Кіріспе

Либерти – Оңтүстік Каролина штатындағы Пикенс округіне қарасты қала, АҚШ. Ол Гринвилл–Молдин–Эсли қалалық статистикалық аймағының құрамына кіреді. Қала 1876 жылдың 2 наурызында негізі қаланды.

Топонимика

Либерти қаласының қалай аталғаны көп жылдар бойы дау тудырып келді. Либертиге осы аттың неліктен берілгені туралы нақты тарихи мәліметтер жоқ. Аймақтың Либерти деп аталуының себебін түсіндіретін ең танымал, бірақ, мүмкін, мифтік оқиғаны 1936 жылы Энни Крейг ханым былай баяндады: «Тәуелсіздік соғысы аяқталғаннан кейін қазіргі Либерти қаласының жанындағы бұлаққа жақын шіркеуде діни жиын өтіп жатқанда, Корнуоллис бас бергені және отарлар тәуелсіздік алғаны туралы хабар келді. Бұл шіркеуге Либерти деген ат қойылды, ол және бұлақ қазіргі зираттың артында орналасқан, сондықтан да осы аймақ Либерти деп аталды». Кейбіреулер Либертидің бұрын Салубрити Спрингс деп аталғанын, бірақ 19-шы ғасырдың соңында Либерти деп қайта аталғанын айтады. Дегенмен, жер тізіміндегі ертеректегі жазбалар мұндай болмағанын көрсетеді. Аймақты Либерти Спринг деп атаған көптеген құжаттар бар, бірақ Салубрити Спринг туралы жеке немесе заңды құжаттар жоқ. Салубрити есімі алғаш рет 1837 жылы универсалист пастор Аллен Фуллер сатып алған шаруашылықтың атынан кездеседі. 1839 жылы Фуллер мырза өз үйінде пошта бөлімін ашып, оны Салубрити пошта бөлімі деп атады. Бұл пошта бөлімі 1873 жылы алғашқы ресми Либерти пошта бөлімі ашылғаннан кейін үш жыл өткен соң, 1876 жылдың ақпанына дейін жұмыс істеді. Либерти қаласы Салубрити пошта бөлімі жабылғаннан кейін бір айдан астам уақыт өткен соң ресми түрде құрылды, содан кейін Салубрити есімі тек естелік ретінде ғана сақталды.

Ерте тарихы (1890 жылға дейін)

Бүгінгі күні Либерти жері бұрын Чероки үндістерінің аң аулау алқабы болған. Отарре, немесе Төменгі төбедегі черокилер, аймақтағы өзендердің жағалауларында бірнеше дамыған ауылдарға ие болды; ең танымал мысалы – қазіргі Окони және Пикенс округтерінің шекарасына жақын орналасқан Кьюви ауылы. Чероки тайпалары көбінесе егін өндіріп, кішкентай ауылдарда тұрып, өмір сүрді, көп жағынан басқа американдық тайпалардан көбірек үйренген. Черокилер сонымен қатар аң аулап, тау етегін бұғы, бизон және басқа ірі жануарларға арналған қасиетті аң аулау алқабы деп санады. Дәстүр бойынша, 1540 жыл шамасында осы аймаққа алғаш рет испандық зерттеуші Эрнандо Де Сото және оның серіктері келген. Аймаққа алғаш келген ағылшыздар – Чарльз Таун мен Саваннадан келген саудагерлер болды. Олар черокилерден жануар терілері мен түкке қару, жылқы, мата және спирттік ішімдіктерді айырбастады. 1753 жылы британдық отаршылар Пикенс округіндегі алғашқы ақмекен – Принс Джордж бекінісін салды. Америка революциясы кезінде черокилер роялистерді қолдады. Оңтүстік Каролиналық патриоттар черокилердің қызыл еңлақтарды қолдауына ашуланып, 1777 жылғы Девитт бұрышы шарты арқылы оларды өздерінің жерлерінің көп бөлігін беруге мәжбүр етті. Америкалық қоныс аударушылар 1780-ші жылдардың ортасына дейін бұл аймаққа көптеп көшіп келген жоқ. 18-ші ғасырдың соңындағы Либерти аймағының тарихының көп бөлігі белгісіз. 1800 жылға қарай Либерти – содан кейін Либерти Спринг деп аталды – жаңадан құрылған Пендлтон округіне енді, оған қазіргі Андерсон, Окони және Пикенс округтерінің көп бөлігі кірді. Антебелл кезеңінде Либерти Спрингте тұратын адамдардың көпшілігі тек тіршілік ету үшін қажетті өнімді өсіретін шаруалар болды. Аймақтағы бай жер иелері сияқты құлдарды алуға шамасы келмейтін адамдар аз емес еді, және әр шаруаның өзі жерді өңдеуге мәжбүр болды. Тіпті басқа қалалармен сауда жасағысы келгендерге де, нашар жолдар тауарларды тасымалдауды қымбатқа бағалады. Шіркеуден басқа, тұрғындардың бір-бірімен араласу мүмкіндігі шектеулі болды. 1826 жылы Пендлтон округі Пикенс және Андерсон округтеріне бөлінді, Либерти Пикенс және Окони округтерін қамтитын жаңа Пикенс округінің бір бөлігіне айналды.

Азамат соғысы және қайта құру дәуірі (18601877)

1860 жылы Пикенс округінің делегаттарының тобы Колумбияға барды, онда олар Оңтүстік Каролинаның барлық делегаттарымен бірге Оңтүстік Каролинаның Одақтан бөлінуіне бірауыздан дауыс берді. Көбінесе, Азамат соғысының алғашқы оғы 1861 жылдың 9 қаңтарында Моррис аралындағы штаттық әскерлердің «Батыс жұлдызы» атты Одақ кемесіне шабуыл жасауымен болды деп есептеледі. Алайда, ежелгі жыр бойынша, Уильям Моулдин есімді жергілікті тұрғын бірнеше сағат бұрын Форт-Молтриден Одақ кемесіне оқ атқан, сонымен де соғыстың алғашқы оғын атқан адам болып саналады. Қайсылай болғанда да, белгілісі – сол аймақтағы дерлік әр отбасының ер адамдары Конфедерацияның мүддесі үшін күреске тізілді. Көптеген отбасылар соғыста екі, үш немесе одан да көп ұлдарынан айырылды. Пикенс округінде жаяу және атты әскердің бірнеше роталары құрылып, кейін штаттық полктердің біріне жіберілді. Әскерге шақырылудан бас тартқан немесе дезертир болғандар өмір бойы көршілері тарапынан жек көруге ұшырады, тіпті олардың ұрпақтары да көп жылдар бойы мүжілді. Соғыста қалған әйелдер соғыс бойы ерікті түрде қиындықтарға шыдады, соғысқа қажетті азық-түлік пен жарақтан бас тартты. Соғыстан кейін Пикенс округі, Оңтүстіктің қалған бөлігі сияқты, Одақ әскерлерінің әскери билігіне бағынды. Басқа таңдау болмағандықтан, Оңтүстік Каролина 1868 жылы Одаққа қайта қабылданды. Содан көп ұзамай Пикенс округі қазіргі Пикенс және Окони округтеріне бөлінді. 1865 жылдан 1877 жылға дейін оңтүстік халқы өз үкіметін бақылауда ұстай алмады. Осы кезеңде, «Қайта құру» деп аталатын осы кезеңде Одақ әскерлерінің топтары Пикенс округіндегі көптеген шаруашылықтарды тонады. Округ және штаттық үкіметтер соғыстан кейін Оңтүстікке көшіп келген солтүстік адамдарының бақылауында болды. Оңтүстік Каролинада «Қайта құру» ресми түрде 1877 жылы аяқталды, бұдан кейін бұрынғы Конфедерация генералы Уэйд Хэмптон III Демократиялық партиядан губернатор болып сайланды.

Құрылтайшылар дәуірі (18761900)

Либертидің қала ретінде ресми танылуы 1870-ші жылдардың басында Шарлотта-Атланта әуежелілік темір жолы аяқталғаннан кейін көп ұзамай болды. Бұрынғы Конфедерация генералы Уильям Исли, теміржол компаниясында жұмыс істейтін заңгер, Пикенс округінің оңтүстік бөлігі арқылы жол салу туралы келіссөздер жүргізді. Осы жол бойында Либерти, Исли және Централ қалалары өсті. 1873 жылы Либерти станциясы Либерти Спрингтің солтүстігіне, Кэтрин Темплтон ханым жерін теміржол компаниясына бергеннен кейін салынды. Сол жылы Джон Т. Боггс жаңа Либерти пошта бөлімін ашып, қаланың алғашқы пошта бастығы болып тағайындалды. Либерти ресми түрде 1876 жылдың 2 наурызында жарғыланды, болашақ қала орталығы миссис Темплтонның бұрынғы жерлерінде орналасқан. 1877 жылы Джеймс Авенжер қаланың алғашқы маршалы болып тағайындалды. Қазіргі полиция бастығының алдағысы болған маршал, «Пикенс Сентинель» газетінде «Оның адасқан сиырларды қарап отырудан басқа істеуге ештеңесі жоқ» деп қысымға алынды. Қаланың алғашқы мэрі, заңгер және бұрынғы сенатор В. Э. Холкомб 1876 жылы сайланды. Ол, 20-ғасырдың басына дейін сайланған әрбір мэр сияқты, көптеген қалалық мәселелерді өз үйінде шешті. Бұл кезде бірнеше мектептер жұмыс істеп тұрды, олардың көпшілігі жеке қаржыландырылып, қауымдастық немесе жергілікті шіркеулермен демеушілік етілді. Либерти Бірінші баптист шіркеуі қаланың құрылуына дейін, ескі Либерти Спринг орнында болған. Мағлұматтарға сәйкес, шіркеудің қауымы 1802 жылы қазіргі қаланың солтүстігіндегі ескі ағаш үйлерде жиналған. Либерти пресвитериан шіркеуі 1883 жылы қазіргі орнында салынды; бұрын шіркеу мүшелері елдегі Маунт-Кармел шіркеуінде ғибадат еткен.

Тоқыма дәуірі (1900-1980 жылдар)

Либертидің келесі өзгеруі 1901 жылы болды, онда мырза Джефта П. Смит алғашқы мақта фабрикасын ұйымдастырып, оны Либерти фабрикасы деп атады. Алғашқы диірменде карта бөлмесі және жұмыс істейтін орауыш машинасы болды. Зауыттың жұмысшылары мен олардың отбасыларын орналастыру үшін он сегіз үй және екі бақылаушы үйі салынды, осылайша диірмендер ауылы құрылды. Екінші мақта зауытын 1905 жылы Норрис қаласының Лэнг Клейтон мырзасы салды. Қаланың көбінесе "Құйрық қаласы" деп аталатын бөлігінде салынған зауыт бастапқыда Калумет диірмені деп аталды, кейіннен Маплкрофт диірмені деп өзгертілді. 1920 жылы екі диірмен де Вудсайд Миллс компаниясының басқаруына өтті. Бірінші диірмен Вудсайд Либерти Зауыты №1 (әдетте Үлкен диірмен деп аталады), ал екіншісі Вудсайд Либерти Зауыты №2 (әдетте Кішкентай диірмен деп аталады) болып белгілі болды. Вудсайд Миллс компаниясы зауыттарды 1956 жылға дейін, компанияны Вирджиния штатының Дэн Ривер Миллс сатып алғанға дейін басқарды. 1970-ші жылдардағы өндірістік шыңында зауыттарда мыңнан астам жұмысшы жұмыс істеді және мыңнан астам тоқыма станогы орнатылған еді. 1970 жылдары Вудсайд Либерти Миллз әлемдегі Оксфорд матасының ең ірі өндірушісі болды, бұл сол кездегі танымал мата еді. 1980 жылдардың басында зауыттарды Гринвуд Миллс сатып алды, ол жергілікті тоқыма өнеркәсібінің 1990 жылдары, негізінен шетелдік бәсекеге байланысты төмендеуіне дейін басқаруын сақтап қалды. 2013 жылы Кішкентай диірмен бұзылды. Қазіргі уақытта Үлкен диірмен қирату үшін демонтаждалуда. Аймақтағы мақта фабрикаларының өсуі адамдардың өмір салтына үлкен өзгерістер әкелді. Көптеген адамдар егістік жерлерден диірмендерге көшіп, тіршілік үшін азық-түлік өсіруден диірмендерде сағаттық жалақы алуға көшті. Ауыл шаруашылығы қиын өмір болғанымен, диірмендегі ерте өмір де өзіндік қиындықтарымен ерекшеленді; диірмен жұмысшылары, көбінесе "линтхедс" деп қысыммен аталатын, көбінесе желдетілмейтін бөлмелерде күніне он екі сағаттан артық жұмыс істеді. Дегенмен, көптеген жұмысшылар осындай жұмысқа ие болудың өзіне қуанды және өмір бойы бір диірменде жұмыс істеуге дайын болды. Көптеген диірмендердегі отбасыларда күйеу мен әйел бір диірменде жұмыс істеді. Диірмендерден басқа, осы ұзақ кезеңде көптеген маңызды өзгерістер де болды. Электр жарығы 1910 жылы Либертиге келді, онда сатушы Дж. Уоррен Смит алғашқы көше шамдарын және бірнеше дүкендердің жарығын іске қосу үшін қала орталығына екі бензин генераторын орнатты. 1928 жылға қарай сұраныс соншалықты өсті, Смит мырза өз активтерін Дук Пауэр компаниясына сатуды шешті, ол қала орталығында кішкентай кеңсе ашты. Либерти өрт сөндіру бөлімі алғаш рет 1925 жылы құрылды, алғашқы өрт сөндіру бастығы ретінде Либертиге электр қуатын әкелген Дж. Уоррен Смит тағайындалды. Өрт сөндіру бөлімі 1974 жылы қазіргі ғимаратына көшті. Бірінші қалалық кітапхана 1947 жылы қала әкімдігімен бір ғимараттағы кішкентай бөлме ретінде ашылды. Қазіргі уақытта қолданылып жүрген Сарлин қауымдық кітапханасы 1966 жылы қазіргі орналасқан жерінде салынды. Либерти полиция бөлімі 1920 жылдары ұйымдастырылды, онда полиция бастығы және екі полиция қызметкері жұмыс істеді. Бірінші телефон байланысы 1902 жылы Либертиге келді, ол кезде Саутхерн Белл пошта кеңсесімен бір ғимаратқа телефон коммутаторлық станциясын орнатқан. Қаладағы алғашқы су тазарту станциясы 1918 жылы Black Snake Road көшесінде салынды. Бұл станция бастапқыда жүзге жуық үйді сумен қамтамасыз еткен. 1956 жылы Eighteen Mile Creek өзенінде жаңа су құбыры салынғаннан кейін бұл станция тоқтатылды. Бұрынғы Mohawk Carpet зауытын қазіргі уақытта сол аймақтағы ірі жұмыс беруші Southern Vinyl Windows & Doors компаниясы пайдаланады.

География

Либерти (34.788390, 82.694865) координаталарында орналасқан. АҚШ Халық санағы бюросы мәліметтері бойынша, қаланың жалпы ауданы 4,3 шаршы миль (11 км²) құрайды, оның барлығы құрлық.

2020 жылғы халық санағы

+Либерти қаласының нәсілдік құрамыRaceNum. Пайызбен: Ақ (испаниялық емес) 2,795 83,04%Қара немесе африкалық америкалық (испаниялық емес) 212 6,3%Жергілікті американдықтар 24 0,71%Азиялықтар 16 0,48%Басқа/Аралас 173 5,14%Испаниялық немесе латиноамерикандықтар 146 4,34%2020 жылғы АҚШ халық санауы бойынша, қалада 3,366 адам, 1,396 үй шаруашылығы және 929 отбасы тұрады.

БАҚ-та

Камерон Митчеллдің "Түн ортасындағы адам" фильмі 1970 жылдары Либерти, Сикс Майл және Клемсон аймақтарында түсірілді. 1999 жылы Куба Гудинг-младший мен Скит Ульрихтің басты рөлдерде ойнаған "Чилл Фактор" атты толық метражды фильмнің көп бөлігі Либертиде және оның төңірегінде түсірілді.

Білім

Либерти – Пикенс округінің мектеп округінің бір бөлігі. Оған бастауыш мектеп (PK-2 сыныптар), төменгі сынып мектебі (3-5 сыныптар), орта мектеп (6-8 сыныптар) және жоғары мектеп (9-12 сыныптар) кіреді. Либерти төменгі сынып мектебінде 842 оқушы, Либерти орта мектебінде 731 оқушы, ал Либерти жоғары мектебінде 690 оқушы білім алады. 2011 жылы 2 жаңа мектеп салынды. Қазіргі талисман – Либерти жоғары мектебі үшін «Қызыл Шайтандар», Либерти төменгі сынып мектебі үшін «Либерти зертханасы», Либерти орта мектебі үшін «Қырандар» және Либерти бастауыш мектебі үшін «Жылқы тобы». Либертиде Пикенс округі кітапхана жүйесінің филиалы – Сарлин қауымдық кітапханасы бар.