1999-2000 жылдардағы UNAM университетінің оқушылық наразылығы мен жабылуы
1999 UNAM strike
1999-2000 ж. Мексика Ұлттық Автономдық Университетінің (UNAM) жабылу себебі: оқу ақының өсуі, талаптардың күшейтілуі. Штуденттер наразылығы, қақтығыстар мен трагедиялар.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1999–2000 жылдардағы UNAM (Мексиканың Ұлттық автономды университеті, Латын Америкасындағы ең ірі университет) ереуілі мен жабылуының бастауы 1999 жылдың қаңтарында университет ректорының оқу ақысы күрт өседі және диплом алу талаптары қатаңдайды деген хабарламасы болды. Оған жауап ретінде студенттердің көп тобы ереуіл жариялап, университеттың басты кампусын институционалдық параличке дейін блокадалады. Блокадалар күшейіп, нәтижесінде университет жабылды, осы кезде оппозициялық топтар, студенттер, күзетшілер және оқытушылар арасында зорлық-зомбылыққа толы қақтығыстар болды. Осы дағдарыс университет ректорының отставкаға кетуіне және жаңа ректордың тағайындалуына әкелді. Сонымен қатар, қанды қақтығыстар салдарынан заңсыз басып алынған кампуста адамдар ауыр жарақат алып, тіпті қаза болды. 2000 жылдың ақпан айында құрылымы жаңадан аяқталған федералды полицияның араласуымен оккупация тоқтатылды.
The 1999–2000 strike and shutdown of the UNAM (National Autonomous University of Mexico, the largest university in Latin America) had its origins in the January 1999 announcement by its latest rector that tuition would increase significantly and graduation requirements would become more restrictive. In response, a large group of students declared a strike and blockaded the main campus to the point of institutional paralysis. The blockades intensified and eventually led to the university's closure, during which there were violent encounters between opposition groups, students, guards and faculty. The crisis led to the eventual resignation of the university's rector and appointment of a new one. Along the way, bloody conflicts resulted in serious injuries and even fatalities on the unlawfully occupied campus. Eventual action by the recently created federal police finally ended the occupation during February 2000.
Өмірбаян
Мексика Конституциясының үшінші бабында мемлекеттік білім берудің барлығы тегін екендігі айтылған. Бұл UNAM сияқты орталықтандырылмаған, автономды жоғары оқу орындарын қамти ма, жоқ па – бұл (көбінесе қызу) пікірталас тудырады. UNAM-де оқу ақысы тегін емес, соңғы рет 1948 жылы оқу жылына 200 песоға дейін көтерілді (1993 жылғы валюта қайта бағалау кезінде оқу ақысы 20 центке дейін төмендеді); сома Университет жарғыларында көрсетілген, оны өзгерту үшін Университет Кеңесінің (факультет пен студенттер өкілдерінен, сондай-ақ мектептердің, факультеттердің және институттардың барлық директорларынан құралған заң шығару органы) қатысуы қажет. 1999 жылға қарай инфляция мен валюта бағамының өзгеруіне байланысты оқу ақысы шамамен 0,02 АҚШ долларын құрады. Латын Америкасының бірнеше президенттері бітірген UNAM-ның білім сапасы алтын ғасырынан бері төмендеп кеткен. Сол кезде UNAM-ның бюджеті шамамен бір миллиард долларды құрады, оның 90% федералды үкіметтен түсті. 1999 жылдың қаңтар айында UNAM-ның сол кездегі ректоры Франсиско Барнес де Кастро оқу ақысын көтеру ниетін жариялады. 1948 жылдан бері оқу ақысын көтеруге жасалған екі әрекет сәтсіз аяқталды, соңғысы 1980 жылдардың соңында ректор Хорхе Карпизо МакГрегор кезінде болды. Барнес бірқатар реформалар ұсынды, оның ішінде оқу ақысын 0,02 доллардан 150 долларға дейін көтеруді қарастырды. Барнес университет оқу ақысының өсуінен түсетін қосымша 48 миллион долларды зерттеулерді қаржыландыруға және материалдық-техникалық базасын жақсартуға жұмсайтынын уәделеді; сонымен қатар, жаңа бағаларды төлей алмайтындарын растаған студенттерге оқу ақысын жеңілдету жоспары да ұсынылды.
The third article of the Constitution of Mexico states that all education imparted by the state is free. Whether this includes decentralized, autonomous institutions of higher education like the UNAM is a matter of (often heated) debate. Tuition at the UNAM is not free, and it had last been raised in 1948 to 200 pesos per academic year (tuition became 20 cents in the 1993 currency revaluation); the amount is specified in the University bylaws, and changing it requires action by the University Council (a legislative body that comprises representatives of the faculty and students, and all directors of schools, faculties, and institutes). By 1999, inflation and the exchange rate meant that tuition amounted to about 0.02 US dollars. The quality of education of the UNAM, alma mater of several Latin American presidents had decayed since its glory days. At the time, UNAM had a budget of about one billion dollars, of which 90% was provided by the federal government. In January 1999, Francisco Barnés de Castro, then rector of the UNAM, announced his intention to raise tuition. Attempts to raise tuition since 1948 had failed twice before, most recently in the late 1980s under Rector Jorge Carpizo MacGregor. Barnés proposed a number of reforms, including a tuition raise from about 0.02 dollars to about 150 dollars per academic year. Barnés promised the additional 48 million dollars the university would receive from the tuition increase would be used to fund more research and increase the quality of its facilities; the proposal also included a plan for tuition remission for students who signed a statement saying they could not afford the new rates.
Шабуыл басталады
Бір топ студент оқу ақыны төлей алмай, оқуларын үзуге мәжбүр болуы мүмкін деген негіздемемен наразылық акциясын ұйымдастырды. Қоғамның қолдауымен, 1999 жылдың ақпан және наурыз айларында наразылар UNAM-ды уақытша жапты. Ақырында, 1999 жылдың 20 сәуірінде бұл топ өзін Comité General de Huelga (CGH немесе "Жалпы ереуіл комитеті") деп атады және университеттің жабылуын, егер болмаса, тұрақты деп жариялады. 1999 жылдың маусым айында университеттің 132 мүшелі, профессорлық-оқытушылар құрамы мен студенттерді қамтитын басқару кеңесі оқу ақысын көтеру туралы ұсынысты өзгертіп, оны ерікті етті. Барнес әр студенттің санасы жоғарылатылған оқу ақыны кім төлейтінін, ал кім төлемейтінін анықтайтынын мәлімдеді. Ереуілшілер күшті қарсылық білдіріп, сабақтарды қайта бастауға тырысқан студенттермен қақтығысқа түсті. Осы уақытта UNAM ереуілшілерге қарсы компьютерлер, көлік құралдары және жер сілкінісін бақылау құралдарын ұрлады деген айыппен бірнеше ордер шығарды. Келесі күні шамамен он бес мың студент Ciudad Universitaria стадионында митинг өткізіп, ереуілге қолдау көрсетті және ректор Барнеске қарапайым сөздер айтты. Сол күні әйел профессорлар Мехико қаласының жол көпірлерінде автокөлік жүргізушілерінен егер олар ереуілге қарсы болса, фараларын қосуды сұрады; мыңдаған адам осылай жасады. Ереуілшілер наразылықтарын Мехико қаласының орталығына жеткізіп, сағаттап жол қозғалысын тоқтатты. Қала тұрғындары 2000 жылғы сайлауда Демократиялық революция партиясының (PRD) үміткері, сол кездегі Федералды округтің басшысы Куаутемок Карденасты кінәлады, себебі PRD мүшелерінің көп бөлігі бұрынғы студент-белсенділер болды.
A group of students quickly organized a protest, on the grounds that thousands of students would have to see their studies interrupted unable to afford tuition. With the support of the community, UNAM was shut down temporarily by the protesters during part of February and also part of March 1999. Ultimately on April 20, 1999, this group referred to itself as the Comité General de Huelga (CGH or "Strike General Committee") and declared a continuing, if not permanent, closure of the university. In June 1999, the 132 member government council of the university, which includes faculty and students, modified the proposal to make the tuition increase voluntary. Barnés declared that the conscience of each student would dictate who would pay increased tuition and who would not. Strikers grew increasingly belligerent and had violent altercations with students who were still attempting to enter the campus to try to resume classes. Meanwhile, UNAM issued multiple warrants against strikers who were accused of stealing computers, vehicles and earthquake monitoring equipment. The next day, about fifteen thousand students held a rally at a stadium in Ciudad Universitaria to support the strike and hurl insults at Rector Barnés. The same day, female professors held banners on Mexico City overpasses asking motorists to turn on their lights if they opposed the strike; thousands did so. Strikers took their public displays to the heart of Mexico City, interrupting traffic for hours. City residents blamed Cuauhtémoc Cárdenas, then Head of Government of the Federal District and hopeful Party of the Democratic Revolution (PRD) presidential candidate in the 2000 elections, since many former student activists were members of the PRD.
Жаңа ректор тағайындалды
1999 жылдың қарашасында Барнес ЮНАМ ректоры лауазымынан қанағаттанды. Ол CGH-тің бірқатар талаптарына бойын бұрды, алайда CGH жабылу мерзімін ұзартып, жаңа талаптар қойды. Осы талаптардың бірі – университеттердегі орта мектепті бітірген барлық студенттерді ашық түрде қабылдау еді (мұндай мүмкіндік белгілі бір деңгейде болған, бірақ жеткілікті үлгерім көрсеткендерге ғана қолданылатын бірнеше шарттарға байланысты). 2000 жылдың қаңтар айында Хунта де Губернатор президент Зедильо үкіметінде Денсаулық сақтау министрі қызметін атқарған Хуан Рамон де ла Фуэнтеді ЮНАМ ректоры етіп тағайындады. Де ла Фуэнтенің алғашқы қадамдарының бірі – студенттердің пікірін білу үшін референдум ұйымдастыру болды. Де ла Фуэнте 125 000 дауыс (шамамен 333 000 студенттің арасынан) ереуілшілермен келіссөздер жүргізу үшін оған қосымша мүмкіндік беретінін мәлімдеді. Шамамен 180 000 студент дауыс берді, олардың 87%-ы ереуілді тоқтатуды қолдады. Ереуілді тоқтатуға және оқуға қайта оралуға басым көпшілік қолдау көрсеткеніне қарамастан, CGH нәтижелерді мойындамады. CGH өз сауалнамасын өткізді, онда 86 329 дауыс берілді, олардың 65%-ы жабылудың жалғасуын жақтады.
In November 1999, Barnés resigned his position as rector of the UNAM. He had given in to some of the demands of the CGH; the CGH, however, kept extending the closure and making new demands. One of these demands was open admission for all students graduating from university run high schools (some measure of which existed, but was contingent on a number of conditions including a sufficiently high GPA). In January 2000 the Junta de Gobierno appointed Juan Ramón de la Fuente, who had served previously as Secretary of Health in President Zedillo's cabinet, as the UNAM's rector. One of de la Fuente's first measures was a referendum to determine the opinion of students on the matter. De la Fuente indicated that 125,000 votes (out of a student population of around 333,000) would be sufficient to give him more bargaining power to negotiate with the strikers. Around 180,000 students cast votes, 87% voting in favor of ending the strike. In spite of results showing overwhelming support to end the strike and return to classes, the CGH did not recognize the outcome. The CGH held its own poll in which 86,329 votes were cast, with 65% supporting a continuation of the closure.
Шабуылдың аяқталуы
2000 жылдың 1 ақпанында ереуілге қарсы студенттер мен жұмысшылар CGH және олардың қолдаушыларымен қақтығысты. Бұл оқиға 200 студент UNAM-ға қарасты, бірақ бас кампусы емес, оның басқаратын жоғары мектепке сабақтарды қайта бастау үшін кіруге тырысқанда болды. 400 федералды полиция қызметкері баррикадалардың үстінен жол ашуға жіберілді, олар көптеген жарақаттарға, тіпті кейбір өлім-жерттерге әкеп соқты. 2000 жылдың 6 ақпанында федералды полиция университеттің бас кампусына шабуыл жасап, басып алуды аяқтады. Осы күні болған қақтығыстар барысында барлығы 632 адам қамауға алынды.
On February 1, 2000, students and workers opposed to the strike clashed with CGH and their supporters. This incident occurred when 200 students attempted to enter an UNAM owned and run high school, not on the main campus, to try to restart classes. 400 federal police officers were sent to open a way through the barricades, which they accomplished with many injuries, and even some fatal ones. On February 6, 2000, federal police stormed the university's main campus, ending the takeover. A total of 632 people were arrested during that ultimate day of violent clashes.