Бэтл Крик Санаториі: Денсаулық сақтау орталығының тарихы
Battle Creek Sanitarium
Battle Creek Sanitarium: АҚШ-тағы әйгілі денсаулық курорты. 1866 ж. құрылған, Джон Харви Келлог басқарған, 30 га жерде орналасқан, 1300 қонаққа арналған.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Батл-Крик санаторийі – Мичиган штатының Батл-Крик қаласында орналасқан әлемге әйгілі денсаулық сақтау орны. Ол 1866 жылы Жетіінші күндік адвентистер шіркеуінің денсаулыққа қатысты ұстанымдары негізінде құрылды және 1876 жылдан 1943 жылға дейін доктор Джон Харви Келлог басқарды. "Сан" деп аталатын бұл орын доктор Келлогтың басшылығымен гүлденіп, АҚШ-тағы ең танымал денсаулық сақтау орындарының біріне айналды. 1902 жылы болған өрттен кейін санаторий жаңадан ғана емес, кеңейтіліп қайта салынды. 30 гектар жерге орналасқан, 30-дан астам ғимараттан тұратын денсаулық сақтау және сауықтыру кешеніне 1300-ге жуық қонақ сыйып, зерттеу орталықтарымен және медбикелерді даярлайтын мектеппен бірге аурухана да кірді. Сонымен қатар, мұнда Санитариялық азық-түлік компаниясы да орналасқан еді. 1907 жылы доктор Келлог шіркеуден шеттетілгеннен кейін, ол өзінің және қызметкерлерінің "ешқандай шіркеуге жатпайтын тәуелсіз адамдар" екенін, санаторийде адвентистердің қағидаларына негізделген "биологиялық өмір" теориясы насихатталатынын мәлімдеді. 1928 жылы негізгі ғимаратқа 14 қабаттан тұратын "Мұнаралар" қосылды. Ұлы экономикалық дағдарыс мекемені қарызын өтеу үшін мүлкін сатуға және қысқартуға мәжбүр етті. 1942 жылы АҚШ армиясы негізгі ғимаратты сатып алып, Перси Джонс әскери ауруханасына айналдырды, ал санаторий бұрынғы Фелпс санаторийінің ғимаратына көшірілді. 1950 жылдары аурухана таратылып, ғимаратты Бас қызмет көрсету басқармасы басқарды. 2003 жылы ол Харт–Доле–Инуе федералды орталығы ретінде қайта ашылды. 1957 жылы құлдырап бара жатқан денсаулық сақтау мекемесін Жетіінші күндік адвентистер шіркеуі сатып алып, 1993 жылға дейін басқа атаумен жұмыс істеді, содан кейін ол қайта сатылды. 1876 жылы доктор Джон Харви Келлог медициналық басшы болып тағайындалды, ал оның інісі В.К. Келлог есепші болып жұмыс істеді. Джон Х. Келлог айтқандай, олар сол кезде мүгедек сарбаздарды емдеуге арналған денсаулық сақтау орны ретінде анықталған "санаторий" сөзін қолданды. Оның сөзімен айтқанда, "екі әріпті өзгерту арқылы 'санаторий' сөзі 'санитарий' сөзіне айналды, соның арқасында ағылшын тіліне жаңа сөз қосылды". Келлог 1866 жылы 106 науқас болса, 1906 жылы 7006 адамға дейін өскенін мәлімдеді. 1878 жылы "Ескі бас ғимарат" деп аталған жаңа ағаш құрылыс салынды, ол 1884 және 1891 жылдары күрделі жөндеуден өтті. 1902 жылы Ескі бас ғимарат өртеніп, 5 қабаттан тұратын таспен қайта салынды және кеңейтілді. 1928 жылы Батл-Крик санаторийі 14 қабаттан тұратын, 265 қонақ бөлмесі бар "Мұнаралар" ғимаратымен кеңейтілді, ол Чемпион көшесіне қараған еді. 1933 жылы мекеме банкротқа ұшырады, ал санаторий негізгі ғимаратын босата бастады. 1942 жылы АҚШ армиясы негізгі ғимаратты сатып алып, Перси Джонс бас ауруханасын құрды; аурухана 1953 жылы жабылып, бір жылдан кейін Батл-Крик федералды орталығы болды. Жетіінші күндік адвентистерге тиесілі Батл-Крик санаторийі 1970 жылдарға дейін психиатриялық мекеме ретінде жұмыс істеді, бірақ онжылдықтың соңында жабылды. 1986 жылы негізгі ғимараттың радиалды қанаттары (солярий, спорт залы және бассейн) бұзылды, ал санаторий тарихының соңғы кезеңіне кірді, ол 1993 жылы ресми түрде аяқталды. Медициналық жазбалар микрофильмге түсіріліп, қазір жақын маңдағы Филдстоун орталығында сақталады.
The Battle Creek Sanitarium was a world renowned health resort in Battle Creek, Michigan, United States. It started in 1866 on health principles advocated by the Seventh day Adventist Church and from 1876 to 1943 was managed by Dr. John Harvey Kellogg. The "San," as it was called, flourished under Dr. Kellogg's direction and became one of the "premier wellness destinations" in the United States. After a devastating fire in 1902 the Sanitarium was not only rebuilt, but also enlarged. At its zenith, the sprawling health and wellness complex of more than 30 buildings situated on 30 acres accommodated near thirteen hundred guests. It housed a hospital with research facilities and a nursing school, as well as the Sanitarium Food Company, among others. Following the disfellowshipping of Dr. Kellogg in 1907, the physician stated that he and his employees were "independents" who "did not belong to any church" and that the Sanitarium promoted his theory of "biologic living" based on Adventist principles. In 1928, a distinct 14 story addition to the main building, the "Towers," was constructed. The Great Depression forced the institution to constrict and sell assets to serve its debt. In 1942, the signature main building was purchased by the U. S. Army and converted into the Percy Jones Army Hospital, and the sanatorium moved to the former Phelps Sanitarium building. The hospital was disbanded in the 1950s and the facility was managed by the General Services Administration. In 2003, it was re dedicated as the Hart–Dole–Inouye Federal Center. In 1957, the floundering wellness institution was taken over by the Seventh day Adventist Church, which operated it under a different name until 1993, when it was sold. In 1876, Dr. John Harvey Kellogg became the medical superintendent, and his brother, W. K. Kellogg, worked as the bookkeeper. As John H. Kellogg put it, they took the word "sanatorium," which was defined back then as a health resort for invalid soldiers. In his words, "A change of two letters transformed 'sanatorium' to 'sanitarium,' and a new word was added to the English language." Kellogg stated the number of patients grew from 106 in 1866 to 7,006 patrons in 1906. In 1878, a new wooden structure known as the "Old Main" was built on the site, going through major redevelopments in 1884 and 1891. The Old Main burned down in 1902 and was rebuilt in stone, 5 story high and enlarged. In 1928, Battle Creek Sanitarium expanded with a 14 story high rise with 265 guest rooms, called the "Towers," facing Champion Street. The institution went into receivership in 1933, and the Sanitarium started to vacate its main facility. In 1942, the U. S. Army purchased the main building and established the Percy Jones General Hospital; the hospital closed permanently in 1953 and one year later became the Battle Creek Federal Center. Owned by the Seventh day Adventists, the Battle Creek Sanitarium continued to operate as a psychiatric facility through the 1970s but closed its doors by the end of the decade. In 1986, the radial wings of the main building (the solarium, gymnasium and swimming pool) were razed, and the Sanitarium entered into the final chapter of its history, which formally ended in 1993. Medical records have since been microfiched and are now kept by the nearby Fieldstone Center.
Қонақтар, қызметкерлер және ғимараттар
Көптеген келушілермен қатар, Батл-Крикте көптеген қызметкерлер де жұмыс істеді. Келлогг: «Батл-Крик санаторийінде жұмыс істейтін адамдардың саны ешқашан сегіз жүзден аспайды, ал ең қарбалас маусымда мыңнан асып кетеді» деді. Олар «дәрігерлер, медбикелер, көмекшілер және т.б.» құрады. Штатта 30 дәрігер болды. Басты ғимараттар төрт үлкен ғимараттан тұрды, олардың ең бастысы – орталық құрылыс, «ол шамамен 400 қонаққа жататын бөлмелерді (және) 1000-нан астам науқасты қабылдай алатын емдеу бөлмелерін ұсынады». Санаторий көрнекті және орта тапқа жататын американдық азаматтардың баруға таңдаған жеріне айналды. Санаторийге келген белгілі американдық тұлғалар (Мэри Тодд Линкольн және Соджорнер Трут сияқты) денсаулық пен әл-ауқатқа деген құлшынысты жалпы халық арасында күшейтіп, ынталандырды. «Батл-Крик санаторийі әлемдік деңгейде танымал болды және байлар мен атақтылар үшін денсаулықтарын қалпына келтіру, денсаулық туралы лекцияларды тыңдау және салауатты өмір салтының қағидаларын үйрену және тәжірибеге салу үшін ізделінетін орынға айналды».
Along with high numbers of patrons, there was a large number of staff at Battle Creek. Kellogg stated that "at the Battle Creek Sanitarium, the number of persons employed is never less than eight hundred, and often rises in the busiest season to more than one thousand." They comprised "physicians, nurses, helpers etc." There were 30 physicians on staff. The main buildings comprised four large buildings, chief of which was the central structure, "which affords rooming accommodations for about 400 guests (and) treatment rooms capable of handling more than 1,000 patients." The sanitarium became a destination for both prominent and middle class American citizens. Celebrated American figures who visited the sanitarium (including Mary Todd Lincoln and Sojourner Truth) would influence and encourage enthusiasm for health and wellness among the general population. "Battle Creek Sanitarium was world renowned and became the 'in' place for the rich and famous to seek their lost health, to listen to health lectures and to learn and practice the principles of a healthy lifestyle."
Емдеу жүйесі
Санаторийде Келлог пациенттеріне түрлі емдеу әдістерін, соның ішінде диеталық реформаны және жиі клизмаларды қолданды. Ол аз майлы, аз белокты вегетариандық диетаны ұсынды, оның ішінде толық зернді дақылдар, талшыққа толы тағамдар және ең бастысы – жаңғақтар. Келлог сонымен қатар күнделікті таза ауамен тыныстауды, жаттығу жасауды және гигиенаның маңыздылығын ескертті. Джон Харви Келлогтың көптеген теориялары кейін "Денсаулыққа жол" атты кітабында жарияланды. С. В. Пост та доктор Джон Харви Келлогпен бірге жұмыс істеді. Келлог санаторий жүйесін "гидротерапия, фототерапия, термотерапия, электротерапия, механотерапия, диетология, дене шынықтыру, суық ауамен емдеу және денсаулық сақтауға арналған жаттығуларды қамтитын күрделі физиологиялық әдіс" деп сипаттады. Диагностика және емдеу тиімділігін бағалау үшін физиологиялық толықтықтың әртүрлі өлшемдері қолданылды, осы арқылы көптеген маңызды көрсеткіштер алынды, "әсіресе қанның, жүректің, өкпелердің, бауырдың, бүйректің, асқазанның, ішектердің, мидың, жүйкелердің және бұлшық еттердің толықтығы мен тиімділігіне қатысты".
At the sanitarium, Kellogg explored various treatments for his patients, including diet reform and frequent enemas. He encouraged a low fat, low protein vegetarian diet with an emphasis on whole grains, fiber rich foods, and most importantly, nuts. Kellogg also recommended a daily intake of fresh air, exercise, and the importance of hygiene. Many of the theories of John Harvey Kellogg were later published in his book The Road to Wellness. C. W. Post also worked with Dr. John Harvey Kellogg. Kellogg described the Sanitarium system as "a composite physiologic method comprising hydrotherapy, phototherapy, thermotherapy, electrotherapy, mechanotherapy, dietetics, physical culture, cold air cure, and health training." To assist with diagnostics and evaluation of therapeutic efficacy, various measures of physiological integrity were utilised to obtain numerous vital coefficients, "especially in relation to the integrity and efficiency of the blood, the heart, the lungs, the liver, the kidneys, stomach, intestines, brain, nerves and muscles."
Гидротерапия
Гидротерапия кеңінен қолданылды. Екі үш қабатты ғимарат, әйелдер мен ерлерге арналып, гидротерапияға толықтай берілді. Әр ғимараттың жертөлесінде "ішек-ректальді процедураларға және оқу сыныптарына" арналған бөлмелер болды. Екі ғимарат та бас ғимарат пен "үлкен спорт залымен" байланысты болды. Мекеменің негізін қалаушы және иесі Келлог: «Гидротерапияның қазіргі заманғы рационалды емдеуде нақты және тұрақты орын алғаны енді даусыз, ал Батл-Крик санаторийі Америкада ғылыми гидротерапияны алғаш рет қолданған орталық ретінде танылуға лайық» деді. Келлогтың гидротерапияны қолдануы – 19 ғасырдың басында Винсент Приссниц қолданған жүйенің жетілдірілген нұсқасы еді. Бұл жүйе Америкаға енгізілген кезде, көбінесе «салқын сумен емдеу» ретінде қарастырылды, бірақ «тоник ретінде салқын судан жақсысы жоқ». Battle Creek жүйесі ыстық және суық суды бірге қолданды және гидротерапияны басқа емдеу тәсілдерімен үйлестірді. Қолданылған әдістердің ішінде душ, отырып емделу, салқын қолғаппен уқалау, тұзды мөлдірлеу, сүлгімен сүрту, ылғалды және құрғақ компресс, компресстер, «әр түрлі ванналар, оның ішінде Наухайм ванналары, электрогидралық ванналар, шалшық және бейтарап ванналар» бар еді. Келлог ыстық және суық емдердің «күшті рефлекстік әсерлерге» ие екеніне сенді, оларға қан тамырларының кеңеюі және тарылуы да кіреді. Электр энергиясын қолдану туралы Келлог: «Электр энергиясы көптеген электртерапевтердің айтқан кереметтерінің жартысын да іске асыра алмайды» деді. Дегенмен, ол оның гидротерапия, термотерапия және басқа да әдістермен бірге қолданғанда құнды екенін айтты.
Hydrotherapy was widely utilized. Two three story buildings, for men and women respectively, were devoted to hydrotherapy. Each building had a basement "devoted to rectal and bowel applications and classrooms." Both buildings were connected to the main building and the 'great gymnasium.' Kellogg, the facility's founder and owner, stated "that hydrotherapy has won a definite and permanent place in modern rational therapeutics can no longer be questioned, and the Battle Creek Sanitarium claims recognition as the pioneer in scientific hydrotherapy" in America. Kellogg's use of hydrotherapy was a more sophisticated development of the system that was utilized in the early 19th century by Vincent Priessnitz, which, when introduced to America, was essentially a "cold water cure," although "as a tonic, cold water has no superior." The Battle Creek system utilized both hot and cold water, and correlated the use of hydrotherapy with other therapeutic modalities. Among the methods used were douches, sitz baths, cold mitten frictions, salt glows, towel rubs, wet sheet rubs, wet and dry packings, compresses, "full baths of various sorts, including Nauheim baths, electro hydric baths, shallow and neutral baths." Kellogg stated his belief that use of hot and cold applications would "profound reflex effects," including vasodilation and vasoconstriction. Regarding the application of electricity, Kellogg stated that "electricity is not capable of accomplishing half the marvels that are claimed for it by many enthusiastic electrotherapists." Nevertheless, he stated that it was valuable when used in conjunction with hydrotherapy, thermotherapy, and other methods.
Дене шынықтыру
Физикалық жаттығулар Батл-Крик жүйесінің маңызды бөлігі болды, бұлшықет тонусын ғана емес, сонымен қатар дене күйін, тыныс алуды және қан айналымын жақсартуға, сондай-ақ қан айналымы процестері арқылы анаболикалық және катаболикалық функцияларды күшейтуге көмектесті. Жаттығуларға дене күйін түзету, калистеника, гимнастика, жүзу және механотерапия, вибротерапия, механикалық массаж сияқты пассивті әдістер кірді.
Physical exercise was an important part of the Battle Creek system, facilitating not just the improvement of muscle tone, but also of posture, respiration, and of circulation and the facilitation of anabolic and catabolic functions enabled by circulatory processes. Exercise included such components as postural, calisthetics, gymnastics, swimming, and passive methods such as mechanotherapy, vibrotherapy, mechanical massage.
Ашық және суық ауа әдістері
Келлогг күн сәулесінің және таза ауада болудың денсаулық үшін, соның ішінде терінің қоздырылуы үшін өте маңызды екенін айтты. Батл-Крик қаласында үлкен ашық спорт залы болған. Су арқылы температураның айырмашылығын қолдану да маңызды рөл атқарды, жаттығудан кейін "жаңарып, сергітетіндей салқын" таза сулы бассейнеге секіру ұсынылды, Келлоггтің өзінің орталығын сипаттағанда осылай деді. Науқастарды ашық ауада ұйықтауға ынталандырды, сондай-ақ ағаш кесуден бастап баскетбол және басқа ойындарға дейін, серуендеу, шабуылдау және жүзу сабақтары сияқты түрлі ауа райындағы іс-шаралар ұйымдастырылды. Коньки тебу, шаңғымен сырғанау және басқа да ауа райындағы спорт түрлері де қолжетімді болды (111-бет). "Осылайша, теңіз жағалауының, лагерь құрудың, 'балық аулауға шығудың' және басқа да демалыс түрлерінің барлық пайдалы жақтары қамтамасыз етіледі, ал науқас дәрігердің мұқият бақылауымен зиянды әсерлерден қорғалады және медициналық көмек, диеталық тамақтану және т.б. сияқты артықшылықтарға ие болады", - деді Келлогг өзінің иеленген және басқарған курорт туралы айтқанда.
Kellogg stated that exposure to the sun and open air was fundamentally important for health, including stimulation of the skin. Battle Creek had a large outdoor gymnasium. Again, the use of temperature differentials facilitated by water was a component, with exercise followed by a plunge into a fresh water swimming pool "just cool enough to be refreshing and invigorating," according to Kellogg's description of his own facility. Patients were encouraged to sleep in the open air, and a range of outdoor activities were facilitated, from wood chopping to basketball and other games, walking, trotting, and swimming lessons. Also available were skating, tobogganing, skiing, and other outdoor sports (p. 111). "Thus all the best advantages of the seashore, camping out, 'going fishing,' and other forms of recreation are secured, while the patient is protected from excess by the careful guidance of his physician, and has the advantages of medical care, dietetic regulation, etc," stated Kellogg in reference to the resort he owned and operated.
Диетология
Battle Creek сол кездегі белгілі ақпаратты пайдаланып, әр адамның денсаулығы мен әл-ауқаты үшін қажетті тамақтану талаптарын қамтамасыз етті. Тағамдарды мұқият рецептура бойынша дайындау қажет болды, сонымен қатар олардың дәмділігі мен жеңіл сіңірілуіне де назар аударылды. Диета тізіміне "көптеген арнайы тағамдар мен жүздеген арнайы тағамдық дайындамалар кірді, олардың әрқайсысы қоректік және емдік қасиеттері тұрғысынан мұқият зерттелді", ал диета тізімі "дәрігерлер жеке науқастарға диета тағайындағанда қолданды". Сондай-ақ, "Санаторийдегі барлық "салауатты тағамдар" бастапқыда осы мақсатта ғана ойлап табылғандықтан, санаторийдің тамақтану тізімінде үнемі кездесетін" еді.
Battle Creek utilized information as known at that time to provide nutritional requirements for health and well being relative to each person's requirements. Food required careful prescriptive preparation, with care also taken to ensure appetiveness and palatability were recognized. The diet lists included "scores of special dishes and hundreds of special food preparations, each of which has been carefully studied in relation to its nutritive and therapeutic properties," with the diet lists used "by the physicians in arranging the diet prescriptions of individual patients." Also, "all the so called Sanitarium health foods" were "regularly found on the Sanitarium bill of fare, having been originally devised solely for this use."
Батл-Крик шипаханасының құлдырауы
1929 жылы Уолл-стриттегі құлаудан кейін, бұрынғыдай жақсы жағдайдағы науқастар санаторийге сирек келді. "Сан" үшін қаржылық жағдай қиын болды және 1933 жылы кешен басқарушыға берілді. Санаторий екінші дүниежүзілік соғыс басталғанға дейін қызмет етті. АҚШ армиясы ауруханаға зәру болғандықтан, 2 341 000 доллар төлеп, Перси Джонс әскери ауруханасын құрды. Кейіннен кешен федералдық орталыққа айналдырылды және қазір Харт–Доле–Инуйе федералдық орталығы деп аталады.
After the Wall Street Crash of 1929, few previously well to do patients came to the sanitarium. Finances became very difficult for the "San" and the complex was put under receivership in 1933. The sanitarium stayed in business until after the beginning of WWII. The U. S. Army, needing a hospital, paid $2,341,000 and moved in creating Percy Jones Army Hospital. The complex was later converted into a federal center and is currently named the Hart–Dole–Inouye Federal Center.
Ұлттық тізілім
Батл-Крик санаторийі 1976 жылы Ұлттық тарихи орындар тізіліміне енгізілді. Бастапқы тізімге тек негізгі ғимарат кірді – Солтүстік Вашингтон даңғылына параллель орналасқан, итальяндық Ренессанс стиліндегі алты қабатты ғимарат. 2012 жылы тізімге 1928 жылғы мұнара, 1953 жылға дейін салынған басқа ғимараттар мен осы орналасқан жері де қосылды.
The Battle Creek Sanitarium was listed on the National Register of Historic Places in 1976. The original listing included only the main building, a long six story building in the Italian Renaissance Revival style, situated parallel to North Washington Avenue. The listing was expanded in 2012 to include the 1928 tower, other buildings built prior to 1953, and the site itself.