Кіріспе

2005 жылы Квебектегі студенттік наразылықтар – студенттік ереуілдер мен Шарэ правительствосының гранттар мен несиелер бағдарламасын 103 миллион канад долларына қысқартуға қарсы студенттік наразылық акциялары. Бұл оқиға 2005 жылдың 24 ақпаны мен сәуір аралығында болды және Квебек бойынша мыңдаған CEGEP және университет студенттерін қамтыды.

Өмірбаян

2003 жылы Квебек провинциясының жалпы сайлау науқаны барысында Жан Шарест басқаратын Квебектің либералдық партиясы білім беруге жұмсалатын қаражатты мұздатуға уәде берді. Қиын бюджеттік жағдаймен және сайлау уәдесіне байланысты Квебек үкіметі гранттар мен несиелер бағдарламасын өзгертіп, 103 миллион доллар көлеміндегі гранттарды несиеге айналдырды, бұл ең нашар студенттердің қарызын шамамен екі есеге арттырды. Көптеген CEGEP және университеттерді ұсынып отырған коалициялар үкіметпен келіссөздер жүргізді. Шерулер түріндегі келіссөздер мен наразылықтар бір жылдан астам уақытқа созылды. Көптеген CEGEP және университет студенттері 2004 жылдың 14 сәуірінде (Шарест үкіметінің сайлануының бірінші жылдығы) және 2004 жылдың 10 қарашасында көшеге шықты.

Студенттік ереуіл

2005 жылдың 29-30 қаңтарында студенттік одақтардың мүшелері, ASSÉ (Association pour une Solidarité Syndicale Étudiante) және басқа да тәуелсіз студенттік одақтар алдағы ереуіл науқанын үйлестіру үшін Coalition de l'Association pour une Solidarité Syndicale Étudiante Élargie (CASSÉÉ) құруға шешім қабылдады. ("Кассе" француз тілінде "бұзылған" деген мағынаны білдіреді.) Ереуілді 21 ақпанда Монреаль университетінің антропология студенттер қауымдастығының мүшесі бастады. Бірақ нақты бастама 24 ақпанда болды, онда CASSÉÉ мүшелерінің арасынан 30 000-нан астам студент және бірнеше одақ ереуілге қосылды. CEGEP және университеттердің кәсіподақтарының федерациялары FECQ және FEUQ сәйкесінше 4 және 9 наурызда студенттер ереуіліне шақырды. 15 наурызға дейін 100 000-нан астам студент ереуілге шықты. Бұл жағдай көптеген адамды таң қалдырды, себебі бұл ұйымдар әдетте ереуілдерді/бойкоттарды келіссөздер тактикасы ретінде қолдамайтын. 2005 жылдың 16 наурызында Монреаль политехникалық мектебінің, Конкордия университетінің және Макгилл аспирантура студенттік қоғамының студенттері 24 сағатқа ереуілге шықты. 10 000 мен 100 000 (көбінесе 80 000 деп хабарланған) студент Монреальде бейбіт шеруге қатысып, 2012 жылдың 22 наурызына дейін Квебек тарихындағы ең ірі студенттік наразылық акциясын ұйымдастырды. Монреальдегі Жоғары коммерциялық мектебінің студенттері мен Макгилл университетінің студенттік қоғамы 18 наурызда 24 сағаттық символдық ереуілге қосылды, бірақ Макгиллдегі бойкот көбінесе назарсыз қалды және студенттер онлайн дауыс беру арқылы одан әрі шаралар қабылдаудан бас тартты. Бұл HEC үшін 1967 жылдан бергі алғашқы, ал Polytechnique үшін 40 жылдағы алғашқы ереуіл болды.

Келісім

2 сәуірде студенттік федерациялар мен үкімет арасында келісімге қол жеткізілді, бірақ оны жеке студенттік ұйымдар апта ішінде дауысқа салуға қалдырды. Бұл келісім 2005–2006 жылдарға арналған 70 миллион CAN долларын қайтаруды және келесі 4 жылға 103 миллион долларды қайтаруды қамтиды, жалпы сомасы 482 миллион долларға жетеді. Бұл қаражат үш деңгейден түседі: мыңжылдық грант қоры, федералдық үкімет және провинциялық үкімет. FEUQ келісімді ресми түрде мақұлдады, ал FECQ бейтарапты сақтап, оны жеке мүшелік одақтардың дауыс беруіне лайық деп бағалады. CASSÉÉ одан бас тартты. Келесі аптада қозғалыс көбінесе тоқтады, апта ішінде студенттердің үштен екісі сабаққа оралуға дауыс берді. Дегенмен, 100 000-нан астам студенттің өкілі болған кем дегенде 20 ұйым ұсыныстан бас тартты, ал 11 сәуірде шамамен 20 000 студент сабақтан бойкоттап жатты. Келесі екі аптада көптеген ұйымдар студенттердің семестрді аяқтауына мүмкіндік беру үшін бойкотты тоқтатты немесе күшін жойды.

Символ

Студенттік ереуілді қолдаудың символы – киімге лента ретінде тағылатын шағын қызыл матадан жасалған квадрат болды. Оппозицияда болған Parti Québécois депутаттары студенттердің ереуілін қолдау мақсатында қызыл квадратты тақты. 30 наурызда студенттер тобы студенттік кедейлікке қарсы символды Мон-Руаяль крестіне көтеріп қойды. Оны алып тастауға толық бір күн кетті. Оның төменгі бөлігінде: "Arrêtons de sacrifier nos enfants" деп жазылған, яғни "Балаларымызды құрбан етуді тоқтатайық".