Кіріспе

Түтік, сопло немесе құбыр, арқылы ауа пешке немесе ошаққа үрленеді.

Түйер (tɥijɛʁ; /lang//t//w//iː/'/j//ɛər/) – пешке немесе ошаққа ауа үрлеуге мүмкіндік беретін түтік, сопло немесе құбыр. Ауа немесе оттегі балғамен, үрлеу машинасымен немесе басқа да құрылғылармен қысыммен ошаққа жіберіледі. Бұл, ауа соққан жерде оттың көбірек қызуына себеп болады, соның арқасында металдарды қорытуға, балқытуға немесе оларды жұмыс істеу үшін жеткілікті қыздыруға болады, бірақ олар тек ауамен үрленеді. Бұл, отты қыздыру үшін қысыммен ауа жіберілетін кез келген процеске қатысты. Археологтар темір дәуірінен бастап түйерлерді тапқан, мысалы, б.з.д. 770-515 жылдар аралығында жасалғандары да бар. Ыстық ауа енгізілгеннен кейін түйерлер көбінесе сумен салқындатылады.

Мысалдар

Гүлханада әдетте бір түуер болады. Ертедегі доменді пештерде де бір түуер болған, бірақ олар су доңғалағымен жұмыс істейтін, шамамен 3,7 метр (12 фут) ұзындығындағы балғалармен қамтамасыз етілген. Өнеркәсіптік революция кезінде жарылыс бу машиналары арқылы жасала бастады, бастапқыда Уатт машиналары цилиндрлерді үрлеу үшін қолданылды. Құю өндірісінің жетілдірілуі газ өткізбейтін шойын құбырларын жасауға мүмкіндік берді, соның арқасында бір машина пештің бірнеше жағына бірнеше түуер арқылы жарылыс жіберуге болатын. Қалыптастыру пешінде әдетте бір келеу ошағы және бірден үшқарақты ошақтар болған. Әр ошаққа жеке балғалар орнатылып, түуер арқылы үрленген. Теміршінің пешінде де түуер болады, көбінесе ол аяқпен басқарылатын балғамен үрленеді. Түуерлер қорғасын мен мысты балқыту үшін балқыту зауыттарында да қолданылған. 2009 жылғы мәліметтер бойынша, Қытайдың Каофеидан қаласындағы Shougang Jing Tang United Iron and Steel Ltd компаниясына тиесілі әлемдегі ең ірі доменді пешінде 42 түуер болды, олар арқылы пешке ыстық жарылыс жіберілді. Олар көбінесе мыстан жасалады және экстремалды температураға төтеп беру үшін сумен салқындатылады.