ірі теміржол станциясын салу үшін пайдаланды. 1878 жылы көлдің солтүстік-шығыс жағалауында «Седар-Лейк-Айс» компаниясы деп аталатын мұз кесу операциясы құрылды, ол мұзды Миссури штатының Сент-Луис қаласына дейін жіберді. 1900 жылы Динглидің қайық үйі көлдің шығыс жағындағы тар жартыаралының соңында орналасқан, ол кейін кеңейіп, Седар көлінің шығыс жағалауына айналды. 1913 жылы Көлдер тізбегін және Гранд-Раундс көрікті жолын құру жұмыстарының аясында Седар көлі 5 футқа (2 метрге) төмендетіліп, Аралдар көлімен байланыстырылды. Соның салдарынан, Шығыс шығанақтың (ескі теміржол дәлізінің батысында қалған бөлігі) қалдығы толығымен құрғап қалды. Жақын маңдағы ірі теміржол операцияларына қарамастан, 1895 және 1975 жылдар аралығында Седар көлінің шығыс жағалауын қоршаған жерлер үйлер, қонақүйлер және басқа да құрылыстар салу үшін сатылды. Бүгінгі күннен айырмашылығы, үйлер Оңтүстік Аптон даңғылының екі жағында да орналасқан. 1950 жылдары бұл аймақ қалалық қоқыс полигоны ретінде пайдаланылды. Жол құрылысынан қалған қалдықтардың көп бөлігі Седар көлінің шығыс жағалауында қоқыс үйінділері түрінде жиналды. Бұл жерде тез арада мақта ағаштары өсіп, жағалаудың оңтүстік-шығысында орманды төбелер пайда болды.

Қарсы мәдениет: 1960 жылдардан 2000 жылдардың ортасына дейін

1960 жылдары жағажай танымал бола бастады. Сол кезде жағалаудағы кішкентай шөпті алаң ғана болған, оған елендік жолмен баратын. Жергілікті жерде бұл бейресми нудистік жағажай ретінде белгілі болды. 1980 жылдардың ортасына қарай теміржол ауласының көп бөлігі жабылды, рельстер мен ғимараттар алынып тасталды. 1988 жылы айналасындағы аудандардың тұрғындары көл мен жолдың арасындағы, Уптон даңғылының оңтүстігіндегі жерді сатып алып, оны табиғат паркі құру мақсатында қалалық саябаққа айналдырды. Бірақ, орнына Миннеаполистің белсенді тұрғындарынан құралған, өркендеген қауым қалыптасты: әртүрлі нәсілдегі, ерекше және шығармашылыққа бой алған адамдар, олар күндізгі келушілерге ыстық қабақтап, күшті мәдениет пен достық атмосфера құрды, бұл дерлік коммуна сияқты еді. Адамдар онда тұрмаса да, көбі күні бойы немесе жұмыстан кейін келіп, қауымдастарымен бірге жағажай ойындары (аудандағы жергілікті ойындар, мысалы, қауымның көне мүшесі құраған "Тас Гольф" сияқты аңызға айналған спорт түрі), демалыс, музыка, ортақ тамақ-су, және барлық жастағы, әртүрлі өмір жолын ұстанған адамдардың барлығына құшақ жайылатыны және отбасы сияқты қаралатыны туралы жалпы көзқарас қалыптасқан. Қауымның ұрпақтар аралық байланысы ерекше болды және оны сақтап қалу қажет еді. 60-шы және 70-ші жылдардан бері осы жерге келіп жүрген жасөспірімдер мен жетпіс жастағы "ескілер" көбінесе терең әңгімелерге тартысып немесе жағажай ойындары мен карталар үшін бір командада ойнайтын. Алайда, "сақтаудың" керісіншесі барлық жағынан орын алды – мәдениеттің жойылуынан бастап, полицияның ұсақ қылмыс жасаған немесе ешқандай қылмыс жасамаған жағажайға келгендерге жасаған қатыгездігіне дейін, сондай-ақ бір кезде гүлденген, қазір жойылып бара жатқан немесе қорғауға алынған жануарлар мен өсімдіктердің табиғи сұлулығының жойылуына дейін. Парк полициясының үздіксіз мазалауы мен зорлық-зомбылығы, жақын жердегі бай аудандардың контрмәдениетке және "өзгеше" адамдарға деген наразылығы, бәрі де бір кезде сүйікті, жасырын жағажай деп аталған осы әдемі жердің құлдырауына әкелді.

Паркті қайта құру: 2010 жылдан кейін

1995 жылы жағажайдың маңындағы тұрғындар ауданды жаңарту жоспарының қаражатын пайдаланып, жағажайды жиі патрульдеу үшін бос уақытындағы полиция қызметкерлерін жалдады. Бұл ресми түрде Кенвуд аралдары аумақтық қауымдастығы арқылы іске асырылды. Мұның себебі жағажайдағы заңсыз әрекеттерге алаңдаушылық болды. Тұрғындар өз қауіпсіздігіне қатысты алаңдап, жалаңаштандыру, марихуана қолдану, кештер мен күндізгі богемдік атмосфераға қарсы күреске ұмтылғанын мәлімдеді. Кейбіреулер жағажайға ресми кіреберіс болмауы парк полициясының патрульдеуіне және еркін өтуіне үлкен кедергі келтіреді деп санайды. Жағажайдың кейбір пайдаланушылары айналасындағы бай тұрғындар жағажайды тұрғындар емес адамдардың пайдалануын азайту немесе тоқтатуды қалайды деп мәлімдеді. Полиция қылмыс жағажайда Миннеаполистегі басқа ресми жағажайларға қарағанда жоғары емес екенін хабарлады. Кенвуд аралдары аумақтық қауымдастығы Миннеаполис паркі мен демалыс басқармасынан шешім табуды талап етті. Дегенмен, басқалары басқаша себеп келтірді, яғни парктің үлкен аумақтарында тараған инвазивті бұршақ бұтасының кең таралуы. 2004 жылы парк басқармасы қауіпсіздік және экологиялық мәселелерге байланысты паркті "жаңартуға" шешім қабылдады. Сол жазда парк басқармасы жағажайға апаратын жолдарды кеңейтіп, бұршақ бұтасын жою арқылы кесілген жерлерді тазартты, сондай-ақ инвазивті емес ағаштарды, түрлерді және қорғалатын өсімдіктерді де жойды. Парк басқармасы келесі жылдары қосымша өсімдіктерді алып тастады және осы жұмысты жалғастыруда. Өсімдіктер жағажайдың көшеден көрінуін жасырып, парк полициясының итке қатысты құқық бұзушылықтарға, әйелдердің жартылай жалаңаш болуына және сыра ішушілерге айыппұл салу арқылы квоталарын орындап, мансапқа көтерілу мүмкіндігін іздеуін қиындатты. Полицияның қатыгездігі 2000-ші жылдары жиі орын алды. Жергілікті тұрғын аудандарындағы қылмыстар көбінесе жағажайға келгендерге байланысты болды, олар да жағажайдан шығып, көліктерді қоюға болатын тұрғын аудандарына кіргеннен кейін көліктерінің бұзылуына немесе тонауға ұшырады, бұл қаланың ең кедей аудандарынан басталып, осы жоғары дәрежелі бай ауданда аяқталатын қалалық автобус бағдарларының орнына болды. Жағажайда немесе оның пайдаланушылары арасында зорлық-зомбылық қылмыстар мен ұрлық туралы мәліметтер жоқ. 2007 жылы қоғамдық мүшелер жағажайдағы белсенділіктің артуына байланысты алаңдаушылықты талқылау үшін бірнеше кездесу өткізді. Көршілер үлкен тұрақ салу туралы ұсынысты қабылдамады. Алайда, олар жағажайға апаратын жолды қиыршық таспен қалауға дауыс берді, бұл қызметтік және полиция көліктерінің жағажайға жетуіне мүмкіндік беру үшін қосымша ағаштар мен қорғалатын өсімдіктерді кесуді талап етті. Сондай-ақ, пикник үстелдері, гриль, жағажайдың өзінде полицияға арналған тұрақты тұрақ және құтқарушылар тұрағы орнатылды. Бастапқы ағаш құтқарушы тұрағы өртеніп кетті, кейбір адамдар вандалдардың қасақана жасағанын күдіктенеді, ал оның орнына металл тұрақ орнатылды.

Танымал мәдениетте

1985 жылы Hüsker Dü тобының New Day Rising альбомының обложкасы Hidden Beach жағажайында түсірілді.